Basutolend
| Basutolend inglizcha: Colony of Basutoland Buyuk Britaniya koloniyasi | |||||||||
| |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
| Madhiya God Save the Queen (1884–1901; 1952–1966) God Save the King (1901–1952) Fayl:United States Navy Band - God Save the Queen.oga | |||||||||
| Poytaxti | Maseru | ||||||||
| Til(lar)i | Ingliz tili (rasmiy) Sesoto | ||||||||
| Pul birligi | Funt sterling Rend (1961-yildan) | ||||||||
| Maydoni | 30,355 km² | ||||||||
| Aholisi | • 128,206 (1875) • 348,848 (1904) | ||||||||
| Boshqaruv shakli | Konstitutsiyaviy monarxiya | ||||||||
| Komissar rezident | |||||||||
| - 1884–1891 | Marshal Klark | ||||||||
| - 1961–1966 | Aleksandr Jayls | ||||||||
| Oliy boshliq | |||||||||
| - 1884–1891 | Letsi I | ||||||||
| - 1960–1966 | Moshveshve II | ||||||||
| Tarix | |||||||||
| - 1884-yil 18-mart | Tashkil etilishi | ||||||||
| - 1966-yil 4-oktyabr | Tugatildi | ||||||||
Basutolend (rasmiy nomi Basutolend hududi) — Janubiy Afrikadagi Britaniya tojli koloniyasi, 1884-yilda eʼlon qilingan va yettita maʼmuriy tumanga boʻlingan.
1966-yil 4-oktyabrda Basutolend Buyuk Britaniyadan mustaqilligini eʼlon qilib, Lesoto qirolligi sifatida tashkil topdi.
Tarixi
XIX asrning birinchi yarmida boʻlajak Basutolend hududida basuto xalqining boshligʻi Moshveshve I boshchiligidagi afrikaliklar qabilaviy boshqaruvi mavjud edi. 1830-yillarning oxiridan boshlab afrikaliklar bilan bur va inglizlar oʻrtasida toʻqnashuvlar tez-tez sodir boʻla boshladi. Burlar bilan kurashda basutolarning zaiflashuvidan foydalanib, 1868-yil 12-martda inglizlar basuto yerlarini oʻz protektorati deb eʼlon qildilar. 1870-yilda oliy boshliq Moshveshve vafotidan soʻng, 1871-yil 14-avgustda bu yerlar Kap koloniyasiga qoʻshib olindi. 1880–1881 yillardagi basutolar qoʻzgʻoloniga — Britaniya hokimiyatining ularning oʻqotar qurollarini musodara qilishga urinishidan kelib chiqqan qoʻzgʻolonga — javoban, 1884-yil 18-martda Buyuk Britaniya Basutolendni mustaqil mustamlaka mulki sifatida tiklaganini eʼlon qildi.
1965-yil 30-aprelda Basutolendga protektorat doirasida muxtoriyat berildi.
1966-yil 4-oktyabrda Basutolend Lesoto Qirolligi sifatida mustaqillikka erishdi.
Infratuzilmasi
Basutolend Britaniyaning eng kam rivojlangan mustamlakalaridan biri boʻlib, u agrar turmush tarziga ega va sanoat rivojlanmagan. Hudud aholisining muhim qismi - taxminan 80% odamlar - Janubiy Afrikaning oq fermalarida, shuningdek, Basutolend tashqarisidagi shaxtalar va plantatsiyalarda ishlagan.
Koloniya aholisining asosiy kasbi dehqonchilik va chorvachilik edi. Basutolend hududida (umumiy maydonning qariyb 12 foizi haydaladigan yer edi) bugʻdoy, makkajoʻxori, joʻxori, loviya va boshqa don ekinlari yetishtirilgan, shuningdek qoʻy va yirik shoxli qoramol boqilgan. Basutoland ichida harakatlanish yuk tashuvchi transport yordamida amalga oshirilgan.
Taʼlimi
Mustaqillikka erishish vaqtiga kelib, Basutoland Afrikadagi savodxonlik darajasi eng yuqori boʻlgan hududlardan biri edi, biroq aholining aksariyatining taʼlim darajasi bir necha sinflar bilan cheklanib qolgan edi. Mustaqillikka erishish vaqtida protektoratda 1100 ta boshlangʻich va atigi 20 ta oʻrta maktab mavjud boʻlib, 1962-yilda oʻrta maktablarda faqat 1500 nafar oʻquvchi tahsil olgan edi[1].
Manbalar
- ↑ Gribanova V.V. Razvitie obrazovaniya v britanskix protektoratax na Yuge Afriki // Vestnik Rossiyskogo gosudarstvennogo gumanitarnogo universiteta. - 2012. - № 9. - S. 199.