Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Banu Hoshim: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
{{Muhammad}}
{{Muhammad}}


'''Banu Hoshim''' ({{lang-ar|بنو هاشم}}) [[Quraysh]]ning yirik urugʻlaridan biri boʻlgan. Ular [[Islom]] kelishidan oldin [[Makka]]dagi eng kuchli va nufuzli uchta urug'dan biri sanaladi, qolgan ikkitasi [[Banu Maxzum]] va [[Umaviylar|Banu Umayya]] edi.<ref name="Umayyad">{{Kitob manbasi|last=Brill|first=E. J.|title=Umayyad and ʻAbbásids: Being the Fourth Part of Jurjí Zaydán's History of Islamic Civilization|publisher=Imprimerie Orientale|year=1907}}</ref><ref name="Hi">{{Kitob manbasi|last=ul-Haq|first=Mazhar|title=A Short History of Islam: From the Rise of Islam to the Fall of Baghdad, 571 A.D. to 1258 A.D|publisher=Bookland|year=1977}}</ref><ref name="Short">{{Kitob manbasi|last=Brown|first=Jonathan A. C.|url=https://books.google.com/books?id=9JafXLrLiwYC&dq=banu+makhzum+hashim&pg=PT25|title=Muhammad: A Very Short Introduction|publisher=Oxford University Press|year=2011|isbn=978-0-19-151027-4}}</ref> Islom payg'ambar [[Muhammad]]ning bobosi ''Hoshim ibn Abd Manaf'' nomi bilan atalgan Banu Hoshim urug'iga mansub edi.
'''Banu Hoshim''' ({{lang-ar|بنو هاشم}}) [[Quraysh]]ning yirik urugʻlaridan biri boʻlgan. Ular [[Islom]] kelishidan oldin [[Makka]]dagi eng kuchli va nufuzli uchta urugʻdan biri sanaladi, qolgan ikkitasi [[Banu Maxzum]] va [[Umaviylar|Banu Umayya]] edi.<ref name="Umayyad">{{Kitob manbasi|last=Brill|first=E. J.|title=Umayyad and ʻAbbásids: Being the Fourth Part of Jurjí Zaydán's History of Islamic Civilization|publisher=Imprimerie Orientale|year=1907}}</ref><ref name="Hi">{{Kitob manbasi|last=ul-Haq|first=Mazhar|title=A Short History of Islam: From the Rise of Islam to the Fall of Baghdad, 571 A.D. to 1258 A.D|publisher=Bookland|year=1977}}</ref><ref name="Short">{{Kitob manbasi|last=Brown|first=Jonathan A. C.|url=https://books.google.com/books?id=9JafXLrLiwYC&dq=banu+makhzum+hashim&pg=PT25|title=Muhammad: A Very Short Introduction|publisher=Oxford University Press|year=2011|isbn=978-0-19-151027-4}}</ref> Islom paygʻambar [[Muhammad]]ning bobosi ''Hoshim ibn Abd Manaf'' nomi bilan atalgan Banu Hoshim urugʻiga mansub edi.


Bu urug' a'zolari, ayniqsa ularning avlodlari, shuningdek, Hoshimiylar deb ataladi va ko'pincha al-Hāshimī Hoshimiy familiyasini olib yuradi. Bu avlodlar, ayniqsa qizi [[Fotima]] orqali Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]]ga nasl-nasabini izlaydiganlar an'anaviy [[Sharif|Sharīf]] (ko'pincha Sayyid sinonimi) unvoniga ega.<ref>{{Ensiklopediya manbasi|last1=Van Arendonk|first1=C.|last2=Graham|first2=W.A.|date=1960–2007|title=Sharīf|editor1-last=Bearman|editor1-first=P. J.|editor1-link=P. J. Bearman|editor2-last=Bianquis|editor2-first=Th.|editor3-last=Bosworth|editor3-first=C. E.|editor3-link=Clifford Edmund Bosworth|editor4-last=van Donzel|editor4-first=E.|encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/sharif-COM_1041}}</ref>
Bu urugʻ aʼzolari, ayniqsa ularning avlodlari, shuningdek, Hoshimiylar deb ataladi va koʻpincha al-Hāshimī Hoshimiy familiyasini olib yuradi. Bu avlodlar, ayniqsa qizi [[Fotima]] orqali Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]]ga nasl-nasabini izlaydiganlar anʼanaviy [[Sharif|Sharīf]] (koʻpincha Sayyid sinonimi) unvoniga ega.<ref>{{Ensiklopediya manbasi|last1=Van Arendonk|first1=C.|last2=Graham|first2=W.A.|date=1960–2007|title=Sharīf|editor1-last=Bearman|editor1-first=P. J.|editor1-link=P. J. Bearman|editor2-last=Bianquis|editor2-first=Th.|editor3-last=Bosworth|editor3-first=C. E.|editor3-link=Clifford Edmund Bosworth|editor4-last=van Donzel|editor4-first=E.|encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, Second Edition|url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/sharif-COM_1041}}</ref>


