Elizabeth Orbeliani
Malika Elizabet Orbeliani (gruzincha: ელიზაბეთ ორბელიანი; t. 1871 — oʻ. 1942) gruzin shoiri, tarjimoni va xayriyachi boʻlib, ayollar huquqlarini yaxshilash ustida ishlagan[1]. U Tbilisi davlat universitetida dars bergan birinchi ayol boʻlgan va uning hammuassisi hisoblanadi[2].
Orbeliani bir vaqtlar hozirda Gruziya prezidenti qarorgohi boʻlgan Orbeliani saroyining bekasi boʻlgan. Hozirgi kungacha saroyda uning xotirasiga bagʻishlangan xona mavjud[3] va u xorijiy mehmonlarni qabul qilish uchun ishlatiladi[4].
Hayoti
Elizabet Bagrationi 1871-yil 25-noyabrda, hozirgi kunda Gruziya hududiga kiruvchi, oʻsha paytda esa Rossiya imperiyasi tarkibida boʻlgan Tiflis shahrida tugʻilgan[5]. U gruzin zodagonlaridan boʻlib, otasi tomondan Erekle II (Gruziya podshosi)dan, onasi tomondan esa Chavchavadzelar oilasidan nasl olgan. Elizabet gruzin zodagonlaridan biri, Makar Ivanes dze Orbeliani (1873–1924)[6], yaʼni Ivane Jambakuriya-Orbelianining toʻngʻich oʻgʻliga turmushga chiqqan va erining familiyasi bilan tanilgan.
1919–1920-yillarda Orbeliani Gruziya Demokratik Respublikasining fransuz va ingliz tillaridagi gazetalariga muharrirlik qilgan: „Free Georgia“ va „Republic of Georgia“ (ikkalasi ham fransuz tilida) hamda „Herald of Georgia“ (ingliz tilida). U gruzinlarning oʻrta asr epik dostoni — „Yoʻlbars terisini yopingan pahlavon“ni fransuz tiliga tarjima qilgan, shuningdek, Aleksandr Chavchavadze, Grigol Orbeliani, Nikoloz Baratashvili, Vaja Pshavela kabi klassik gruzin adiblarining asarlarini ham fransuz tiliga oʻgirgan[7].
1918-yildan boshlab, Gruziya universiteti professorlari kengashi taklifiga binoan, Orbeliani hozirgi Tbilisi davlat universiteti (TDU)da fransuz va ingliz tillari boʻyicha dars bergan. Mustaqil Gruziya tomonidan shu universitetning barpo etilishi gruzin ziyolilari uchun uzoq yillik orzu boʻlib, ilgari bunga Rossiya imperiyasi hokimiyati yoʻl qoʻymagan edi[8]. Orbeliani TDUda dars bergan birinchi ayol hisoblanadi va universitet asoschilaridan biri sifatida tan olingan; universitet uning nomidagi mukofotni taʼsis etgan[9].
Orbeliani 1942-yilda vafot etgan va Tbilisi shahridagi Vake qabristoniga dafn etilgan[10].
Yana qarang
- Anastasiya Tumanishvili-Tsereteli
- Yekaterine Gabashvili
- Olga Guramishvili-Nikoladze
- Dominika Eristavi
Manbalar
- ↑ ორბელიანების სასახლე, Administration of the President of Georgia, Retrieved 24 December 2023. Quote: „ელისაბედ ორბელიანი…თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამაარსებელთაგანი, პირველი ლექტორი ქალი, ქალთა უფლებების გაუმჯობესებისათვის მებრძოლი, პოეტი, ქველმოქმედი და მეცენატი…“
- ↑ ელისაბედ ორბელიანის სახელობის ჯილდო ქართული სტუდენტური თარგმანისათვის, Tbilisi State University, 29 December 2021.
- ↑ Local Journalists in Elizabeth Orbeliani Cabinet.jpg, 23 December 2021,
- ↑ ორბელიანების სასახლე, Administration of the President of Georgia, Retrieved 24 December 2023. Quote: „ელისაბედ ორბელიანი, ორბელიანების სასახლის დიასახლისი, გახლდათ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამაარსებელთაგანი, პირველი ლექტორი ქალი, ქალთა უფლებების გაუმჯობესებისათვის მებრძოლი, პოეტი, ქველმოქმედი და მეცენატი. პროტოკოლის მიხედვით, მცირე კაბინეტი განკუთვნილია უცხოური დელეგაციების საქმეთწარმოებისათვის“.
- ↑ ელისაბედ ორბელიანი, Biographical Dictionary, National Parliamentary Library of Georgia, Retrieved 24 December 2023.
- ↑ „ელისაბედ ბაგრატიონი-გრუზინსკაია და მისი მეუღლე მამუკა ორბელიანი“, National Parliamentary Library of Georgia, Retrieved 24 December 2023.
- ↑ ელისაბედ ორბელიანი, Biographical Dictionary, National Parliamentary Library of Georgia, Retrieved 24 December 2023.
- ↑ Lang, David Marshall (1962), A Modern History of Georgia, p. 211. London: Weidenfeld and Nicolson.
- ↑ ელისაბედ ორბელიანის სახელობის ჯილდო ქართული სტუდენტური თარგმანისათვის, Tbilisi State University, 29 December 2021.
- ↑ ელისაბედ ორბელიანი, Biographical Dictionary, National Parliamentary Library of Georgia, Retrieved 24 December 2023.
Adabiyotlar
- ლილუაშვილი მ., საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 308.