Kontent qismiga oʻtish

Dean Baker

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Dean Baker (1958-yil 13-iyulda tugʻilgan) — amerikalik makroiqtisodchi boʻlib, Mark Weisbrot bilan birgalikda Iqtisodiy va siyosiy tadqiqotlar markazi (CEPR) ga asos solgan. Baker 2007–2008 yillardagi AQShdagi uy-joy bozori pufagini ilk boʻlib aniqlagan iqtisodchilardan biri sifatida eʼtirof etiladi[1].

Hayoti va taʼlimi

Baker yahudiy oilasida tugʻilgan va Illinois shtatining Chikago shahridagi Lake View mahallasida ulgʻaygan[2][3]:205–209. 1981-yilda Baker Swarthmore kollejini tamomlab, tarix yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini oldi; qoʻshimcha ravishda iqtisodiyot va falsafa fanlarini ham oʻrgandi. 1983-yilda u Denver universitetida iqtisod boʻyicha magistrlik darajasini oldi. 1988-yilda u Michigan universitetida iqtisod fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi[4][5].

Iqtisodiyotdagi karyerasi

Baker 1988-yildan 1989-yilgacha Michigan universitetida oʻqituvchi, 1989-yildan 1992-yilgacha Bucknell universitetida iqtisod boʻyicha dotsent boʻlgan. 1992-yildan 1998-yilgacha Iqtisodiy siyosat institutida iqtisodchi boʻlgan. Shu vaqt ichida u Mark Weisbrot bilan birgalikda evolyutsion iqtisodiyot jurnalida ilmiy maqola chop etgan[6].

1999-yilda Baker va Weisbrot AQSHning milliy ishlari (ijtimoiy taʼminot, sogʻliqni saqlash, AQSH milliy byudjeti) va xalqaro mavzular (jahon iqtisodiyoti, Xalqaro valyuta jamgʻarmasi yoki Lotin Amerikasi siyosati) boʻyicha iqtisodiy tadqiqotlar olib boradigan AQSHning mustaqil, partiyasiz ilmiy markazi boʻlgan Iqtisodiy va siyosiy tadqiqotlar markazi (CEPR)ga asos solishdi[7]. Oʻsha yilning oʻzida Baker Jamoat siyosati boʻyicha Preamble markazida katta ilmiy tadqiqotchi sifatida ishlagan[8].

Baker jahon banki rasmiylari bilan maslahatlashgan va AQSh Kongressining Iqtisodiy Qoʻmitasi hamda OECD (Iqtisodiy Hamkorlik va Taraqqiyot Tashkiloti)ning Kasaba uyushmalari boʻyicha Maslahat Kengashi oldida guvohlik bergan[9]. 1996-yildan 2006-yilgacha Baker The New York Times va The Washington Postning iqtisodiy xabarlarini sharhlovchi haftalik onlayn maqolalar muallifi boʻlgan, shuningdek, u Economic Reporting Review jurnalida ham ishlagan.

2007-2008-yillar AQShdagi uy-joy bozori pufagi

2006-yilda Baker shunday bashorat qilgan edi: "Uy-joyga sarmoya kiritishning pasayishi, ehtimol, iqtisodiyotni tanazzulga olib keladi[10]. Oʻsha yili u „2007-yilda AQSh iqtisodiyotida inqiroz xavfi“ nomli maqolani chop etdi, unda 2007-yilda AQSh uy-joy bozoridagi zaiflik iqtisodiyotni inqirozga olib kelishi mumkinligi bashorat qilingan edi[10].

Baker Steve Keenn va Nouriel Roubini bilan birga 2007–2008 yillarda yuzaga kelgan AQShdagi uy-joy bozori pufagi va natijaviy inqirozni oldindan bashorat qilgani uchun Revere mukofotini qoʻlga kiritgan[11][12]. U 2002-yildan 2005-yilgacha bir nechta maqolalar, sharhlar va intervyularda yaqinlashib kelayotgan inqiroz hamda unga bogʻliq hukumat siyosatlari haqida ogohlantirgan[13]. Baker oʻz iqtisodiy prognozlarini AQSh hukumati tomonidan eʼlon qilingan uy-joy narxlari maʼlumotlariga tayangan holda tuzgan. U 2002-yil avgustida AQSh uy-joy bozorida sunʼiy narx oʻsishi, yaʼni pufak mavjudligini bildirgan — bu bozor choʻqqisidan ancha oldin edi. Shuningdek, u pufak portlab bozor inqiroziga olib kelishini oldindan bashorat qilgan[14][15]. Uning iqtisodiy inqiroz qachon boshlanishini oldindan aytish boʻyicha bashorati faqat bir moliyaviy chorak farq bilan toʻgʻri chiqqan[16][17][18][19][20].