VIII asrdan boshlab Hoshimiylar nasli zodagonlik belgisi sifatida qarala boshlandi va koʻplab sulolalar oʻz hukmronligini qonuniylashtirishga asos boʻldi.<ref>{{Harvard citation no brackets|Van Arendonk|Graham|1960–2007}}.</ref> Hoshimiylar avlodiga mansub eng mashhur islom sulolalari qatoriga [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] ([[Bagʻdod|Bogʻdoddan]] hukmronlik qilgan; [[xalifalik]]ni ikki davr ostida 750–945 yillarda Abbosiylar davrida va 946–1258-yillarda Abbosiylar davrida), [[Mamluklar davlati|Qohira xalifaligi]] (1261–1517), [[Fotimiylar|Fotiylar]] kiradi. ([[Qohira]]dan hukmronlik qilgan va xalifalikka daʼvo qilgan 909—1171), alaviylar ([[Marokash]] hukmdorlari, 1631—hozirgi) va [[hoshimiylar]] ([[Iordaniya]] hukmdorlari, 1921—hozirgi).
VIII asrdan boshlab Hoshimiylar nasli zodagonlik belgisi sifatida qarala boshlandi va koʻplab sulolalar oʻz hukmronligini qonuniylashtirishga asos boʻldi.<ref>{{Harvard citation no brackets|Van Arendonk|Graham|1960–2007}}.</ref> Hoshimiylar avlodiga mansub eng mashhur islom sulolalari qatoriga [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] ([[Bagʻdod|Bogʻdoddan]] hukmronlik qilgan; [[xalifalik]]ni ikki davr ostida 750–945 yillarda Abbosiylar davrida va 946–1258-yillarda Abbosiylar davrida), [[Mamluklar davlati|Qohira xalifaligi]] (1261–1517), [[Fotimiylar|Fotiylar]] kiradi. ([[Qohira]]dan hukmronlik qilgan va xalifalikka daʼvo qilgan 909—1171), alaviylar ([[Marokash]] hukmdorlari, 1631—hozirgi) va [[hoshimiylar]] ([[Iordaniya]] hukmdorlari, 1921—hozirgi).


== Tarix ==
== Tarix ==
An'anaga ko'ra, qabila ''Hoshim ibn Abd Manaf'' nomi bilan atalgan. U isroillik Banu Najjor qabilasidan Salma binti Amrga uylangan edi.<ref>The Agrarian System of Islam
Anʼanaga koʻra, qabila ''Hoshim ibn Abd Manaf'' nomi bilan atalgan. U isroillik Banu Najjor qabilasidan Salma binti Amrga uylangan edi.<ref>The Agrarian System of Islam
Muḥammad Taqī Amīnī
Muḥammad Taqī Amīnī
Idarah-i Adabiyat-i Delli, 1991</ref>
Idarah-i Adabiyat-i Delli, 1991</ref>


