Fathiy al-Mavsiliy ziyoratgohi
| Masjid | |
Fathiy al-Mavsiliy ziyoratgohi
| |
 | |
Shayx Fathiy al-Mavsiliy maqbarasi (arabcha: مرقد فتحي الموصلي) — masjid va ziyoratgohni oʻz ichiga olgan diniy majmua, Iroqning Naynava muhofazasi Mosul shahrida joylashgan. Majmua XXI asrga oid masjid hamda IX asrga oid maqbaradan[1] iborat boʻlib, unda zohid va hadis roviylaridan biri boʻlgan Al-Fath al-Mavsiliyning jasadi qoldiqlari dafn etilgan[2].
Masjid va maqbara 2014-yilda Iroq va Shom Islom Davlati tomonidan vayron qilingan[3][4]. 2022-yilda ushbu ikki inshootning qayta tiklash ishlari yakuniga yetkazilgan[5].
Tarixi
Maqbara milodiy 835-yilda Saljuqiylar davrida al-Fathiy al-Mavsiliyning qabri joylashgan hududda bunyod etilgan[1]. Ushbu maqbara koʻp bor taʼmirlangan[6], 1760-yilda esa toʻliq qayta qurilgan. 2001-yilda ziyoratgoh yonida badavlat tadbirkor Sayyid Gʻannam ad-Dabboh tomonidan yangi masjid barpo etilgan[1][5]. Shu yili, shuningdek, ziyoratgoh ham taʼmirlangan[1].
2014-yilda Iroq va Shom Islom Davlati Mosul shahrini egallab olgan va shahardagi tarixiy ziyoratgohlarni buzib tashlashni buyurgan. Mahalliy aholi maqbarani himoya qilishga uringan, biroq jangarilar tunda qaytib kelib[3] maqbarani[5] buldozer bilan vayron qilgan. Keyinchalik masjid ham buldozer bilan buzib tashlangan[3].
2021–2022-yillar oraligʻida maqbara va unga tutash masjid zamonaviy Iroq meʼmorchiligi uslubida toʻliq qayta qurilgan[5].
Meʼmorchiligi
Milodiy 835–2014-yillar oraligʻida Shayx Fathiy maqbarasi zinapoya orqali pastga tushiladigan yertoʻlaga ega bir xonadan iborat edi[1]. Yertoʻlada al-Fath al-Mavsiliy dafn etilgan boʻlib, qabr ustini Saljuqiylar davriga oid qovurgʻali gumbaz yopib turgan[1]. Ziyoratgohda Saljuqiylar davriga mansub bir nechta tokchalar ham mavjud boʼlgan[1].
Masjid namozxonasida kubsimon kapitellarga ega toʻrt qirrali ustunlar boʼlgan[1]. U yerda Qurʼon oyatlari bitilgan yassi marmar tokcha bor edi[1]. Masjidning tepasini bitta dumaloq gumbaz qoplab turgan[1].
2014-yilda vayron qilingan masjid va maqbara 2022-yilda qayta barpo etilgan. Yangi inshootlar avvalgi binolarga oʼxshash shaklda barpo etilgan. Har ikkala bino ustini bittadan baland gumbaz yopib turadi. Shayx Fathiyning qabri maqbarasi gumbaz ostida joylashgan boʻlib, qabr ustidagi sementdan yasalgan qabr toshi koʻrinib turadi.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 „ar:الگاردينيا - مجلة ثقافية عامة - محلة الشيخ فتحي في الموصل“ (ar). www.algardenia.com (2021-yil 28-iyul). Qaraldi: 2023-yil 25-noyabr.
- ↑ Nováček, Karel; Melčák, Miroslav; Beránek, Ondřej; Starková, Lenka. Mosul after Islamic State: The Quest for Lost Architectural Heritage (en). Springer Nature, 2021-05-24. ISBN 978-3-030-62636-5.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „ar:مسلحو داعش يهدمون قبر الشيخ فتحي“ (ar) (2017-yil 20-may). 2017-yil 20-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 25-noyabr.
- ↑ "Heritage and cultural healing: Iraq in a post-Daesh era". University of Reading. https://scholar.archive.org/work/2pqsqglajrhzfoea7mznchtgka/access/wayback/http://centaur.reading.ac.uk/82612/8/Heritage%20and%20cultural%20healing%20Iraq%20in%20a%20post%20Daesh%20era.pdf.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 „ar:اعمار مرقد وضريح الشيخ فتحي في الموصل » جريدة الصباح“ (ar). alsabaah.iq.
- ↑ „ar:المزارات في الموصل“ (ar). shiaatalmosel.yoo7.com. Qaraldi: 2023-yil 25-noyabr.