Basarke jangi
| Basarke jangi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Boburiylar va Sikhlar urushlarining bir qismi | |||||||
| |||||||
| Raqiblar | |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Kuchlar | |||||||
| Noma’lum | Basarkeda 7 000[1] Hujra Shohda 10 000[2] | ||||||
| Yoʻqotishlar | |||||||
| Noma’lum | Bir necha ming kishi[3] | ||||||
Basarke jangi (shuningdek, Basarke va Hujra Shoh jangi nomlari bilan ham tanilgan) — 1736-yil 23-oktyabrda Navob Kapur Singh boshchiligidagi sikh qo‘shinlari va Lahpat Rai boshchiligidagi Boburiylar qo‘shini o‘rtasida bo‘lib o‘tgan jang.
Tarixi
1735-yil oxirigacha bo‘lgan davrda Lohur noibi Zakariya Xon qo‘shin yuborib, bir jogirni egalladi. Zakariya Xonning devoni Lahpat Rai Budda Dalni Malva mintaqasi tomon chekinishga majbur qildi. Budda Dalni Phulkian Misl sardori Ala Singh iliq kutib oldi. Dalning bu hududda bo‘lishi Ala Singh uchun katta imkoniyat yaratdi, chunki Budda Dalning yordami bilan u o‘z hududini kengaytirib, butun Sunamni o‘z tasarrufiga qo‘shib oldi. Sirhind hokimini jazolaganidan so‘ng, Navob Kapur Singh sikhlarni Divali bayramini Amritsarda nishonlash uchun Majhaga qaytardi[1][3][4][5].
Jang
Sikhlar Basarke hududida turgan paytda Lahpat Rai boshchiligidagi 7 000 kishilik qo‘shin ularga hujum qildi[1]. Sikhlar mag‘lubiyatga uchrab, chekinishga majbur bo‘ldilar[4][5]. Ertasi kuni ertalab Budda Dal Xemkaran yaqiniga yetib kelganida, unga Taruna Dal qo‘shildi. Basarke hududida Boburiylar qo‘shiniga yana qariyb 10 000 kishilik qo‘shimcha kuchlar kelib qo‘shildi[3]. Shundan so‘ng Lohur yaqinidagi Hujra Shoh Muqimda jang bo‘lib o‘tdi. Unda sikhlar g‘alaba qozonib, Boburiylar qo‘shinini mag‘lub etdilar. Jangda minglab askarlar, jumladan, Jaspat Raining o‘g‘li Mukhlas Xon, Duni Chand hamda Jamal Xon va Tatar Xon ismli ikki mashhur faujdar halok bo‘ldi[1][2][3][4][5][6].
Oqibatlari
Ushbu jangdan so‘ng Lohur hukumati barcha sikhlarga qarshi choralar ko‘rdi. Hukumat Amritsardagi Oltin ibodatxonani egallab oldi va sikhlarning ibodatxonaga kelishiga to‘sqinlik qildi. Shuningdek, sikhlarga boshpana berish yoki ularga har qanday yo‘l bilan yordam ko‘rsatish ham qonun bilan taqiqlandi[2][7].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Surjit Singh Gandhi. Sikhs In The Eighteenth Century. Singh Bros., 1999 — 101 and 414-bet. ISBN 9788172052171.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Singh, Ganda. Sardar Jassa Singh Ahluwalia, 1990 — 25–26-bet.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 G.S. Chhabra. Advanced study in History of the Punjab, 1960 — 360-bet.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Harbans Singh. The Heritage Of The Sikhs. Manohar, 1994 — 55-bet. ISBN 9788173040641.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Ranjit Singh. Golden Crystals. Unistar Books, 2013 — 224–225-bet. ISBN 9789351130482.
- ↑ Sohan Singh Seetal. Rise of the Sikh Power and Maharaja Ranjeet Singh. Dhanpat Rai, 1971 — 178-bet.
- ↑ The Punjab Past and Present - Volume 19 Part 2, 1985 — 364-bet.