Islomgacha boʻlgan arablar orasida odamlar o'zlarini qabilasiga, urug'iga, keyin esa uyiga/oilasiga ko'ra tasniflashgan. Ikkita asosiy qabila turi mavjud edi: ''Adnaniylar'' (Shimoliy, Markaziy va Gʻarbiy Arabiston arablarining anʼanaviy ajdodi Adnandan kelib chiqqan) va ''Qahtaniyla''r (Arabistonning janubi va janubi-sharqiy qismidagi arablarning anʼanaviy ajdodi Qahtandan kelib chiqqan).<ref name="gen">{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=O69zjVnjL10C&pg=PA72|title=Journeys in Holy Lands: The Evolution of the Abraham-Ishmael Legends in Islamic Exegesis|last=Reuven Firestone|date=1990|page=72|isbn=9780791403310}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Ibn García's Shuʻūbiyya Letter: Ethnic and Theological Tensions in Medieval al-Andalus|url=https://books.google.com/books?id=QJ8EpN0232IC&pg=PA170|last=Göran Larsson|date=2003|page=170|isbn=9004127402}}</ref> Banu Hoshim — [[Quraysh|Quraysh qabilasining]] urugʻlaridan biri,<ref>{{Kitob manbasi|last=Al-Mubarakpuri|first=Safi-ur-Rahman|title=The Sealed Nectar (Ar-Raheeq Al-Makhtum)|url=https://archive.org/details/sealednectararra0000safi|year=2002|publisher=Darussalam|page=[https://archive.org/details/sealednectararra0000safi/page/30 30]|isbn=1591440718}}</ref> va Adnaniy qabilasidir. U o'z nomini [[Muhammad]]ning katta bobosi Hoshim ibn Abd Manaf nomidan olgan va Banu Abd Shams, Banu Al-Muttalib va Banu Navfal urug'lari bilan birga Qurayshning Banu Abd al-Manaf bo'limidan iborat.
Islomgacha boʻlgan arablar orasida odamlar oʻzlarini qabilasiga, urugʻiga, keyin esa uyiga/oilasiga koʻra tasniflashgan. Ikkita asosiy qabila turi mavjud edi: ''Adnaniylar'' (Shimoliy, Markaziy va Gʻarbiy Arabiston arablarining anʼanaviy ajdodi Adnandan kelib chiqqan) va ''Qahtaniyla''r (Arabistonning janubi va janubi-sharqiy qismidagi arablarning anʼanaviy ajdodi Qahtandan kelib chiqqan).<ref name="gen">{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=O69zjVnjL10C&pg=PA72|title=Journeys in Holy Lands: The Evolution of the Abraham-Ishmael Legends in Islamic Exegesis|last=Reuven Firestone|date=1990|page=72|isbn=9780791403310}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Ibn García's Shuʻūbiyya Letter: Ethnic and Theological Tensions in Medieval al-Andalus|url=https://books.google.com/books?id=QJ8EpN0232IC&pg=PA170|last=Göran Larsson|date=2003|page=170|isbn=9004127402}}</ref> Banu Hoshim — [[Quraysh|Quraysh qabilasining]] urugʻlaridan biri,<ref>{{Kitob manbasi|last=Al-Mubarakpuri|first=Safi-ur-Rahman|title=The Sealed Nectar (Ar-Raheeq Al-Makhtum)|url=https://archive.org/details/sealednectararra0000safi|year=2002|publisher=Darussalam|page=[https://archive.org/details/sealednectararra0000safi/page/30 30]|isbn=1591440718}}</ref> va Adnaniy qabilasidir. U oʻz nomini [[Muhammad]]ning katta bobosi Hoshim ibn Abd Manaf nomidan olgan va Banu Abd Shams, Banu Al-Muttalib va Banu Navfal urugʻlari bilan birga Qurayshning Banu Abd al-Manaf boʻlimidan iborat.


Banu Hoshim qabilasidan boʻlgan Abdulmuttalib xonadoni islomdan oldingi Makkada zodagonlardan iborat edi. Bu islom an'analarida [[Islomda Ibrohim|Ibrohim]] ([[Ibrohim]]) va uning to'ng'ich o'g'li va merosxo'ri Ismoil (Ismoil) tomonidan qurilgan muqaddas ziyoratgoh bo'lmish [[Kaʼba|Ka'baga]] sajda qilish uchun [[Makka]]ga kelayotgan ziyoratchilarning nazoratchisi va qo'riqchisi bo'lish irsiy burchiga asoslangan edi.
Banu Hoshim qabilasidan boʻlgan Abdulmuttalib xonadoni islomdan oldingi Makkada zodagonlardan iborat edi. Bu islom anʼanalarida [[Islomda Ibrohim|Ibrohim]] ([[Ibrohim]]) va uning toʻngʻich oʻgʻli va merosxoʻri Ismoil (Ismoil) tomonidan qurilgan muqaddas ziyoratgoh boʻlmish [[Kaʼba|Kaʼbaga]] sajda qilish uchun [[Makka]]ga kelayotgan ziyoratchilarning nazoratchisi va qoʻriqchisi boʻlish irsiy burchiga asoslangan edi.


Vaqt o'tishi bilan Ka'bani yuzlab butlar egallagan edi. Turli qabilalar tomonidan bu butlarni ziyorat qilish Makka savdogarlarining boyligiga sezilarli qo'shilgan tirbandlikka sabab bo'ldi, shuningdek, Yamandan  O'rta Yer dengizi bozorlarigacha boʻlgan karvon yo'llari bo'ylab o'z mavqeidan foydalangan.
Vaqt oʻtishi bilan Kaʼbani yuzlab butlar egallagan edi. Turli qabilalar tomonidan bu butlarni ziyorat qilish Makka savdogarlarining boyligiga sezilarli qoʻshilgan tirbandlikka sabab boʻldi, shuningdek, Yamandan  Oʻrta Yer dengizi bozorlarigacha boʻlgan karvon yoʻllari boʻylab oʻz mavqeidan foydalangan.


