Формула

Илм-фанда формула - бу математик формулада ёки ҳисоблашларда бўлгани каби, маълумотни рамзий равишда ифодалашнинг қисқача усули ҳисобланади. Фанда формула атамасининг норасмий қўлланилиши берилган миқдорлар орасидаги муносабатларнинг умумий тузилишига ишора қилади.
Математикада
Математикада формула одатда бир математик ифодани бошқасига тенглаштирадиган айниятни англатади. Энг муҳим турларидан бири эса математик теоремалардир . Синтактик жиҳатдан формула (кўпинча яхши шаклланган формула деб аталади) маълум бир мантиқий тилнинг белгилари ва шаклланиш қоидаларидан фойдаланган ҳолда тузилган обектдир. [2] Мисол учун, шарнинг ҳажмини аниқлаш учун катта миқдордаги интеграл ҳисоб ёки унинг геометрик аналоги талаб қилинади. Бироқ, буни қандайдир параметр (масалан, радиус ) бўйича бир марта бажариб, математиклар шар ҳажмини унинг радиуси бўйича аниқлаш учун формула ишлаб чиқганлар:
- .
Ушбу натижага эришилганидан сўнг, радиуси маълум бўлган ҳар қандай шарнинг ҳажмини ҳисоблаш мумкин. Бу ерда В ҳажм ва р радиус сўзлар ёки иборалар ўрнига битта ҳарф сифатида ифодаланганлигига эътибор беринг. Бу конвенсия нисбатан содда формулада унчалик муҳим бўлмаса-да, математиклар каттароқ ва мураккаброқ формулаларни тезроқ бошқариши мумкинлигини англатади. [3] Математик формулалар кўпинча алгебраик, аналитик ёки ёпиқ шаклда бўлади . [4]
Умумий контекстда формулалар ҳақиқий дунё ҳодисаларининг математик моделининг кўриниши бўлиб, шунинг учун баъзилари бошқалардан кўра умумийроқ бўлган ҳолда ҳақиқий дунё муаммоларининг ечимини (ёки тахминий ечимини) таъминлаш учун ишлатилиши мумкин. Масалан,
формула Нютоннинг иккинчи қонунининг ифодаси бўлиб, кўплаб жисмоний вазиятларга нисбатан қўлланади. Кўрфаздаги тўлқинларнинг ҳаракатини моделлаштириш учун синус эгри чизиғи тенгламасидан фойдаланиш каби бошқа формулалар муайян муаммони ҳал қилиш учун яратилиши мумкин. Бироқ, барча ҳолатларда формулалар ҳисоб-китоблар учун асос бўлади.
Ифодалар формулалардан фарқ қилади, чунки улар тенглик белгисини (=) ўз ичига олмайди. [5] Формулаларни грамматик жумлаларга ўхшатиш мумкин бўлгани каби ифодаларни ибораларга ўхшатиш мумкин.
Ҳисоблашларда
Ҳисоблашда формула бир ёки бир нечта ўзгарувчилар устида бажарилиши керак бўлган (қўшиш каби) ҳисоблашни тавсифлайди. Формула кўпинча билвосита компютер кўрсатмаси шаклида тақдим этилади. Масалан,
- Селсий даражаси = (5/9)*( Фаренгейт даражаси - 32).
Компютернинг электрон жадвал дастурида катакнинг қийматини қандай ҳисоблашни кўрсатадиган формулани, масалан, А3 ни ёзиш мумкин
- =А1+А2,
бу ерда А1 ва А2 электрон жадвалдаги бошқа катакларга (А устуни, 1 ёки 2-қатор) ишора қилади.
Яна қаранг
- Формула муҳаррири
- Формула бирлиги
- Математик белгилар
- Теорема
Манбалар
- ↑ Дижкстра, Э.W. (Жулй 1996), А фирст эхплоратион оф эффеcтиве реасонинг [ЭWД896]. (Э.W. Дижкстра Арчиве, Cентер фор Америcан Ҳисторй, Университй оф Техас ат Аустин)
- ↑ Раутенберг, Wолфганг (2010), А Cонcисе Интродуcтион то Матҳематиcал Логиc (3рд-нашр), Неw Ёрк, НЙ: Спрингер Сcиэнcе+Бусинесс Медиа, дои:10.1007/978-1-4419-1221-3, ИСБН 978-1-4419-1220-6
- ↑ „Wҳй до матҳематиcианс усе сингле леттер вариаблес?“. матҳ.стаcкехчанге.cом (2011-йил 28-феврал). Қаралди: 2013-йил 31-декабр.
- ↑ „Лист оф Матҳематиcал формулас“. андлеарнинг.орг (2018-йил 24-август).
- ↑ Ҳамилтон, А.Г. (1988), Логиc фор Матҳематиcианс (2нд-нашр), Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, ИСБН 978-0-521-36865-0