Ergin
| Jins | erkak |
|---|---|
| Otasi | Klimen |
| Aka va singillari | Azey, Arron, Stratiy, Piley |
| Bolalari | Trofoniy va Agamed |
Ergin (qadimgi yunoncha: Ἐργῖνος) — yunon mifologiyasining qahramoni. U Orxomen shohi sifatida Fivani vaqtincha boʻysundirgan, ammo keyinchalik yosh Gerkulesdan magʻlubiyatga uchragan. U baʼzi manbalarga koʻra Gerkules bilan boʻlgan jangda vafot etgan, boshqasiga koʻra esa, u qarilik chogʻigacha yashagan hamda uning Trofoniy va Agamed ismlibolalari boʻlgan. U baʼzi manbalarda Poseidonning oʻgʻli Miletli Argonavt Ergin ekanligi aytib oʻtilgan.
Mifologiyada
Qadimgi mualliflarning taʼkidlashicha Ergin Orxomen podshohi Klimenning (yoki Periklimen[1]) toʻngʻich oʻgʻli boʻlib, Stratiy, Arron, Pileya va Azeyning ukasi hisoblanadi. Klimen esa Kichik Orxomenning yoki Eoliidlarning Fessaliya sulolasidan boʻlgan Friksning nabirasi hisoblanadi. Uni Poseydonning muqaddas joyida Feviyalik Menikey Perier aravasida urib yubordi hamda u yarador boʻldi. Oʻlim toʻshagidagi Klimen oʻgʻlidan Fivadan qasos olishni vasiyat qildi. Ergin podshoh boʻlishi bilanoq urush boshladi. "Koʻp sonli odamlarni oʻldirgan"[2], u Fivada tinchlik oʻrnatdi va Fivaliklar unga yigirma yil davomida har yili yuzta sigirni soliq sifatida toʻlashga vaʼda berishdi[3][4].
Biroq, Gerkules nomini olgan Fiva qahramoni yosh Alkid harakati tufayli toʻlovlar muddatidan oldin toʻxtatildi. Alkid oʻlponni olish uchun ketayotgan orxomen elchilari bilan tasodifan uchrashib qoldi va ularni oʻldirib, bundan keyin hech narsa ololmasliklarini aytib, orqaga qaytarib yubordi. Ergin Fiva qiroli Kreondan beadablarni unga berishni talab qildi va xohlagan narsasini ololmagach urush boshladi. U ushbu jangda dushman qoʻshinini boshqargan Alkiddan magʻlub boʻldi.Psevdo-Apollodorus va Diodorus Siculusga taʼkidlashicha, Fivaliklar qulay joyga joylashdilar, Poliyen tomonidan aytilgan shaklga koʻra, Alkid minianlarning otliq qoʻshinlaridan foydalanishlariga toʻsqinlik qilish uchun Kefis daryosining suvlarini vodiyga burib yubordi va hudud botqoqlikka aylandi[5]. Pausanias etiologik afsonasiga koʻra, Alkid jangdan bir kun oldin barcha minyan otlarini bogʻlab qoʻygan[6]. Jangda Ergin Alkid tomonidan oʻldirilgan va shundan soʻng fivaliklar bostirib kirib, Orxomenni[2][7] vayron qilishgan. Pasvaniya keltirgan shaklga koʻra, Ergin jangdan omon qolgan va Fiva bilan sulh tuzgan[6][4].
Ergin qarilik chogʻida farzandi yoʻqligidan xavotirlana boshladi. Qirol Orxomen Pifiyadan nima qilish kerakligini soʻrash uchun Delfiga bordi. U "eski tortma ustuniga yangi pastadir tashlashni" sinab koʻrishni maslahat berdi. Ergin yosh xotinga uylandi va undan Trofoniy va Agamed ismli ikki oʻgʻil koʻrdi[3][4]. Pasvaniy Trofoniy Apollondan tugʻilgan degan afsona haqida gapirgan, lekin uning oʻzi bunga ishonmasligini tan olgan[6].
Qadimgi yozma manbalarda yana bir Ergin eslatib oʻtilgan. U Poseydonning oʻgʻli boʻlib, Miletda yashagan. U Argonavtlarning Oltin teri uchun Kolxidaga yurishida qatnashgan va bir muncha vaqt Argoning boshqaruvchisi boʻlgan. Baʼzi tadqiqotchilarning fikriga koʻra, bu afsonada dastlab bitta qirol Orxomen haqida boʻlgan. Argument sifatida ular Poseydon va Klimen tasvirlarida baʼzi umumiy xususiyatlardan foydalanadilar. Rodoslik Apolloniusning ellinistik davrda yozilgan sheʼrlari Ergin Argonavt haqida xabar beradigan eng qadimgi manba hisoblanadi. Bundan klassik davrda Argonautikaning muvaffaqiyati tufayli unutilgan yana bir anʼana boʻlishi mumkin degan xulosaga keladi[3].
Madaniyatda
Ergin va Alkid oʻrtasidagi urush matni butunlay yoʻqolgan "Miniadalar" dostonining mavzusiga aylandi. Ushbu syujetga ayrim qadimgi rassomlar ham murojaat qilganlar[8].
Manbalar
- ↑ Lewy 1909.
- ↑ 2,0 2,1 Apollodor 1972.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Bethe 1907.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Botvinnik 1988.
- ↑ Polien 2002.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Pavsaniy 2002.
- ↑ Diodor Sitsiliyskiy 2005.
- ↑ Engelmann 1886.
Havolalar va adabiyotlar
Havolalar
- Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka. Nauka, 1972.
- Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka. M.: Aleteyya, 2005. ISBN 5-89329-716-4.
- Pavsaniy. Opisanie Elladы. M.: Ladomir, 2002. ISBN 5-86218-298-5.
- Polien. Strategemы. Evraziya, 2002. ISBN 5-8071-0097-2.
Adabiyotlar
- Botvinnik M. Ergin // Mifы narodov mira. — 1988. — T. 2. — S. 666.
- Bethe. Erginos 2 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1907. — Bd. VI, 1. — Kol. 433—434.
- Engelmann R. Erginos 3 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. — 1886. — Bd. I, 1. — Kol. 1301—1303.
- Lewy H.[de]. Periklymenos 4 // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : [nem.] / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : B. G. Teubner, 1909. — Bd. III. — Kol. 1968.