Muhammad alayhissalom Quraysh qabilasi Banu Hoshim qabilasidan boʻlgan Abdulmuttalib xonadonida tugʻilganlar. 40 yoshida Islomni qaror toptirishi uni Makkada o'rnatilgan hokimiyatlarga qarama-qarshi qo'ydi. Uning “yuqori xonadon, oliy qabila” aʼzoligi (obroʻ-eʼtibor va qudrat jihatidan) (islom anʼanalariga koʻra) [[Alloh]] taolo uni oʻz vazifasining dastlabki yillarida suiqasddan himoya qilgan. 13 yildan so'ng Makka musulmon jamoasi Makkaning kofirlar tomonidan tez-tez qotillik bilan ta'qib qilinishidan qochish uchun Yasrib shahriga (keyinchalik u Madina nomi bilan mashhur boʻlgan) [[hijrat]] qildi. Makkaning fath qilinishi bilan shahar Islom qoʻshini tomonidan bosib olindi. Ka’ba butlardan tozalanib, musulmonlarning ziyoratgohiga, yana sof Ibrohimiy tavhidning markaziga aylandi. (Musulmon bo'lmaganlarning Makka shahrini o'rab turgan hududga kirishi noqonuniydir).
Muhammad alayhissalom Quraysh qabilasi Banu Hoshim qabilasidan boʻlgan Abdulmuttalib xonadonida tugʻilganlar. 40 yoshida Islomni qaror toptirishi uni Makkada oʻrnatilgan hokimiyatlarga qarama-qarshi qoʻydi. Uning “yuqori xonadon, oliy qabila” aʼzoligi (obroʻ-eʼtibor va qudrat jihatidan) (islom anʼanalariga koʻra) [[Alloh]] taolo uni oʻz vazifasining dastlabki yillarida suiqasddan himoya qilgan. 13 yildan soʻng Makka musulmon jamoasi Makkaning kofirlar tomonidan tez-tez qotillik bilan taʼqib qilinishidan qochish uchun Yasrib shahriga (keyinchalik u Madina nomi bilan mashhur boʻlgan) [[hijrat]] qildi. Makkaning fath qilinishi bilan shahar Islom qoʻshini tomonidan bosib olindi. Kaʼba butlardan tozalanib, musulmonlarning ziyoratgohiga, yana sof Ibrohimiy tavhidning markaziga aylandi. (Musulmon boʻlmaganlarning Makka shahrini oʻrab turgan hududga kirishi noqonuniydir).


Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]]ning ikkita asosiy nasl-nasabi uning ikki nabirasi [[Hasan ibn Ali|Al-Hasan]] va [[Husayn ibn Ali|Al-Husayndir]], qizi [[Fotima]] va amakivachchasi va kuyovi [[Ali]]ning birlashmasidan tug'ilgan. Muhammad alayhissalom oʻz nabiralariga musulmonlarning mehr-muhabbatini tilagan, shuning uchun ularning avlodlari musulmonlar orasida ma’naviy aristokratiyaga aylangan. Banu Hoshim avlodlari Sayid va Sharif unvonlari bilan tanilgan.
Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]]ning ikkita asosiy nasl-nasabi uning ikki nabirasi [[Hasan ibn Ali|Al-Hasan]] va [[Husayn ibn Ali|Al-Husayndir]], qizi [[Fotima]] va amakivachchasi va kuyovi [[Ali]]ning birlashmasidan tugʻilgan. Muhammad alayhissalom oʻz nabiralariga musulmonlarning mehr-muhabbatini tilagan, shuning uchun ularning avlodlari musulmonlar orasida maʼnaviy aristokratiyaga aylangan. Banu Hoshim avlodlari Sayid va Sharif unvonlari bilan tanilgan.


