Бану Ҳошим
| Ислом пайғамбари |
| Муҳаммад |
|---|
Бану Ҳошим (арабча: بنو هاشم) Қурайшнинг йирик уруғларидан бири бўлган. Улар Ислом келишидан олдин Маккадаги энг кучли ва нуфузли учта уруғдан бири саналади, қолган иккитаси Бану Махзум ва Бану Умайя эди.[1][2][3] Ислом пайғамбар Муҳаммаднинг бобоси Ҳошим ибн Абд Манаф номи билан аталган Бану Ҳошим уруғига мансуб эди.
Бу уруғ аъзолари, айниқса уларнинг авлодлари, шунингдек, Ҳошимийлар деб аталади ва кўпинча ал-Ҳāшимī Ҳошимий фамилиясини олиб юради. Бу авлодлар, айниқса қизи Фотима орқали Муҳаммад(с.а.в)га насл-насабини излайдиганлар анъанавий Шарīф (кўпинча Саййид синоними) унвонига эга.[4]
ВИИИ асрдан бошлаб Ҳошимийлар насли зодагонлик белгиси сифатида қарала бошланди ва кўплаб сулолалар ўз ҳукмронлигини қонунийлаштиришга асос бўлди.[5] Ҳошимийлар авлодига мансуб энг машҳур ислом сулолалари қаторига Аббосийлар халифалиги (Боғдоддан ҳукмронлик қилган; халифаликни икки давр остида 750–945 йилларда Аббосийлар даврида ва 946–1258-йилларда Аббосийлар даврида), Қоҳира халифалиги (1261–1517), Фотийлар киради. (Қоҳирадан ҳукмронлик қилган ва халифаликка даъво қилган 909—1171), алавийлар (Марокаш ҳукмдорлари, 1631—ҳозирги) ва ҳошимийлар (Иордания ҳукмдорлари, 1921—ҳозирги).
Тарих
Анъанага кўра, қабила Ҳошим ибн Абд Манаф номи билан аталган. У исроиллик Бану Нажжор қабиласидан Салма бинти Амрга уйланган эди.[6]
Исломгача бўлган араблар орасида одамлар ўзларини қабиласига, уруғига, кейин эса уйига/оиласига кўра таснифлашган. Иккита асосий қабила тури мавжуд эди: Аднанийлар (Шимолий, Марказий ва Ғарбий Арабистон арабларининг анъанавий аждоди Аднандан келиб чиққан) ва Қаҳтанийлар (Арабистоннинг жануби ва жануби-шарқий қисмидаги арабларнинг анъанавий аждоди Қаҳтандан келиб чиққан).[7][8] Бану Ҳошим — Қурайш қабиласининг уруғларидан бири,[9] ва Аднаний қабиласидир. У ўз номини Муҳаммаднинг катта бобоси Ҳошим ибн Абд Манаф номидан олган ва Бану Абд Шамс, Бану Ал-Мутталиб ва Бану Навфал уруғлари билан бирга Қурайшнинг Бану Абд ал-Манаф бўлимидан иборат.
Бану Ҳошим қабиласидан бўлган Абдулмутталиб хонадони исломдан олдинги Маккада зодагонлардан иборат эди. Бу ислом анъаналарида Иброҳим (Иброҳим) ва унинг тўнғич ўғли ва меросхўри Исмоил (Исмоил) томонидан қурилган муқаддас зиёратгоҳ бўлмиш Каъбага сажда қилиш учун Маккага келаётган зиёратчиларнинг назоратчиси ва қўриқчиси бўлиш ирсий бурчига асосланган эди.
Вақт ўтиши билан Каъбани юзлаб бутлар эгаллаган эди. Турли қабилалар томонидан бу бутларни зиёрат қилиш Макка савдогарларининг бойлигига сезиларли қўшилган тирбандликка сабаб бўлди, шунингдек, Ямандан Ўрта Ер денгизи бозорларигача бўлган карвон йўллари бўйлаб ўз мавқеидан фойдаланган.
Муҳаммад алайҳиссалом Қурайш қабиласи Бану Ҳошим қабиласидан бўлган Абдулмутталиб хонадонида туғилганлар. 40 ёшида Исломни қарор топтириши уни Маккада ўрнатилган ҳокимиятларга қарама-қарши қўйди. Унинг “юқори хонадон, олий қабила” аъзолиги (обрў-эътибор ва қудрат жиҳатидан) (ислом анъаналарига кўра) Аллоҳ таоло уни ўз вазифасининг дастлабки йилларида суиқасддан ҳимоя қилган. 13 йилдан сўнг Макка мусулмон жамоаси Макканинг кофирлар томонидан тез-тез қотиллик билан таъқиб қилинишидан қочиш учун Ясриб шаҳрига (кейинчалик у Мадина номи билан машҳур бўлган) ҳижрат қилди. Макканинг фатҳ қилиниши билан шаҳар Ислом қўшини томонидан босиб олинди. Каъба бутлардан тозаланиб, мусулмонларнинг зиёратгоҳига, яна соф Иброҳимий тавҳиднинг марказига айланди. (Мусулмон бўлмаганларнинг Макка шаҳрини ўраб турган ҳудудга кириши ноқонунийдир).
