Elektron komponentlar
Elektron komponentlar (radio komponentlar) elektron sxemalarning tarkibiy qismlaridir.
Elektron komponentlar nomi[1] - " radio komponentlar " XX-asr boshlarida keng tarqala boshladi. Shu bilan birga mutaxassis boʻlmagan kishilar uchun radio komponentlar («радиодетали») soʻzi koʻp ishlatiladi. Dastlab, " radio komponentlar " atamasi radio qabul qiluvchilarni (радиоприёмник) ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan elektron komponentlarni anglatardi. Keyin bu umumiy nom boshqa radioelektron komponentlar va radio bilan bevosita aloqasi boʻlmagan qurilmalarga nisbatan qoʻllanila boshladi. Radio komponentlari - raqamli va analog elektronika qurilmalarini (qurilmalarini) ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan elektron komponentlarning soʻzlashuv nomi.
Elektron komponentlar - turli elektr xossalarga ega moddalardan tayyorlangan boʻlib, bazilari oʻz xususiyati boʻyicha bazilari esa tashqi taʼsir natijasida elektr xossalarini oʻzgartirib elektr zanjiri parametrlariin boshqarish imkonini beradi. Masalan kondensator sigʻimiga bogʻliq ravishda oʻzida zaryad toʻplaydi. Tranzistor esa boshqaruvchi elektrodga berilgan kuchlanish qiymatiga bogʻliq ravishda oʻz qarshiligini oʻzgartiradi.

Tasniflash
VAX (volt-amper xarakteristikasi) boʻyicha[2]
Volt-amper xarakteristikasi (VAX) ga koʻra (yoki elektr zanjiriga taʼsir qilish usuliga koʻra) elektron komponentlar (EK) ikki guruhga ajratiladi:
Passiv yoki chiziqli EK - VAX (volt-amper xarakteristikasi) chiziqli;
Aktiv yoki nochiziqli EK - VAX (volt-amper xarakteristikasi) chiziqli boʻlmagan.
Passiv elektron komponentlar quyidagilar:
- Radioelektron qurilmalarning deyarli barcha elektron sxemalarida mavjud boʻlgan asosiy EKlar (REA):
- rezistor - uning elektr qarshiligidan foydalanish uchun moʻljallangan elektr zanjir elementi;
- kondensator - uning elektr sigʻimidan foydalanish uchun moʻljallangan elektr zanjir elementi;
- induktorlar (induktiv rulonlar) - indüktans foydalanish uchun moʻljallangan elektr zanjir elementi .
- Elektromagnit induksiya hodisasidan foydalanadigan EKlar:
- Elektromagnitlar asosida qurilgan EK:
- solenoidlar ;
- rele ;
- piezoelektrik EK:
- radioelektronikada qoʻllaniladigan kechiktirish liniyasi;
- barcha turdagi ulagichlar va oʻchirgichlar - elektr zanjirlarini yaratish uchun ishlatiladigan kalitlar;
- elektr zanjirini haddan tashqari kuchlanish va qisqa tutashuvlardan himoya qilish uchun ishlatiladigan saqlagichlar ;
- yorugʻlik signallarini yaratish uchun ishlatiladigan indikatorlar ;
- ovoz signallarini yaratish uchun ishlatiladigan dinamiklar (aniqrogʻi, dinamik dinamik kallaklar);
- signal yaratish uchun mikrofon va videokamera ;
- radio toʻlqinlarini nurlantirish yoki qabul qilish uchun ishlatiladigan antennalar ;
- elektr toki tarmogʻisiz qurilmalarning ishlashini taʼminlash uchun ishlatiladigan batareyalar .
Aktiv elektron komponentlar duyidagilar:
- vakuum asboblar (elektronika rivojlanishi bilan paydo boʻlgan):
- elektron lampalar :
- Elektrovakuumli diod, triod, tetrod, pentod, geksod, geptod, oktod, nonod ;
- kombinatsiyalangan lampalar ;
- va boshqalar;
- elektron lampalar :
- yarimoʻtkazgichli qurilmalar (kelajakda tarqatilishi mumkin):
- diod, zener diyot, stabilitron ;
- varikap ;
- varistor ;
- tranzistor : maydon effektli, bipolyar, izolyatsiyalangan yopgichli bipolyar tranzistor ( IGBT ), statik induksion bipolyar tranzistor ;
- tiristor, simistor ;
- va ularga asoslangan murakkabroq komplekslar-raqamli va analog integral mikrosxemalar (mikrosxemalar) ;
- fotoelektrik EK:
- fotorezistor ;
- fotodiod ;
- fototransistor ;
- optron (optojuft);
- quyosh batareyasi .
Oʻrnatish usuliga koʻra
Texnologik jihatdan, oʻrnatish usuliga koʻra, elektron komponentlarni quyidagilarga boʻlish mumkin:
- kavsharlash usuli orqali osma montaj uchun moʻljallangan;
- bosma platalarda kavsharlash usuli orqali sirtga oʻrnatish uchun moʻljallangan;
- panelga oʻrnatish uchun asosga(цоколь) ega ( radio lampalar va boshqalar).