Milodiy <nowiki>XIX</nowiki> asrda Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]]ning avlodlari atrofidagi chalkashliklarni bartaraf etish uchun [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli]] [[Xalifalik|xalifalar]] maʼlum va tasdiqlanishi mumkin boʻlgan nasl-nasabni koʻrsatish uchun Almanax de Gotha (Yevropaning olijanob xonadonlari roʻyxatini koʻrsatuvchi tom) ni takrorlashga harakat qilishdi. Istambuldagi [[Topkapı saroyi|Toʻpqopi saroyida]] saqlanayotgan “Kitob al-ashraf” (“Shariflar kitobi”) oʻz koʻlami jihatidan 100 foiz toʻliq boʻlmasa-da, Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]]ning nasl-nasabini tasdiqlovchi eng yaxshi manbalardan biridir.<ref>http://asfa-widiyanto-scholarly.blogspot.com/</ref>
Milodiy <nowiki>XIX</nowiki> asrda Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]]ning avlodlari atrofidagi chalkashliklarni bartaraf etish uchun [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli]] [[Xalifalik|xalifalar]] maʼlum va tasdiqlanishi mumkin boʻlgan nasl-nasabni koʻrsatish uchun Almanax de Gotha (Yevropaning olijanob xonadonlari roʻyxatini koʻrsatuvchi tom) ni takrorlashga harakat qilishdi. Istambuldagi [[Topkapı saroyi|Toʻpqopi saroyida]] saqlanayotgan “Kitob al-ashraf” (“Shariflar kitobi”) oʻz koʻlami jihatidan 100 foiz toʻliq boʻlmasa-da, Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]]ning nasl-nasabini tasdiqlovchi eng yaxshi manbalardan biridir.<ref>http://asfa-widiyanto-scholarly.blogspot.com/</ref>


== Sulolalar ==
== Sulolalar ==
Quyidagi qirollik va [[Imperiya|imperator]] sulolalari Hoshimiydan kelib chiqqan deb da'vo qiladilar:
Quyidagi qirollik va [[Imperiya|imperator]] sulolalari Hoshimiydan kelib chiqqan deb daʼvo qiladilar:


''Yevropa''
''Yevropa''
* Abbosiylar [[Bagʻdod xalifaligi|imperiyasining]] [[Abbosiylar|Abbosiylar sulolasi]] ([[Abbos ibn Abdulmuttalib|Abos ibn Muttalib]] orqali) {{Sfn|Hoiberg|2010}}
* Abbosiylar [[Bagʻdod xalifaligi|imperiyasining]] [[Abbosiylar|Abbosiylar sulolasi]] ([[Abbos ibn Abdulmuttalib|Abos ibn Muttalib]] orqali) {{Sfn|Hoiberg|2010}}
* [[Qohira]]dagi abbosiylar, 1261-yildan 1517-yilgacha [[Mamluklar davlati|Mamluk sultonligining]] tantanali boshliqlari. (Abu al-Abbos Ahmad al-Hakim avlodi)
* [[Qohira]]dagi abbosiylar, 1261-yildan 1517-yilgacha [[Mamluklar davlati|Mamluk sultonligining]] tantanali boshliqlari. (Abu al-Abbos Ahmad al-Hakim avlodi)
* [[Fotimiylar|Fotimiylar imperiyasining Fotimiylar sulolasi]], shu jumladan keyingi Og'axonlar. (Ismoil ibn Jafar orqali) {{Sfn|Vachon|Boudreau|Cogné|1998}}
* [[Fotimiylar|Fotimiylar imperiyasining Fotimiylar sulolasi]], shu jumladan keyingi Ogʻaxonlar. (Ismoil ibn Jafar orqali) {{Sfn|Vachon|Boudreau|Cogné|1998}}
* Yamanning Rassidlar sulolasi (Ibrohim al Jamr bin Hasan al Mutanna orqali) {{Sfn|Vachon|Boudreau|Cogné|1998}}
* Yamanning Rassidlar sulolasi (Ibrohim al Jamr bin Hasan al Mutanna orqali) {{Sfn|Vachon|Boudreau|Cogné|1998}}
* Yamanning mutavakkiliylar sulolasi (Ibrohim al Jamr bin Hasan al Mutanna orqali Rassidlar sulolasining kursantlari sifatida) {{Sfn|Vachon|Boudreau|Cogné|1998}}
* Yamanning mutavakkiliylar sulolasi (Ibrohim al Jamr bin Hasan al Mutanna orqali Rassidlar sulolasining kursantlari sifatida) {{Sfn|Vachon|Boudreau|Cogné|1998}}
* Liviyadagi Senussiylar sulolasi (Idris ibn Abdulloh orqali Idrislar sulolasining kursantlari sifatida)
* Liviyadagi Senussiylar sulolasi (Idris ibn Abdulloh orqali Idrislar sulolasining kursantlari sifatida)
* Ishoqiylar:
* Ishoqiylar:
** Ishoq sultonligining Tolje'lo sulolasi (Shayx Ishoq ibn Ahmad orqali)<ref name="Lewisapd" />
** Ishoq sultonligining Toljeʼlo sulolasi (Shayx Ishoq ibn Ahmad orqali)<ref name="Lewisapd" />
** Ishoq sultonligining Guled sulolasi (Shayx Ishoq ibn Ahmad orqali)<ref name="Lewisapd">I. M. Lewis, ''A pastoral democracy: a study of pastoralism and politics among the Northern Somali of the Horn of Africa'', (LIT Verlag Münster: 1999), p. 157.</ref>
** Ishoq sultonligining Guled sulolasi (Shayx Ishoq ibn Ahmad orqali)<ref name="Lewisapd">I. M. Lewis, ''A pastoral democracy: a study of pastoralism and politics among the Northern Somali of the Horn of Africa'', (LIT Verlag Münster: 1999), p. 157.</ref>
** Habr Yunis sultonligining Aynanshe sulolasi (Shayx Ishoq ibn Ahmad orqali)<ref name="Lewisapd"/>
** Habr Yunis sultonligining Aynanshe sulolasi (Shayx Ishoq ibn Ahmad orqali)<ref name="Lewisapd"/>

