Bolalar qashshoqligi
 | Bu maqola birorta turkumga qoʻshilmagan. Iltimos, maqolaga aloqador turkumlar qoʻshib yordam qiling. (2025-07) |
Bolalar kambagʻalligi – kambagʻallikda yashayotgan bolalar holati boʻlib, kambagʻal oilalar farzandlari va davlat resurslari cheklangan yoki umuman mavjud boʻlmagan yetim bolalarga nisbatan qoʻllaniladi. YUNISEFning hisob-kitoblariga koʻra, 356 million bola oʻta qashshoqlikda yashaydi. Hisob-kitoblarga koʻra, 1 milliard bola (dunyodagi barcha bolalarning qariyb yarmi) uy-joy, muntazam oziq-ovqat yoki toza suv kabi kamida bitta zaruriy ehtiyojga ega emas. Bolalar kattalarga qaraganda ikki baravar koʻproq qashshoqlikda yashaydilar va eng kambagʻal bolalar 5 yoshgacha vafot etish ehtimoli yaxshi sharoitda yashayotgan tengdoshlariga qaraganda ikki baravar koʻproq[1].
Taʼrif
Koʻplab mamlakatlarda bolalar deganda oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan voyaga yetmagan shaxslar tushuniladi[2].
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bolalar jamgʻarmasi (UNICEF) qashshoqlikda yashayotgan bolalarni „yashash, rivojlanish va gullab-yashnash uchun zarur boʻlgan moddiy, maʼnaviy va hissiy resurslardan mahrum boʻlgan, oʻz huquqlaridan foydalana olmaydigan, oʻz salohiyatiga toʻliq erisha olmaydigan yoki jamiyatning toʻliq va teng huquqli aʼzosi sifatida ishtirok eta olmaydilar“ deb taʼriflaydi[3].
Bolalar kambagʻalligini hisoblash
Bolalar kambagʻalligini miqdoriy baholashning eng oson usuli mutlaq yoki nisbiy pul chegarasini belgilashdir[4]. Agar oila ushbu chegaradan yuqori daromadga ega boʻlmasa, bu oilaning bolalari qashshoqlik chegarasidan pastda yashaydi deb hisoblanadi. Mutlaq qashshoqlik chegaralari qatʼiy belgilangan va odatda faqat narxlarning oʻzgarishi uchun yangilanadi, ammo nisbiy qashshoqlik chegaralari aholining haqiqiy daromadiga qarab ishlab chiqiladi va isteʼmoldagi oʻzgarishlarni aks ettiradi[5]. Mutlaq qashshoqlik chegarasi – bu maʼlum miqdordagi tovarlar va xizmatlarni sotib olish uchun zarur boʻlgan pul[6] minimal daromadni aks ettiradi. Biroq, ogohlantirish shundaki, belgilangan chegaradan yuqori daromadga ega boʻlgan oila hali ham farzandlarining ehtiyojlariga sarflamaslikni tanlashi mumkin[7].
Manbalar
- ↑ "Child poverty". www.unicef.org. Retrieved 21 October 2021.
- ↑ „Convention on the Rights of the Child“ (PDF). Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. 1989. Archived from the original (PDF) on 31 October 2010. Retrieved 7 January 2010.
- ↑ „The State of the World’s Children 2005“ (PDF). United Nations Childrenʼs Fund. p. 18. Archived from the original (PDF) on 10 December 2020. Retrieved 8 January 2010.
- ↑ Roelen, Keetie; Gassmann, Franziska (31 January 2008). „Measuring Child Poverty and Well-Being: a literature review“ (PDF). Maastricht Graduate School of Governance, Maastricht University. doi:10.2139/ssrn.1105652 – via Munich Personal RePEc Archive (MPRA).
- ↑ Citro, Constance F.; Michael, Robert T., eds. (1995). „1: Introduction and overview“. Measuring Poverty: a New Approach. National Academy Press. p. 32. ISBN 0309051282. Archived from the original (PDF) on 9 December 2010.
- ↑ Lipina, Sebastián J; Simonds, Jennifer; Segretin, M. Soledad (2011). „Recognizing the child in child poverty“. Vulnerable Children and Youth Studies. 6 (1): 8–17. doi:10.1080/17450128.2010.521598. hdl:11336/192010. S2CID 72294325.
- ↑ Lipina, Sebastián J; Simonds, Jennifer; Segretin, M. Soledad (2011). „Recognizing the child in child poverty“. Vulnerable Children and Youth Studies. 6 (1): 8–17. doi:10.1080/17450128.2010.521598. hdl:11336/192010. S2CID 72294325.