Uy-joy pufagi masalasida Baker Federal zaxira raisi Alan Grinspanga tanqidiy munosabatda boʻldi[21][22][23]. Baker shuningdek koʻchmas mulk va moliya sohalarini tartibga solish tizimini tanqid qilgan, garovli qarz majburiyatlari kabi murakkab moliyaviy instrumentlardan foydalanishga eʼtiroz bildirgan, va AQSh siyosatchilari hamda regulyatorlarining ish faoliyati hamda manfaatlar toʻqnashuvi bilan bogʻliq muammolarni keskin tanqid qilgan[24]. Baker AQSh hukumati tomonidan Wall Street banklarini qutqarish chorasiga qarshi chiqqan, chunki uning fikricha, banklar qulaganda yoʻqotishlarga uchraydigan yagona shaxslar ularning aksiyadorlari va yuqori daromadli bosh direktorlar boʻlgan.

Bakerning 2016-yilda chop etilgan Soxtalashtirilgan: „Globalizatsiya va zamonaviy iqtisodiyot qoidalari boylarni yanada boy qilishga qanday moslashtirilgan“ nomli kitobida u shunday fikr bildiradi: agar oxirgi 50 yil davomida AQSh iqtisodiyotini boshqarish usullari oʻzgartirilganida, AQShning yalpi ichki mahsuloti 2016-yil qiymatlari boʻyicha 2 dan 3,7 trillion dollargacha oshgan boʻlardi, bu esa umumiy iqtisodiyotning 11–20 foizga koʻpayishiga teng boʻlgan boʻlardi. Bu uning kitobidagi 8-1-jadvalda qisqacha koʻrsatilgan:

siyosat 2016-yil dollari hisobida (milliard) Jamgʻarmalarning foizi YAIM foizi
past yuqori past yuqori past yuqori
Toʻliq bandlik $1,115 $2,300 56% 62% 6.0% 12.3%
Moliyaviy sektor samaradorligi $460 $636 23% 17% 2.5% 3.4%
patent/mualliflik huquqi monopoliyalari $217 $434 11% 12% 1.2% 2.3%
korporativ boshqaruv $90 $145 5% 4% 0.5% 0.8%
yuqori maoshli kasblarni himoya qilish $100 $200 5% 5% 0.5% 1.1%
Umumiy $1,982 $3,715 10.6% 19.9%

Shaxsiy hayoti

Dean Baker iqtisodchi Helene Jorgensen bilan turmush qurgan. Ularning nikohi nafaqat shaxsiy hayotlarini, balki iqtisodiy tadqiqot va siyosatga boʻlgan umumiy qiziqishlarini ham bogʻlab turadi. Ular Astoria, Oregon shtatida yashaydilar, va Dean Baker ayni paytda Yuta universitetida tashrif buyuruvchi professor sifatida faoliyat yuritadi.