2026-yil 19-noyabr, 22:25 dagi (joriy) koʻrinishi

Banu Hoshim (arabcha: بنو هاشم‎‎) Qurayshning yirik urugʻlaridan biri boʻlgan. Ular Islom kelishidan oldin Makkadagi eng kuchli va nufuzli uchta urugʻdan biri sanaladi, qolgan ikkitasi Banu Maxzum va Banu Umayya edi.[1][2][3] Islom paygʻambar Muhammadning bobosi Hoshim ibn Abd Manaf nomi bilan atalgan Banu Hoshim urugʻiga mansub edi.

Bu urugʻ aʼzolari, ayniqsa ularning avlodlari, shuningdek, Hoshimiylar deb ataladi va koʻpincha al-Hāshimī Hoshimiy familiyasini olib yuradi. Bu avlodlar, ayniqsa qizi Fotima orqali Muhammad(s.a.v)ga nasl-nasabini izlaydiganlar anʼanaviy Sharīf (koʻpincha Sayyid sinonimi) unvoniga ega.[4]

VIII asrdan boshlab Hoshimiylar nasli zodagonlik belgisi sifatida qarala boshlandi va koʻplab sulolalar oʻz hukmronligini qonuniylashtirishga asos boʻldi.[5] Hoshimiylar avlodiga mansub eng mashhur islom sulolalari qatoriga Abbosiylar xalifaligi (Bogʻdoddan hukmronlik qilgan; xalifalikni ikki davr ostida 750–945 yillarda Abbosiylar davrida va 946–1258-yillarda Abbosiylar davrida), Qohira xalifaligi (1261–1517), Fotiylar kiradi. (Qohiradan hukmronlik qilgan va xalifalikka daʼvo qilgan 909—1171), alaviylar (Marokash hukmdorlari, 1631—hozirgi) va hoshimiylar (Iordaniya hukmdorlari, 1921—hozirgi).

Anʼanaga koʻra, qabila Hoshim ibn Abd Manaf nomi bilan atalgan. U isroillik Banu Najjor qabilasidan Salma binti Amrga uylangan edi.[6]

Islomgacha boʻlgan arablar orasida odamlar oʻzlarini qabilasiga, urugʻiga, keyin esa uyiga/oilasiga koʻra tasniflashgan. Ikkita asosiy qabila turi mavjud edi: Adnaniylar (Shimoliy, Markaziy va Gʻarbiy Arabiston arablarining anʼanaviy ajdodi Adnandan kelib chiqqan) va Qahtaniylar (Arabistonning janubi va janubi-sharqiy qismidagi arablarning anʼanaviy ajdodi Qahtandan kelib chiqqan).[7][8] Banu Hoshim — Quraysh qabilasining urugʻlaridan biri,[9] va Adnaniy qabilasidir. U oʻz nomini Muhammadning katta bobosi Hoshim ibn Abd Manaf nomidan olgan va Banu Abd Shams, Banu Al-Muttalib va Banu Navfal urugʻlari bilan birga Qurayshning Banu Abd al-Manaf boʻlimidan iborat.

Banu Hoshim qabilasidan boʻlgan Abdulmuttalib xonadoni islomdan oldingi Makkada zodagonlardan iborat edi. Bu islom anʼanalarida Ibrohim (Ibrohim) va uning toʻngʻich oʻgʻli va merosxoʻri Ismoil (Ismoil) tomonidan qurilgan muqaddas ziyoratgoh boʻlmish Kaʼbaga sajda qilish uchun Makkaga kelayotgan ziyoratchilarning nazoratchisi va qoʻriqchisi boʻlish irsiy burchiga asoslangan edi.

