Эргин
| Жинс | эркак |
|---|---|
| Отаси | Климен |
| Ака ва сингиллари | Азей, Аррон, Стратий, Пилей |
| Болалари | Трофоний ва Агамед |
Эргин (қадимги юнонча: Ἐργῖνος) — юнон мифологиясининг қаҳрамони. У Орхомен шоҳи сифатида Фивани вақтинча бўйсундирган, аммо кейинчалик ёш Геркулесдан мағлубиятга учраган. У баъзи манбаларга кўра Геркулес билан бўлган жангда вафот этган, бошқасига кўра эса, у қарилик чоғигача яшаган ҳамда унинг Трофоний ва Агамед исмлиболалари бўлган. У баъзи манбаларда Посеидоннинг ўғли Милетли Аргонавт Эргин эканлиги айтиб ўтилган.
Мифологияда
Қадимги муаллифларнинг таъкидлашича Эргин Орхомен подшоҳи Клименнинг (ёки Периклимен[1]) тўнғич ўғли бўлиб, Стратий, Аррон, Пилея ва Азейнинг укаси ҳисобланади. Климен эса Кичик Орхоменнинг ёки Эолиидларнинг Фессалия сулоласидан бўлган Фрикснинг набираси ҳисобланади. Уни Посейдоннинг муқаддас жойида Февиялик Меникей Периэр аравасида уриб юборди ҳамда у ярадор бўлди. Ўлим тўшагидаги Климен ўғлидан Фивадан қасос олишни васият қилди. Эргин подшоҳ бўлиши биланоқ уруш бошлади. "Кўп сонли одамларни ўлдирган"[2], у Фивада тинчлик ўрнатди ва Фиваликлар унга йигирма йил давомида ҳар йили юзта сигирни солиқ сифатида тўлашга ваъда беришди[3][4].
Бироқ, Геркулес номини олган Фива қаҳрамони ёш Алкид ҳаракати туфайли тўловлар муддатидан олдин тўхтатилди. Алкид ўлпонни олиш учун кетаётган орхомен элчилари билан тасодифан учрашиб қолди ва уларни ўлдириб, бундан кейин ҳеч нарса ололмасликларини айтиб, орқага қайтариб юборди. Эргин Фива қироли Креондан беадабларни унга беришни талаб қилди ва хоҳлаган нарсасини ололмагач уруш бошлади. У ушбу жангда душман қўшинини бошқарган Алкиддан мағлуб бўлди.Псевдо-Аполлодорус ва Диодорус Сиcулусга таъкидлашича, Фиваликлар қулай жойга жойлашдилар, Полиен томонидан айтилган шаклга кўра, Алкид минианларнинг отлиқ қўшинларидан фойдаланишларига тўсқинлик қилиш учун Кефис дарёсининг сувларини водийга буриб юборди ва ҳудуд ботқоқликка айланди[5]. Паусаниас этиологик афсонасига кўра, Алкид жангдан бир кун олдин барча минян отларини боғлаб қўйган[6]. Жангда Эргин Алкид томонидан ўлдирилган ва шундан сўнг фиваликлар бостириб кириб, Орхоменни[2][7] вайрон қилишган. Пасвания келтирган шаклга кўра, Эргин жангдан омон қолган ва Фива билан сулҳ тузган[6][4].
Эргин қарилик чоғида фарзанди йўқлигидан хавотирлана бошлади. Қирол Орхомен Пифиядан нима қилиш кераклигини сўраш учун Делфига борди. У "эски тортма устунига янги пастадир ташлашни" синаб кўришни маслаҳат берди. Эргин ёш хотинга уйланди ва ундан Трофоний ва Агамед исмли икки ўғил кўрди[3][4]. Пасваний Трофоний Аполлондан туғилган деган афсона ҳақида гапирган, лекин унинг ўзи бунга ишонмаслигини тан олган[6].
Қадимги ёзма манбаларда яна бир Эргин эслатиб ўтилган. У Посейдоннинг ўғли бўлиб, Милетда яшаган. У Аргонавтларнинг Олтин тери учун Колхидага юришида қатнашган ва бир мунча вақт Аргонинг бошқарувчиси бўлган. Баъзи тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, бу афсонада дастлаб битта қирол Орхомен ҳақида бўлган. Аргумент сифатида улар Посейдон ва Климен тасвирларида баъзи умумий хусусиятлардан фойдаланадилар. Родослик Аполлониуснинг эллинистик даврда ёзилган шеърлари Эргин Аргонавт ҳақида хабар берадиган энг қадимги манба ҳисобланади. Бундан классик даврда Аргонаутиканинг муваффақияти туфайли унутилган яна бир анъана бўлиши мумкин деган хулосага келади[3].
Маданиятда
Эргин ва Алкид ўртасидаги уруш матни бутунлай йўқолган "Миниадалар" достонининг мавзусига айланди. Ушбу сюжетга айрим қадимги рассомлар ҳам мурожаат қилганлар[8].
Манбалар
- ↑ Леwй 1909.
- ↑ 2,0 2,1 Аполлодор 1972.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Бетҳе 1907.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Ботвинник 1988.
- ↑ Полиэн 2002.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Павсаний 2002.
- ↑ Диодор Сицилийский 2005.
- ↑ Энгелманн 1886.
Ҳаволалар ва адабиётлар
Ҳаволалар
- Аполлодор. Мифологическая библиотека. Наука, 1972.
- Диодор Сицилийский. Историческая библиотека. М.: Алетейя, 2005. ИСБН 5-89329-716-4.
- Павсаний. Описание Эллады. М.: Ладомир, 2002. ИСБН 5-86218-298-5.
- Полиэн. Стратегемы. Евразия, 2002. ИСБН 5-8071-0097-2.
Адабиётлар
- Ботвинник М. Эргин // Мифы народов мира. — 1988. — Т. 2. — С. 666.
- Бетҳе. Эргинос 2 // Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. — 1907. — Бд. ВИ, 1. — Кол. 433—434.
- Энгелманн Р. Эргинос 3 // Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ. — 1886. — Бд. И, 1. — Кол. 1301—1303.
- Леwй Ҳ.[де]. Периклйменос 4 // Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ : [нем.] / Росчер Wилҳелм Ҳеинрич. — Леипзиг : Б. Г. Теубнер, 1909. — Бд. ИИИ. — Кол. 1968.