Koʻrsatgichlariga koʻra
Axborotni koʻrsatish qurilmalari:
- elektron indikator ;
- bayroq koʻrsatkichi yoki miltillovchi (eskirgan) );
- katod nurlari trubkasi ;
- gaz razryadli indikator ;
- LED indikatori (SDI);
- suyuq kristall indikator (LCD);
- choʻgʻlanma indikator [3] ;
- yetti segmentli koʻrsatkich .
Akustik qurilmalar va sensorlar:
- mikrofon ;
- karnay, dinamik ;
- tenzorezistor ;
- piezokeramik nurlantirgich ;
- elektrostatik nurlantirgich ;
- elektromagnit tovush yechgich
Termoelektrik qurilmalar:
Antenna qurilmalari:
Birlashtiruvchi elementlar:
Elektr va magnit kattaliklarni oʻlchash asboblari:
- ampermetr yoki galvanometr - tok kuchini oʻlchash asbobi ;
- voltmetr - kuchlanishni oʻlchash asbobi;
- ommetr yoki oʻlchash koʻprigi - qarshilikni oʻlchash asbobi;
- LC metr - induktivlik va sigʻimni uchun oʻlchash asbobi;
- multimetr - kuchlanish, tok kuchi va qarshilik (standart, eng keng tarqalgan funktsiyalar toʻplami bilan), shuningdek sigʻim (kam hollarda), iinduktivlik (kam hollarda), tranzistorning kuchaytirish koeffisentini va haroratni oʻlchash asbobi;
- Elektrolitik kondensatorlarni ichki qarshiligini oʻlchash asbobi;
- Ossillograf - elektr signalining amplitudasi va vaqt parametrlarini oʻrganish uchun moʻljallangan qurilma;
- skopometer - Ossillograf va multimetrning funktsiyalarini birlashtirgan qurilma;
- chastota oʻlchagich - kuchlanish chastotasini oʻlchash moslamasi;
- mantiqiy analizator - raqamli sxemalarni
- sinash uchun moʻljallangan qurilma;
- spektr analizatori - signallar spektri taqsimlanishini oʻlchash asbobi;
- vektor spektr analizatori - spektr analizatoriga oʻxshash, lekin raqamli demodulyatsiya funktsiyalari qoʻshilgan qurilma;
- elektrometr - elektr maydon kuchlanganligini oʻlchash moslamasi.
Yana qarang
Manbalar
- ↑ „Fokus“.
- ↑ „ElectricalSchool.info“.
- ↑ Накальный индикатор нумитрон // decodesystems.com.
Adabiyotlar
- 1. Электротехника и электроника: иллюстрированное учебное пособие / Под ред. Бутырина П.А.. - М.: Academia, 2018. - 892 c.
- 2. Электротехника и электроника / Под ред. Петленко Б.И.. - М.: Academia, 2017. - 31 c.
- 3. Плакаты: Электротехника и электроника. Иллюстрированное учеб. пособие. / Под ред. Бутырина П.А.. - М.: Academia, 2017. - 352 c.
- 4. Белоус, А.И. СВЧ - электроника в системах радиолокации и связи. Техническая энциклопедия. В 2 кн. Кн. 1 / А.И. Белоус, М.К. Мерданов, С.В. Шведов. - М.: Техносфера, 2016. - 688 c.
- 5. Белоус, А.И. Космическая электроника. В 2 т. Т. 1 / А.И. Белоус, В.А. Солодуха, С.В. Шведов. - М.: Техносфера, 2015. - 696 c.
- 6. Белоус, А.И. СВЧ - электроника в системах радиолокации и связи. Техническая энциклопедия. В 2 кн. Кн. 2 / А.И. Белоус, М.К. Мерданов, С.В. Шведов. - М.: Техносфера, 2016. - 728 c.
- 7. Белоус, А.И. Космическая электроника. В 2 т. Т. 2 / А.И. Белоус, В.А. Солодуха, С.В. Шведов. - М.: Техносфера, 2015. - 488 c.
- 8. Белоус, А.И. СВЧ-электроника в системах радиолокации и связи. Техническая энциклопедия. В 2-х книгах. Книга 2 / А.И. Белоус. - М.: Техносфера, 2018. - 702 c.
- 9. Белоус, А.И. Космическая электроника.Том 1 / А.И. Белоус, В.А. Солодуха, С.В. Шведов. - М.: Техносфера, 2015. - 696 c.
- 10. Белоус, А.И. СВЧ-электроника в системах радиолокации и связи. Техническая энциклопедия. В 2-х книгах. Книга 1 / А.И. Белоус. - М.: Техносфера, 2018. - 818 c.
Havolalar
Музей отечественных радиодеталей. Радиодетали XX века.