Agʻdash
Agʻdash Ağdaş | |
|---|---|
| Shahar | |
 | |
| 40°39′00″N 47°28′34″E / 40.65000°N 47.47611°E | |
| Mamlakat | Ozarbayjon |
| {{{mintaqa_turi}}} | Agʻdash |
| Hukumat | |
| Asos solingan | 1900-yil |
| Markazi balandligi | 40 m |
| Rasmiy til(lar)i | ozarbayjon tili |
| Aholisi (2010) |
25 345 |
| Vaqt mintaqasi | UTC+4:00 |
| Telefon kodi | +994 193 |
| Pochta indeks(lar)i | AZ 03000 |
|
| |
Agʻdash (ozarbayjoncha: Ağdaş) — Ozarbayjon Respublikasidagi shahar (1900-yildan). Agʻdash temir yoʻl stansiyasidan 47 km. Aholisi 20,9 ming kishi (1999). Yogʻ-sir, avtomobil tuzatish, paxta tozalash, sut zavodlari bor. Qadimiy shahar, ipak va ipak buyumlari savdosi bilan mashhur boʻlgan. Karvonsaroy saqlangan. Agʻdash XVI asrda vujudga kelgan.
Tarixi
XIX asr boshlarida Sheki xonlıgıning Agʻdash tumanidagi kichik Uchgovag qishlogʻi keyinchalik Agʻdash deb atalgan.
1819-yilda Sheki xonligi oʻrnida Sheki viloyati tashkil topdi[1]. Keyinchalik 1840-yil 22(10)-apreldagi „Kavkazorti maʼmuriy islohot qonuni“ga muvofiq Shaki viloyati Kaspiy viloyati tarkibiga kirdi va shundan keyin u „Sheki uyezdi“ deb ataldi[1]. 1846-yilda Kaspiy viloyati tugatilgandan keyin Sheki uyezdi avval Kaspiy viloyatida tashkil etilgan Shamaxi gubernatorligi (1859-yildan Boku viloyati deb atalgan)[2] tarkibida qoldi, biroq keyinchalik Sheki uyezdi Boku viloyati tarkibidan chiqarildi va 1867-yil oxirida yangi tashkil etilgan Yelizavetpol gubernatorligi tarkibiga qoʻshildi. Oʻsha paytda Sheki uyezdi maʼmuriy markaz nomiga koʻra rasman Nuxa uyezdi deb atalgan[3]. 1873-yilda Nuxa uyezdi hududining bir qismi Yelizavetpol gubernatorligining Aresh uyezdi deb atalgan boshqa bir uezdga ajratildi[4].
Paxtachiligi
1887-yilda Lodz kontoriyasining boshligʻi Ramendik Agʻdashga kelib, paxta maydonlarini ochdi, Xitoyda ishlab chiqarilgan 4 ta paxta mashinasi va paxtani dastlabki qayta ishlash va qadoqlash uchun press oʻrnatdi. 1897-yilda Agʻdashda paxtachilik uchun xitoy mashinalaridan iborat yettita zavod boʻlgan. Agʻdash bozorida 1888-yilda 3100 pud paxta sotilgan boʻlsa, 1892-yilda bu raqam 28000 pudga yetdi.
XIX asr oxirida Agʻdash butun Kavkazda paxta ishlab chiqarish, qayta ishlash va sotish markaziga aylandi. Shuning uchun 1904-yilda Agʻdashda Kavkaz paxtakorlarining birinchi qurultoyi boʻlib oʻtdi[5].
Taʼlimi
Ozarbayjonda ilk ochilgan taʼlim muassasalaridan biri 1882-yil 25-oktyabrda Agʻdash shahrida pedagog Sulaymon Gʻoyibov tomonidan asos solingan rus-tatar maktabi boʻldi. Oʻsha davrda Ozarbayjondagi uchta maktabdan biri Agʻdashda ochilgani bejiz emas. Chunki bundan oldin Agʻdashda oʻsha davrgacha odamlarga taʼlim beradigan 20 tagacha madrasa boʻlgan[5].
Shahar maqomi 1900-yilda Agʻdash qishlogʻiga berilgan. XX asr boshlarida Agʻdashda „Nəshri-maarif“ jamiyati, qiroatxona, „Saadat“ qizlar maktabi, „Saodat“, „Dorulirfan“ va „Rushdiye“ kabi taʼlim muassasalari faoliyat yuritgan. Bu muassasalarda Muxtor Afandizoda, Donat Mammadzoda, Hasan Afandiyev kabi pedagoglar faoliyat yuritgan[5].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 „NATIONAL EMBLEM : The emblems of provinces“.
- ↑ „NATIONAL EMBLEM : Baku Governorate“.
- ↑ „Administrative territorial reforms in Caucasus in middle and second half of 19th century“. Qaraldi: 2011-yil 9-avgust.
- ↑ „Elisabethpol (Ganja) Governorate : Administrative division“.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 „In Azerbaijani-İnzibati-ərazi vahidləri“.
Adabiyotlar
- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
- Azerbaijan with Excursions to Georgia, 3rd edition p237 by Mark Elliott published by Trailblazer, 2004
Havolalar
 | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |