Emsalinur Kadın
| Emsalinur Kadın | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 | |||||
| Tugʻilishi |
1866-yil 2-yanvar Tbilisi | ||||
| Vafoti |
1952-yil Istanbul, Turkiya | ||||
| Dafn etilgan joy |
Yahyo Afandi qabristoni, Istanbul | ||||
| Turmush oʻrtogʻi |
Abdulhamid II (turm. 1885; vaf. 1918) | ||||
| Farzandlari | Shodiya Sulton | ||||
| |||||
| Uy | Usmoniylar (nikoh orqali) | ||||
| Otasi | Ömer yoki Mehmed Bey | ||||
| Dini | Islom, sunniylik | ||||
Emsalinur Kadın (usmonli turkcha: امثال نور قادین – „namunali nur“; 1866-yil 2-yanvar – tax. 1952-yil; 1934-yildagi „Familiya toʻgʻrisidagi qonun“dan soʻng: Emsalinur Kaya) – Usmoniylar davlati sultoni Abdulhamid II ning yettinchi xotini[1].
Yoshligi
Emsalinur Kadın 1866-yilda Tbilisida tugʻilgan[2]. Otasining ismi Ömer Bey[3] yoki Mehmed Bey boʻlgan[4]. Emsalinurning Tesrid xonim ismli singlisi boʻlib, u 1894-yilda Shahzoda Ibrohim Tavfiqqa turmushga chiqqan. Shahzoda sulton Abdulmajid I ning nabirasi va Shahzoda Burhoniddinning oʻgʻli edi. Emsalinur oʻzining goʻzalligi va latofati bilan mashhur edi[2].
Nikohi
Emsalinur 1885-yilda Yildiz saroyida Abdulhamidga turmushga chiqqan[2] va unga „Beshinchi Kadın“ unvoni berilgan. 1886-yil 30-noyabrda yaʼni nikohdan 1 yil oʻtib, u yagona farzandi, qizi Shodiya Sultonni dunyoga keltirgan[5]. 1895-yilda Emsalinur „Toʻrtinchi Kadın“ unvoniga, 1901-yilda esa „Uchinchi Kadın“ unvoniga koʻtarilgan. 1907-yilda u Kırkpınar qishlogʻida masjid qurdirgan. Emsalinurga Nişantaşıda bir saroy hadya qilingan, eri taxtdan agʻdarilganidan soʻng shu yerda yashagan[3].
1909-yil 27-aprelda Abdulhamid taxtdan agʻdarilib, Salonikiga surgunga yuborilgan[6]. Emsalinur u bilan birga ketmasdan Istanbulda qolgan[7]. 1912-yilda Saloniki Yunoniston qoʻliga oʻtgach, Abdulhamid Istanbulga qaytib kelgan va Beylerbeyi saroyiga joylashtirilgan. Keyinchalik shu yerda 1918-yilda vafot etgan[8].
Bevaligi va vafoti
1924-yilda Usmoniylar hokimiyatiga yakun yasalgach, sulola aʼzolari surgun qilingan. Emsalinur qizi bilan birga Parijga ketgan, ammo u yerda bir necha yil yashagach, Istanbulga qaytib kelgan va Nişantaşıdagi oʻz saroyiga joylashgan[2].
1934-yildagi Familiya toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq, Emsalinur „Kaya“ familiyasini olgan[2]. Moliya vazirligi tomonidan uning saroyi sotib yuborilgach, Emsalinur Erenköy dagi „Gʻolib posho saroyi“ nomi bilan mashhur boʻlgan nevarasining saroyiga joylashgan[2]. Biroq bu saroy ham 1948-yilda dunyodagi birinchi ayol jangchi uchuvchi Sabiha Gökçenga sotilgach, Emsalinur uysiz kolgan[2].
Hukumat unga oyiga 100 lira ajratgan. Bu miqdordagi pul bilan uy ijaraga olish qiyinlashgan. Emsalinur Kadın 1952-yilda taxminan 86 yoshida uysiz holda vafot etgan[2], va Yahyo Afandi qabristoniga, Istanbulga dafn etilgan[9]. Qizi undan 25 yil koʻproq yashagan va 1977-yilda vafot etgan[10].
Farzandlari
| Ismi | Tugʻilgan sanasi | Vafot sanasi | Izohlar |
|---|---|---|---|
| Shodiya Sulton | 1886-yil 30-noyabr[11][12][13]. | 1977-yil 20-noyabr[11][12][13]. | ikki marta turmushga chiqqan, bir qizi boʻlgan |
Yana qarang
Adabiyotlar
- ↑ Uluçay 2011, s. 248.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 „Abdülhamid'in 82 yaşında evsiz ve parasız kalan hanımı, devletten bir evde 'bekçilik etme' izni istiyor!“. Habertürk (2017-yil 13-avgust). Qaraldi: 2020-yil 2-may.
- ↑ 3,0 3,1 Çevrimli, Nilgün. Terms of Defining Women in Foundations from the Founder, Social Status, and Family Relation — 269-bet. „...Sultan Abdülhamid Han hazretlerinin dördüncü kadını ve sultân-ı müşârun-ileyhin vâlide-i muhteremeleri devletlü ismetlü Emsalnur Kadınefendi hazretleri ibni′l-merhûm Ömer Efendi...H 1334 (M 1915).“
- ↑ Akyıldız, Ali. Son Dönem Osmanlı Padişahlarının Nikâh Meselesi, 2018 — 701-bet.
- ↑ The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press, 2010 — 289-bet. ISBN 978-0-292-78335-5.
- ↑ Hall, Richard C.. War in the Balkans: An Encyclopedic History from the Fall of the Ottoman Empire to the Breakup of Yugoslavia. ABC-CLIO, October 9, 2014 — 1–2-bet. ISBN 978-1-610-69031-7.
- ↑ Osmanoğlu 2000, ss. 157–158.
- ↑ Parry, Milman; Lord, Albert B.. Serbocroatian heroic songs, Volume 1. Harvard University Press, 1979 — 371-bet.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 682.
- ↑ Sakaoğlu 2008, s. 693.
- ↑ 11,0 11,1 Osmanoğlu 2000, s. 263.
- ↑ 12,0 12,1 Uluçay 2011, s. 256.
- ↑ 13,0 13,1 Brookes 2010, s. 289.
Manbalar
- Brookes, Douglas Scott. The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press, 2010. ISBN 978-0-292-78335-5.
- Osmanoğlu, Ayşe. Babam Sultan Abdülhamid. Mona Kitap Yayinlari, 2000. ISBN 978-6-050-81202-2.
- Sakaoğlu, Necdet. Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kandınefendiler, Sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-6-051-71079-2.
- Uluçay, M. Çağatay. Padişahların kadınları ve kızları. Ötüken, 2011. ISBN 978-975-437-840-5.