Fikrat Goja
| Fikrat Goja | |
|---|---|
| Tavalludi |
Fikrat Gojayev 25-avgust 1935-yil |
| Vafoti |
5-may 2021-yil (85 yoshda) Agʻdash |
| Kasbi | shoir |
| Mukofotlari | Ozarbayjon xalq shoiri (1998) |
Fikrat Goja (ozarbayjoncha: Fikrət Qoca, 1935-yil, 25-avgust – 2021-yil, 5-may) Ozarbayjon shoiri. Goja 1998-yilda Ozarbayjon xalq shoiri unvoni bilan taqdirlangan.
Hayoti
Goja Agʻdashda tugʻilgan[1]. U Moskvadagi Maksim Gorkiy nomidagi Adabiyot institutida tahsil olgan va ushbu istitutni 1964-yilda tamomlagan.
„The Woman Who Couldnʼt Find Words“ Gojaning ilk chop etilgan sheʼri hisoblanadi. Goja uni „doimo hammasiga hayron boʻlgan ayol haqida edi. U atrofidagi dunyoda roʻy berayotgan voqealarni tushuna olmasdi“, – deb taʼriflagan[2].
Goja 1978-yildan beri to vafotiga qadar Gobustan jurnalining bosh muharriri sifatida faoliyat olib borgan va shu bilan bir qatorda Ozarbayjon yozuvchilari uyushmasida faol boʻlgan. 1997-yilda esa ushbu uyushmaning kotibi etib tayinlangan[2]. Gojaning ozarbayjon tilidagi koʻplab sheʼrlari nashr etilgan boʻlib, ularda asosan ozarbayjon xalqining erkinlik va mustaqillik yoʻlidagi tarixiy kurashi, ijtimoiy-siyosiy ozodlik gʻoyalari badiiy talqin etilgan[1].
Uning sheʼriy toʻplamlari vatanparvarlik tuygʻulari, yurtga boʻlgan muhabbat va inson hamda vaqt haqidagi falsafiy qarashlarni oʻzida aks ettiradi. Goja koʻplab xorijiy mamlakatlarda ijodiy safarlarda boʻlgan va u yerlarning milliy ozodlik harakatlariga bagʻishlab sheʼrlar yaratgan. Xususan, kubalik ozodlik kurashchisi Ernesto Che Guevaraga bagʻishlangan „Manzilsiz xatlar“, Guinea-Bissau mustaqillik harakati faoli Amílcar Cabral, filippinlik milliy qahramon José Rizal, hamda yosh vyetnamlik Lee Vi Tom haqida sheʼrlar yozgan[1]. 1990-yillarda u „Yoʻlovchilar“, „Inson darajasi“, „Oddiy haqiqatlar“ kabi asarlarini yaratib, ozodlik yoʻlidagi davom etayotgan kurashni yoritdi. Bundan tashqari, Goja bir qator nasriy asarlar ham yozgan. 1990-yilning 20-yanvaridagi fojeali voqealar uning „Oʻlim – ayriliq emas“ (1990) va „Hozircha, qiyomat kunigacha“ (2000) kabi hikoyalarida aks ettirilgan[1].
Goja Mixail Lermontov, Taras Shevchenko, I.Volker kabi adiblarning asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Uning oʻz ijodi esa bir qator xorijiy tillarga tarjima qilingan[1].
Gojaning „Mother, my friend is getting married“, „My heart“, „Morning“, „Come, morning“, „I couldnʼt find a flower“, „The night is too long“, „Autumn has come“ kabi sheʼrlariga musiqa bastalangan[1].
Mukofotlari
1968-yilda Goja yoshlarning qahramonligi va mardligiga bagʻishlangan sheʼri uchun Lenin Komsomol mukofoti bilan taqdirlangan[3].
2015-yilda Goja Ozarbayjon adabiyotiga qoʻshgan hissasi uchun Sharaf ordeni bilan mukofotlangan. Taqdirlash marosimi Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasida boʻlib oʻtgan[4].
2020-yilning 25-avgustida Goja Ozarbayjon madaniyatiga qoʻshgan ulkan hissasi uchun Istiglal ordeni bilan taqdirlangan. Mukofotni unga Ilhom Aliyev topshirgan[5].
Vafoti
Goja 2021-yilning 5-may kuni Ozarbayjonda vafot etgan[1].
Mukofotlari
- Ozarbayjon SSRning „Lenin Komsomoli“ mukofoti – 1968-yil
- Ozarbayjon SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi unvoni – 1979-yil, 30-iyul
- Shohrat ordeni – 1995-yil 26-iyun
- Ozarbayjon xalq shoiri faxriy unvoni – 1998-yil, 23-may
- Humoy mukofoti – 1998
- Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining individual pensiyasi – 2002-yil, 11-iyun
- Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti faxriy yorlig‘i – 2010-yil, 16-iyul
- Sharaf ordeni – 2015-yil, 1-sentabr
- Ozarbayjon Respublikasi Davlat mukofoti – 2016-yil, 26-may
- Istiglal ordeni – 2020-yil, 24-avgust[6].
Asarlari
- Qağayı (1963)
- Hamıya borcluyam (1965)
- Yatmadığım gecələrdə (1970)
- Günlərin bir günü (1972)
- Gül ömrü (1975)
- İnsan xasiyyəti (1980)
- Ömürdən səhifələr (1984)
- Mavi dünyanın adamları (1988)
- Taleyin ağır taleyi (1993)
- Dənizdə ay çiməndə (1967)
- Seçilmiş əsərləri (2014)
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 AzeriTimes.com „People's poet Fikret Goja passes away“ (en-US). 2021-yil 10-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 10-may.
- ↑ 2,0 2,1 „7.4 Fikrat Goja Poet“. www.azer.com. Qaraldi: 2021-yil 10-may.
- ↑ „Famed Azerbaijani poet Fikret Goja marks 80th birthday“ (en). AzerNews.az (2015-yil 3-sentyabr). Qaraldi: 2021-yil 10-may.
- ↑ „Fikret Goja presented "Sharaf" order“ (en). AzerNews.az (2015-yil 23-sentyabr). Qaraldi: 2021-yil 10-may.
- ↑ „Order of the President on Fikret Goja“. Qadin.Net ~ First national women's portal. Qaraldi: 2021-yil 10-may.
- ↑ „F.G.Qocayevin "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi“ (az). president.az. Qaraldi: 2022-yil 29-mart.