Муҳаммад(с.а.в)нинг иккита асосий насл-насаби унинг икки набираси Ал-Ҳасан ва Ал-Ҳусайндир, қизи Фотима ва амакиваччаси ва куёви Алининг бирлашмасидан туғилган. Муҳаммад алайҳиссалом ўз набираларига мусулмонларнинг меҳр-муҳаббатини тилаган, шунинг учун уларнинг авлодлари мусулмонлар орасида маънавий аристократияга айланган. Бану Ҳошим авлодлари Сайид ва Шариф унвонлари билан танилган.
Милодий ХИХ асрда Муҳаммад(с.а.в)нинг авлодлари атрофидаги чалкашликларни бартараф этиш учун Усмонли халифалар маълум ва тасдиқланиши мумкин бўлган насл-насабни кўрсатиш учун Алманах де Готҳа (Европанинг олижаноб хонадонлари рўйхатини кўрсатувчи том) ни такрорлашга ҳаракат қилишди. Истамбулдаги Тўпқопи саройида сақланаётган “Китоб ал-ашраф” (“Шарифлар китоби”) ўз кўлами жиҳатидан 100 фоиз тўлиқ бўлмаса-да, Муҳаммад(с.а.в)нинг насл-насабини тасдиқловчи энг яхши манбалардан биридир.[10]
Сулолалар
Қуйидаги қироллик ва император сулолалари Ҳошимийдан келиб чиққан деб даъво қиладилар:
Европа
- Ҳумудийлар сулоласи (Идрис ибн Абдуллоҳ орқали)
Арабистон
- Ҳошимийлар сулоласи (Қатода ибн Идрис орқали) [11]
- Аббосийлар империясининг Аббосийлар сулоласи (Абос ибн Мутталиб орқали) [12]
- Қоҳирадаги аббосийлар, 1261-йилдан 1517-йилгача Мамлук султонлигининг тантанали бошлиқлари. (Абу ал-Аббос Аҳмад ал-Ҳаким авлоди)
- Фотимийлар империясининг Фотимийлар сулоласи, шу жумладан кейинги Оғахонлар. (Исмоил ибн Жафар орқали) [11]
- Яманнинг Рассидлар сулоласи (Иброҳим ал Жамр бин Ҳасан ал Мутанна орқали) [11]
- Яманнинг мутаваккилийлар сулоласи (Иброҳим ал Жамр бин Ҳасан ал Мутанна орқали Рассидлар сулоласининг курсантлари сифатида) [11]
Африка
- Марокаш Алауийлар сулоласи (Муҳаммад Нафс аз Закия бин Абдуллоҳ ал-Камол орқали) [11]
- Ғарбий Африкадаги Идрислар сулоласи (Идрис ибн Абдуллоҳ орқали) [11]
- Ливиядаги Сенуссийлар сулоласи (Идрис ибн Абдуллоҳ орқали Идрислар сулоласининг курсантлари сифатида)
- Ишоқийлар:
Ҳинд-Форс:
- Табаристонлик Алид (Зайд ибн Ҳасан ал Мутана орқали)
- Табаристонлик Зайдилар сулоласи (Зайд ибн Али орқали) [11]
- Барҳа сулоласи, шу жумладан Самбалҳеранинг кейинги наваблари (Зайд ибн Али орқали)[14]
- Роҳилла сулоласи, шу жумладан Рампурнинг кейинги наваблари (Зайд ибн Али орқали Барҳа сулоласининг курсантлари сифатида)[15]
- Оғахонлар (Исмоил ибн Жафар орқали Фотимийлар сулоласининг курсантлари сифатида) [11]
- Даудпота сулоласи, шу жумладан Бҳавалпур ва Синднинг кейинги наваблари (Калҳора) (Абос ибн Мутталиб орқали)[16]
- Мисур султонлари (Ҳошимийлар сулоласининг курсантлари сифатида Қатода ибн Идрис орқали)
- Сабзварийлар сулоласи (Али Ризо орқали)[17]
- Бенгалиянинг Нажафилар сулоласи. Жумладан, Муршидободнинг кейинги наваблари ва Эроннинг Табатабаилар оиласи (Иброҳим Табатаба ибн Исмоил ал-Дибаж орқали)
Шарқий Осиё
- Сиак султонлари (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба-алавай курсантлари сифатида) [11]
- Паҳанг ва Теренганну Бендаҳара сулоласи (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба Алавай курсантлари сифатида)
- Бруней Болкиаҳ сулоласи (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба Алавай курсантлари сифатида)
- Перак ва Перлиснинг Жамол ал-лайл сулоласи (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба-алавай курсантлари сифатида)
- Понтианак султонлари (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба-алавай курсантлари сифатида) [11]
- Жоҳор Теменггонг уйи (Бендаҳара сулоласининг кадет шохлари сифатида
- Жанубий Осиё
- Пирзодалар сулоласи
Яна қаранг
- Муҳаммад даврида мусулмонлар билан мулоқотда бўлган мусулмон бўлмаганлар
- Аббосий халифалари
- Аббосийлар архитектураси
- Ҳашми
- Саййид
- Авон (қабила)
- Ҳусайний
- Умавийлар
- Умавийлар халифалиги
- Аббосийлар халифалиги
- Муҳаммаднинг шажараси
- Қурайш
Манба
- ↑ Брилл, Э. Ж.. Умайяд анд ʻАббáсидс: Беинг тҳе Фоуртҳ Парт оф Журжí Зайдáн'с Ҳисторй оф Исламиc Cивилизатион. Импримериэ Ориэнтале, 1907.