Vaqt oʻtishi bilan Kaʼbani yuzlab butlar egallagan edi. Turli qabilalar tomonidan bu butlarni ziyorat qilish Makka savdogarlarining boyligiga sezilarli qoʻshilgan tirbandlikka sabab boʻldi, shuningdek, Yamandan Oʻrta Yer dengizi bozorlarigacha boʻlgan karvon yoʻllari boʻylab oʻz mavqeidan foydalangan.

Muhammad alayhissalom Quraysh qabilasi Banu Hoshim qabilasidan boʻlgan Abdulmuttalib xonadonida tugʻilganlar. 40 yoshida Islomni qaror toptirishi uni Makkada oʻrnatilgan hokimiyatlarga qarama-qarshi qoʻydi. Uning “yuqori xonadon, oliy qabila” aʼzoligi (obroʻ-eʼtibor va qudrat jihatidan) (islom anʼanalariga koʻra) Alloh taolo uni oʻz vazifasining dastlabki yillarida suiqasddan himoya qilgan. 13 yildan soʻng Makka musulmon jamoasi Makkaning kofirlar tomonidan tez-tez qotillik bilan taʼqib qilinishidan qochish uchun Yasrib shahriga (keyinchalik u Madina nomi bilan mashhur boʻlgan) hijrat qildi. Makkaning fath qilinishi bilan shahar Islom qoʻshini tomonidan bosib olindi. Kaʼba butlardan tozalanib, musulmonlarning ziyoratgohiga, yana sof Ibrohimiy tavhidning markaziga aylandi. (Musulmon boʻlmaganlarning Makka shahrini oʻrab turgan hududga kirishi noqonuniydir).

Muhammad(s.a.v)ning ikkita asosiy nasl-nasabi uning ikki nabirasi Al-Hasan va Al-Husayndir, qizi Fotima va amakivachchasi va kuyovi Alining birlashmasidan tugʻilgan. Muhammad alayhissalom oʻz nabiralariga musulmonlarning mehr-muhabbatini tilagan, shuning uchun ularning avlodlari musulmonlar orasida maʼnaviy aristokratiyaga aylangan. Banu Hoshim avlodlari Sayid va Sharif unvonlari bilan tanilgan.

Milodiy XIX asrda Muhammad(s.a.v)ning avlodlari atrofidagi chalkashliklarni bartaraf etish uchun Usmonli xalifalar maʼlum va tasdiqlanishi mumkin boʻlgan nasl-nasabni koʻrsatish uchun Almanax de Gotha (Yevropaning olijanob xonadonlari roʻyxatini koʻrsatuvchi tom) ni takrorlashga harakat qilishdi. Istambuldagi Toʻpqopi saroyida saqlanayotgan “Kitob al-ashraf” (“Shariflar kitobi”) oʻz koʻlami jihatidan 100 foiz toʻliq boʻlmasa-da, Muhammad(s.a.v)ning nasl-nasabini tasdiqlovchi eng yaxshi manbalardan biridir.[10]

Quyidagi qirollik va imperator sulolalari Hoshimiydan kelib chiqqan deb daʼvo qiladilar:

Yevropa

  • Humudiylar sulolasi (Idris ibn Abdulloh orqali)

Arabiston

Afrika

  • Marokash Alauiylar sulolasi (Muhammad Nafs az Zakiya bin Abdulloh al-Kamol orqali) [11]
  • Gʻarbiy Afrikadagi Idrislar sulolasi (Idris ibn Abdulloh orqali) [11]
  • Liviyadagi Senussiylar sulolasi (Idris ibn Abdulloh orqali Idrislar sulolasining kursantlari sifatida)
  • Ishoqiylar:
    • Ishoq sultonligining Toljeʼlo sulolasi (Shayx Ishoq ibn Ahmad orqali)[13]
    • Ishoq sultonligining Guled sulolasi (Shayx Ishoq ibn Ahmad orqali)[13]
    • Habr Yunis sultonligining Aynanshe sulolasi (Shayx Ishoq ibn Ahmad orqali)[13]

Hind-Fors:

