Basutolend
| Basutolend inglizcha: Colony of Basutoland Buyuk Britaniya koloniyasi | |||||||||
| |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
| Madhiya God Save the Queen (1884–1901; 1952–1966) God Save the King (1901–1952) Fayl:United States Navy Band - God Save the Queen.oga | |||||||||
| |||||||||
| Poytaxti | Maseru | ||||||||
| Til(lar)i | Ingliz tili (rasmiy) Sesoto | ||||||||
| Pul birligi | Funt sterling Rend (1961-yildan) | ||||||||
| Maydoni | 30,355 km² | ||||||||
| Aholisi | • 128,206 (1875) • 348,848 (1904) | ||||||||
| Boshqaruv shakli | Konstitutsiyaviy monarxiya | ||||||||
| Komissar rezident | |||||||||
| - 1884–1891 | Marshal Klark | ||||||||
| - 1961–1966 | Aleksandr Jayls | ||||||||
| Oliy boshliq | |||||||||
| - 1884–1891 | Letsi I | ||||||||
| - 1960–1966 | Moshveshve II | ||||||||
| Tarix | |||||||||
| - 1884-yil 18-mart | Tashkil etilishi | ||||||||
| - 1966-yil 4-oktyabr | Tugatildi | ||||||||
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg)
.svg)
Basutolend (rasmiy nomi Basutolend hududi) — Janubiy Afrikadagi Britaniya tojli koloniyasi, 1884-yilda eʼlon qilingan va yettita maʼmuriy tumanga boʻlingan.
1966-yil 4-oktyabrda Basutolend Buyuk Britaniyadan mustaqilligini e’lon qilib, Lesoto qirolligi sifatida tashkil topdi.
Tarixi
XIX asrning birinchi yarmida bo‘lajak Basutolend hududida basuto xalqining boshlig‘i Moshveshve I boshchiligidagi afrikaliklar qabilaviy boshqaruvi mavjud edi. 1830-yillarning oxiridan boshlab afrikaliklar bilan bur va inglizlar o‘rtasida to‘qnashuvlar tez-tez sodir bo‘la boshladi. Burlar bilan kurashda basutolarning zaiflashuvidan foydalanib, 1868-yil 12-martda inglizlar basuto yerlarini o‘z protektorati deb e’lon qildilar. 1870-yilda oliy boshliq Moshveshve vafotidan so‘ng, 1871-yil 14-avgustda bu yerlar Kap koloniyasiga qo‘shib olindi. 1880–1881 yillardagi basutolar qo‘zg‘oloniga — Britaniya hokimiyatining ularning o‘qotar qurollarini musodara qilishga urinishidan kelib chiqqan qo‘zg‘olonga — javoban, 1884-yil 18-martda Buyuk Britaniya Basutolendni mustaqil mustamlaka mulki sifatida tiklaganini e’lon qildi.
1965-yil 30-aprelda Basutolendga protektorat doirasida muxtoriyat berildi.
1966-yil 4-oktyabrda Basutolend Lesoto Qirolligi sifatida mustaqillikka erishdi.
Infratuzilmasi
Basutolend Britaniyaning eng kam rivojlangan mustamlakalaridan biri boʻlib, u agrar turmush tarziga ega va sanoat rivojlanmagan. Hudud aholisining muhim qismi - taxminan 80% odamlar - Janubiy Afrikaning oq fermalarida, shuningdek, Basutolend tashqarisidagi shaxtalar va plantatsiyalarda ishlagan.
Koloniya aholisining asosiy kasbi dehqonchilik va chorvachilik edi. Basutolend hududida (umumiy maydonning qariyb 12 foizi haydaladigan yer edi) bug‘doy, makkajo‘xori, jo‘xori, loviya va boshqa don ekinlari yetishtirilgan, shuningdek qo‘y va yirik shoxli qoramol boqilgan. Basutoland ichida harakatlanish yuk tashuvchi transport yordamida amalga oshirilgan.
Taʼlimi
Mustaqillikka erishish vaqtiga kelib, Basutoland Afrikadagi savodxonlik darajasi eng yuqori bo‘lgan hududlardan biri edi, biroq aholining aksariyatining ta’lim darajasi bir necha sinflar bilan cheklanib qolgan edi. Mustaqillikka erishish vaqtida protektoratda 1100 ta boshlang‘ich va atigi 20 ta o‘rta maktab mavjud bo‘lib, 1962-yilda o‘rta maktablarda faqat 1500 nafar o‘quvchi tahsil olgan edi[1].
Manbalar
- ↑ Грибанова В.В. Развитие образования в британских протекторатах на Юге Африки // Вестник Российского государственного гуманитарного университета. - 2012. - № 9. - С. 199.