Faramurz
| Faramurz | |
|---|---|
| Kakuyiylar sulolasi amiri | |
 | |
| Saltanat | 1041 — tax. 1070 |
| Oʻtmishdoshi | Muhammad ibn Rustam Dushmanziyar |
| Davomchisi | Ali ibn Faramurz |
| Tugʻilishi | Nomaʼlum |
| Vafoti |
tax. 1070 Yazd yoki Abarkuh |
| Sulola | Kakuyiylar |
| Otasi | Muhammad ibn Rustam Dushmanziyar |
| Dini | Islom |
Abu Mansur Faramurz (forscha: ابو منصور فرامرز; Faramurz ismi mashhur) Isfahonning Kakuyiylar sulolasi amiri. Muhammad ibn Rustam Dushmanziyarning katta oʻgʻli boʻlgan. 1051-yilda Saljuqiylar hukmdori Toʻgʻrulbekdan magʻlubiyatga uchrab, vassal hukmdorga aylangan. Faramurz 1063-yil oxirida yoki 1070-yillarda vafot etgani aytiladi.
Hukmronlik
Mustaqil boshqaruv
1037-yilda Muhammad ibn Rustam Isfahon mudofaasini mustahkamladi. Bundan maqsad shaharni Xurosondan kelgan turkman koʻchmanchilaridan himoya qilish edi. 1041-yilgi Dandanakon jangida gʻaznaviylar saljuqiylardan magʻlubiyatga uchragach, Saljuqiylar Kakuyiylar bilan qoʻshni boʻlib qoldilar. Gʻaznaviylar magʻlubiyatga uchragach, Toʻgʻrulbek Rayni oʻz davlati poytaxtiga aylantirdi.
Toʻrt yil oʻtgach, Faramurz Isfahonda otasi Muhammadning oʻrnini egalladi. Muhammadning kenja oʻgʻli Garshasp I esa akasining vassali maqomida Hamadon hokimi lavozimini egalladi. Muhammadning uchinchi oʻgʻli Abu Harb esa akasiga qarshi isyon koʻtarib, Fors buvayhiylaridan yordam soʻradi. Faramurz qoʻzgʻolonchilarni magʻlub etdi.
Faramurz va Toʻgʻrulbek munosabatlari alohida ahamiyatga ega edi. Gʻaznaviylarga qarshi Dandanakon jangida Faramurz Saljuqiylar safida ishtirok etgani maʼlum boʻlgan. Faramurz Kakuyiylar taxtiga chiqishi bilan Toʻgʻrulbek sovgʻa-salomlar joʻnatib, Faramurzning sadoqatini kafolatlagan. Biroq, Faramurz ham, uning ukasi Garshasp I ham Saljuqiylar tomonga oʻtishni istamadilar.
1044-yilda Faramurz buvayhiy Abu Kalijardan Kirmon viloyatidagi bir nechta shaharlarni tortib oldi. Biroq, Abu Kalijar tezda qarshi hujum uyushtirib, Kirmonning ayrim hududlarini, jumladan Abarquhni ham, qayta egalladi. Keyingi yili Jibal viloyati daylamiylari va kurdlari Xuroson turkmanlarining hujumiga qarshi birgalikda kurashishga otlandilar. Keyingi yili Toʻgʻrulbek Isfahonga keldi. Faramurz Saljuqiylarga taslim boʻldi.
1050-yilda Toʻgʻrulbek Isfahonni qamal qildi. Isfahon xalqi shaharni bir yil davomida mardonavor himoya qildi. Biroq, oxir-oqibat taslim boʻlishga majbur boʻldi. Isfahon devorlari buzib tashlanib, Toʻgʻrulbek shaharni oʻz poytaxtiga aylantirdi[1].
Saljuqiylar hukmronligi
Keyin Faramurz Isfahonning boy berilgani evaziga Yazd va Abarkuh hukmdori etib tayinlandi. Rasman Faramurz nazorati ostida boʻlgan bu ikki shahar allaqachon Kakuyiylar qoʻl ostiga oʻtib ketgan edi[2]. Faramurz deyarli barcha hokimiyatini yoʻqotgan boʻlsa-da, Saljuqiylar saroyida hurmatga sazovor edi. 1061 va 1063-yillarda ikki marta „Shamsulmulk“ (Saltanat quyoshi) unvoni bilan taqdirlangan. Bu davrda Saljuqiylar elchiligi tarkibida Bagʻdodga borgan. U yerda Saljuqiylar vaziri Al-Kunduriy va Toʻgʻrulbek bilan birga Saljuqiylar hukmdorining Abbosiylar xalifasi Al-Qoimning qiziga uylanish marosimini tashkil etishda ishtirok etgan. Faramurzning keyingi hayoti haqida hech qanday maʼlumot mavjud emas. Ehtimol, tez orada vafot etgandir[2]. Oʻrnini oʻgʻli Ali ibn Faramurz egallagan. Ali keyinchalik Chagri Begning qizlaridan biriga uylangan.
Manbalar
- ↑ Bosworth 1968, s. 38.
- ↑ 2,0 2,1 Bosworth 1983, ss. 335–336.
Adabiyotlar
- Bosworth, C. E. „The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)“, . The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods. Cambridge: Cambridge University Press, 1968 — 1–202-bet. ISBN 0-521-06936-X.
- Janine and Dominique Sourdel, Historical Dictionary of Islam, Éd. PUF, ISBN 978-2-13-054536-1, article Kakuyids, pp. 452–453.
- Bosworth, C. Edmund (1998). "KĀKUYIDS". Encyclopaedia Iranica, Vol. XV, Fasc. 4. London et al.. 359–362 b. http://www.iranicaonline.org/articles/kuyids-dynasty.
- Bosworth, C. Edmund (1983). "ABŪ MANṢŪR FARĀMARZ". Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 3. London et al.. 335–336 b. http://www.iranicaonline.org/articles/abu-mansur-faramarz-zahir-al-din-sams-al-molk-eldest-son-of-the-kakuyid-amir-of-jebal-ala-al-dawla-mohammad-b.<!--->