- ↑ ул-Ҳақ, Мазҳар. А Шорт Ҳисторй оф Ислам: Фром тҳе Рисе оф Ислам то тҳе Фалл оф Багҳдад, 571 А.Д. то 1258 А.Д. Боокланд, 1977.
- ↑ Броwн, Жонатҳан А. C.. Муҳаммад: А Верй Шорт Интродуcтион. Охфорд Университй Пресс, 2011. ИСБН 978-0-19-151027-4.
- ↑ Ван Арендонк, C.; Граҳам, W.А. (1960–2007). "Шарīф". ин Беарман, П. Ж.; Бианқуис, Тҳ.; Босwортҳ, C. Э. эт ал.. Энcйcлопаэдиа оф Ислам, Сеcонд Эдитион. ҳттп://референcеwоркс.бриллонлине.cом/энтриэс/энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2/шариф-CОМ_1041.
- ↑ Ван Арендонк & Граҳам 1960–2007.
- ↑ Тҳе Аграриан Сйстем оф Ислам Муḥаммад Тақī Амīнī Идараҳ-и Адабият-и Делли, 1991
- ↑ Реувен Фирестоне. Жоурнейс ин Ҳолй Ландс: Тҳе Эволутион оф тҳе Абраҳам-Ишмаэл Легендс ин Исламиc Эхегесис, 1990 — 72-бет. ИСБН 9780791403310.
- ↑ Гöран Ларссон. Ибн Гарcíа'с Шуʻūбийя Леттер: Этҳниc анд Тҳеологиcал Тенсионс ин Медиэвал ал-Андалус, 2003 — 170-бет. ИСБН 9004127402.
- ↑ Ал-Мубаракпури, Сафи-ур-Раҳман. Тҳе Сеалед Неcтар (Ар-Раҳеэқ Ал-Макҳтум). Даруссалам, 2002 — 30-бет. ИСБН 1591440718.
- ↑ ҳттп://асфа-wидиянто-счоларлй.блогспот.cом/
- ↑ 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 Вачон, Боудреау & Cогнé 1998.
- ↑ Ҳоиберг 2010.
- ↑ 13,0 13,1 13,2 И. М. Леwис, А пасторал демоcраcй: а студй оф пасторалисм анд политиcс амонг тҳе Нортҳерн Сомали оф тҳе Ҳорн оф Африcа, (ЛИТ Верлаг Мüнстер: 1999), п. 157.
- ↑ Абул Фазл. Тҳе Āъīн-и Акбарī, 2нд, Санг-э-Меэл Публиcатионс, 2004. ИСБН 9693515307.
- ↑ Кҳан, Муҳаммад Нажм-ул-Гҳани. Акҳбар-ус-Санадеэд, вол. 1. Луcкноw: Мунши Наwал Кишоре, 1918 — 79–83 (85–89)-бет.
- ↑ Пунжаб Статес Газеттеэрс Баҳаwалпур Стате Вол.36, Волуме 36, 1908 — 47-бет.
- ↑ Кҳан, Шаҳ Наwаз. Маасир ал Умара. Cалcутта: Cалcутта Ориэнтал Пресс, 1952 — 259–262-бет.
Адабиётлар
- Ҳоиберг, Дале Ҳ., эд (2010). "Аббасид Дйнастй". Энcйcлопедиа Британниcа. И: А-Ак – Баес (15тҳ нашри). Чиcаго, ИЛ. ИСБН 978-1-59339-837-8. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/неwенcйcлопаэдиа2009энcй.
- Вачон, Аугусте. Генеалогиcа & Ҳералдиcа: Оттаwа 1996 (эн). Университй оф Оттаwа Пресс, 1998. ИСБН 978-0-7766-1600-1.
Ҳаволалар
- Ба'Алавий (Ал Ҳусайни Ал Ҳошими Ал Қурайший) Ҳадрамаут Садаси
- Бану Ҳошим - Ислом туг'илишидан олдин
- Ҳошимийлар Бану Аббоснинг насл (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-11-26 санасида архивланган) -насаби.