Catopsilia scylla
| Catopsilia scylla | |
|---|---|
 Pastki tomondan ko‘rinishi | |
Ilmiy tasniflash | |
| Olam: | Hayvonlar |
| Tip: | Bo‘g‘imoyoqlilar |
| Sinf: | Hasharotlar |
| Turkum: | Lepidoptera |
| Oila: | Oq kapalaklar |
| Urugʻ: | Catopsilia |
| Turlari: | Catopsilia scylla |
| Binar nomi | |
|
Catopsilia scylla (Linnaeus, 1763) | |
Catopsilia scylla, yaʼni toʻq sariq migrant yoki toʻq sariq emigrant — Janubi-Sharqiy Osiyo va Avstralaziyada tarqalgan kapalak turi. Uning lichinkalari, asosan, Cassia va Senna urugʻlariga mansub oʻsimliklar bilan oziqlanadi.
Tavsifi
Voyaga yetgan individlarining uzunligi taxminan 60–65 millimetr (2,4–2,6 dyuym)ni tashkil etadi. Erkaklarining oldingi qanotlari oq rangda boʻlib, chetlari qora rang bilan hoshiyalangan, orqa qanotlari esa kadmiy-sariq rangda va odatda chetlarida qora dogʻlar boʻladi. Urgʻochilari erkaklariga oʻxshash, biroq oldingi qanotlarida qoʻshimcha qora dogʻlar guruhi mavjud boʻlib, bu dogʻlar koʻpincha qoʻshilib, toʻq rangli halqa hosil qiladi.
Tarqalishi
Catopsilia scylla Janubi-Sharqiy Osiyo va Avstraliyada keng tarqalgan. Uning tarqalish areali Myanma, Kambodja, Filippin, Tailand va Vyetnamdan, Malayya yarim oroli bo‘ylab, Yava va Sumatra orollari orqali Avstraliyaning shimoliy hududlarigacha cho‘ziladi. Yaqinda ushbu tur Shri-Lankada ham aniqlangan.
Oziqlanadigan o'simliklari
Avstraliyada C. scylla turi Senna turkumiga mansub turli o‘simliklarda qayd etilgan. Ular qatoriga S. didymobotrya, S. leptoclada va S. surattensis kiradi. Singapurda esa uning oziqlanadigan o‘simliklari qatoriga Senna obtusifolia, Cassia fistula va ayniqsa Senna pallida kiradi[1].
Tuxumlari sutdek oq rangda va urchuqsimon shaklda bo‘lib, odatda xo‘jayin o‘simlik bargiga bittadan qo‘yiladi. Tuxumlar 1,5–2 kundan keyin ochiladi. Qurtlar 11–13 kun davomida beshta lichinkalik bosqichdan o‘tib, oxirgi bosqichda uzunligi 40 mm ga yetadi. Qurtlari yashil va silliq, boshi yumaloq shaklda bo‘ladi. Oddiy yashil tana rangida qora nuqtalar qatori va yon tomonida oq chiziq shakllanadi. G‘umbaklari 26 mm uzunlikda bo‘lib, xo‘jayin o‘simlikka tik holatda birikadi. Yetti kundan so‘ng voyaga yetgan kapalak g‘umbakdan chiqadi[1].
Taksonomiyasi
Catopsilia scylla turi ilk bor Karl Linney tomonidan 1763-yilda nashr etilgan Centuria Insectorum asarida Papilio scylla nomi bilan tavsiflangan[2].
C. s. etesia kenja turi (dastlab Catopsilia etesia nomi bilan tavsiflangan) Avstraliyada “orange migrant” nomi bilan tanilgan. Boshqa hududlarda esa ushbu tur “orange emigrant” deb ataladi. Boshqa kenja turlariga C. s. praerubida, C. s. sidra, C. s. cornelia, C. s. asema, C. s. bangkeiana va C. s. moluccarum kiradi[3].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Gan Cheong Weei (October 4, 2001). "Catopsilia scylla (Orange Emigrant)". Expert Insight 2. http://butterfly.nss.org.sg/expert/Catopsilia-scylla/C-scylla.htm. Qaraldi: 2010-06-18.Catopsilia scylla]]
- ↑ Martin R. Honey & Malcolm J. Scoble (2008). "Linnaeus's butterflies (Lepidoptera: Papilionoidea and Hesperioidea)". Zoological Journal of the Linnean Society 132 (3): 277–399. doi:10.1111/j.1096-3642.2001.tb01326.x.
- ↑ Markku Savela. „Catopsilia scylla Hübner, [1819]“. Lepidoptera and some other life forms. Qaraldi: 2010-yil 18-iyun.