Manbalar

  1. ↑ Wachter, Paul. „Bubble Buster: Dean Baker '80 [sic saw it coming. But if anything, his gloomy forecasts now look conservative“]. Swarthmore College Bulletin (2010-yil yanvar).
  2. ↑ „Dean Baker on Inflation: How Bad Is It, Really?“. Gallup (2022-yil 9-iyun). Qaraldi: 2024-yil 5-yanvar. At 17:40.
  3. ↑ Bain, Ken. What the Best College Students Do. Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press, 2012. ISBN 978-0-674-06664-9. OCLC 821823403. 
  4. ↑ Manba xatosi: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named PhD-LogicNeoClassicalConsumptionTheory-1988
  5. ↑ „Curriculum Vitae 2014: Dean Baker“. United States House of Representatives (2014).
  6. ↑ Baker, Dean; Weisbrot, Mark (December 1994). "The Logic of Contested Exchange". Journal of Economic Issues 28 (4): 1091–1114. doi:10.1080/00213624.1994.11505613. https://archive.org/details/sim_journal-of-economic-issues_1994-12_28_4/page/1090. Closed access icon
  7. ↑ K.S., Jomo; Weisbrot, Mark; James, Deborah „The Scorecard on Development, 1960-2010: Closing the Gap?“ (Video). Center for Economic and Policy Research (2011-yil 15-aprel). 2021-yil 14-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.
  8. ↑ „Curriculum Vitae. Dean Baker“. congress.gov. Qaraldi: 2023-yil 10-may.
  9. ↑ Dean Baker, CEPR, 9 June 2003, Reflections on Economic Reporting: Seven Years of the Economic Reporting Review (Wayback Machine saytida May 24, 2012, sanasida arxivlangan)
  10. ↑ 10,0 10,1 Bezemer, Dirk J, 16 June 2009. "„No One Saw This Coming“: Understanding Financial Crisis Through Accounting Models"
  11. ↑ „Revere Award for Economics – The Progressive Economics Forum“. www.progressive-economics.ca.
  12. ↑ „Keen, Roubini and Baker win Revere Award for Economics“ (2010-yil 13-may).
  13. ↑ „ Wall Street Economists: A Research Project on Economic Predictions“. 2013-yil 1-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 21-iyul.
  14. ↑ Baker, Dean „The Run-Up in Home Prices: Is it Real or Is it Another Bubble?“. Center for Economic and Policy Research (2002-yil avgust). 2009-yil 3-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 18-iyun.
  15. ↑ Reinhart, Carmen M.; Rogoff, Kenneth S.. This Time is Different: Eight Centuries of Financial Folly. Princeton, NJ: Princeton University Press, 2009 — 160 (see table 10.8)-bet. ISBN 978-0-691-14216-6. 
  16. ↑ Robert Manne (May 2009). "The Rudd Essay & the Global Financial Crisis". The Monthly (45). http://www.themonthly.com.au/monthly-essays-robert-manne-rudd-essay-global-financial-crisis-introduction-1629. 
  17. ↑ Bezemer. „'No One Saw This Comingʻ: Understanding Financial Crisis Through Accounting Models“. MPRA Paper No. 15892. Universitätsbibliothek Ludwig-Maximilians-Universität München (2009-yil 16-iyun). 2015-yil 6-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 16-iyun.
  18. ↑ David Smiley (October 8, 2009). "The Economy in Palliative Care". Progress Magazine. Archived from the original on 2025-10-10. https://web.archive.org/web/20251010154419/https://www.prosper.org.au/2009/10/08/the-economy-in-palliative-care/. Qaraldi: 2026-04-08. Dean Baker]]
  19. ↑ Baker, Dean (2006). Recession Looms for the U.S. Economy in 2007 (PDF). CEPR. Qaraldi: 14 June 2012.
  20. ↑ Isidore, Chris „It's official: Recession since Dec. '07“. CNNMoney.com (2008-yil 1-dekabr). 2020-yil 9-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 14-iyun.
  21. ↑ Dean Baker. „Alan Greenspan owes America an apology“. theguardian.com (2013-yil 28-oktyabr). Qaraldi: 2013-yil 1-noyabr.
  22. ↑ Gwiazda, Nick. „Financial Crisis: The Guardian's Dean Baker Is Wrong – Alan Greenspan Owes Nobody An Apology“. ibtimes.com (2013-yil 31-oktyabr). Qaraldi: 2013-yil 1-noyabr.
  23. ↑ Baker, Dean „Yes, Alan Greenspan Owes Us a Really Big Apology“. Beat the Press (2013-yil 31-oktyabr). 2013-yil 3-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 1-noyabr.
  24. ↑ Baker, Dean (20 March 2008). "The Housing Bubble and the Financial Crisis". Real-World Economics Review (United Kingdom: Post-Autistic Economics Network) (46): 73–81. ISSN 1755-9472. https://www.paecon.net/PAEReview/issue46/Baker46.pdf.  
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Dean_Baker&oldid=388846" dan olindi