  • Tabaristonlik Alid (Zayd ibn Hasan al Mutana orqali)
  • Tabaristonlik Zaydilar sulolasi (Zayd ibn Ali orqali) [11]
  • Barha sulolasi, shu jumladan Sambalheraning keyingi navablari (Zayd ibn Ali orqali)[14]
  • Rohilla sulolasi, shu jumladan Rampurning keyingi navablari (Zayd ibn Ali orqali Barha sulolasining kursantlari sifatida)[15]
  • Ogʻaxonlar (Ismoil ibn Jafar orqali Fotimiylar sulolasining kursantlari sifatida) [11]
  • Daudpota sulolasi, shu jumladan Bhavalpur va Sindning keyingi navablari (Kalhora) (Abos ibn Muttalib orqali)[16]
  • Misur sultonlari (Hoshimiylar sulolasining kursantlari sifatida Qatoda ibn Idris orqali) 
  • Sabzvariylar sulolasi (Ali Rizo orqali)[17]
  • Bengaliyaning Najafilar sulolasi. Jumladan, Murshidobodning keyingi navablari va Eronning Tabatabailar oilasi (Ibrohim Tabataba ibn Ismoil al-Dibaj orqali)

Sharqiy Osiyo

  • Siak sultonlari (Ahmad al-Muhojir orqali Ba-alavay kursantlari sifatida) [11]
  • Pahang va Terengannu Bendahara sulolasi (Ahmad al-Muhojir orqali Ba Alavay kursantlari sifatida)
  • Bruney Bolkiah sulolasi (Ahmad al-Muhojir orqali Ba Alavay kursantlari sifatida)
  • Perak va Perlisning Jamol al-layl sulolasi (Ahmad al-Muhojir orqali Ba-alavay kursantlari sifatida)
  • Pontianak sultonlari (Ahmad al-Muhojir orqali Ba-alavay kursantlari sifatida) [11]
  • Johor Temenggong uyi (Bendahara sulolasining kadet shoxlari sifatida
  • Janubiy Osiyo
  • Pirzodalar sulolasi
  1. ↑ Brill, E. J.. Umayyad and ʻAbbásids: Being the Fourth Part of Jurjí Zaydán's History of Islamic Civilization. Imprimerie Orientale, 1907. 
  2. ↑ ul-Haq, Mazhar. A Short History of Islam: From the Rise of Islam to the Fall of Baghdad, 571 A.D. to 1258 A.D. Bookland, 1977. 
  3. ↑ Brown, Jonathan A. C.. Muhammad: A Very Short Introduction. Oxford University Press, 2011. ISBN 978-0-19-151027-4. 
  4. ↑ Van Arendonk, C.; Graham, W.A. (1960–2007). "Sharīf". in Bearman, P. J.; Bianquis, Th.; Bosworth, C. E. et al.. Encyclopaedia of Islam, Second Edition. http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/sharif-COM_1041. 
  5. ↑ Van Arendonk & Graham 1960–2007.
  6. ↑ The Agrarian System of Islam Muḥammad Taqī Amīnī Idarah-i Adabiyat-i Delli, 1991
  7. ↑ Reuven Firestone. Journeys in Holy Lands: The Evolution of the Abraham-Ishmael Legends in Islamic Exegesis, 1990 — 72-bet. ISBN 9780791403310. 
  8. ↑ Göran Larsson. Ibn García's Shuʻūbiyya Letter: Ethnic and Theological Tensions in Medieval al-Andalus, 2003 — 170-bet. ISBN 9004127402. 
  9. ↑ Al-Mubarakpuri, Safi-ur-Rahman. The Sealed Nectar (Ar-Raheeq Al-Makhtum). Darussalam, 2002 — 30-bet. ISBN 1591440718. 
  10. ↑ http://asfa-widiyanto-scholarly.blogspot.com/
  11. ↑ 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 Vachon, Boudreau & Cogné 1998.
  12. ↑ Hoiberg 2010.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 I. M. Lewis, A pastoral democracy: a study of pastoralism and politics among the Northern Somali of the Horn of Africa, (LIT Verlag Münster: 1999), p. 157.
  14. ↑ Abul Fazl. The Āʼīn-i Akbarī, 2nd, Sang-e-Meel Publications, 2004. ISBN 9693515307. 
  15. ↑ Khan, Muhammad Najm-ul-Ghani. Akhbar-us-Sanadeed, vol. 1. Lucknow: Munshi Nawal Kishore, 1918 — 79–83 (85–89)-bet. 
  16. ↑ Punjab States Gazetteers Bahawalpur State Vol.36, Volume 36, 1908 — 47-bet. 
  17. ↑ Khan, Shah Nawaz. Maasir al Umara. Calcutta: Calcutta Oriental Press, 1952 — 259–262-bet.