Kontent qismiga oʻtish

B2 (toifa)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Britaniyalik Jade Etherington — B2 klassifikatsiyasidagi Paralimpiya sportchisi

B2 — bu Paralimpiya nogironlik sporti klassifikatsiyasi bo‘lib, ko‘rish bo‘yicha nogironligi bor sportchilar uchun mo‘ljallangan. Ushbu toifadagi sportchilar B1 va B3 toifalari orasidagi toifa. Xalqaro ko‘rlar sport federatsiyasi (IBSA) bu klassifikatsiyani "1,50 dan 2,60 gacha (shu jumladan) LogMAR ko‘rish o‘tkirligi va/yoki ko‘rish maydoni 10 darajadan kam" sifatida ta’riflaydi[1]. Ushbu klassifikatsiya para-alp chang‘i sporti, para-Nordik chang‘i sporti, ko‘rlar kriketi, ko‘rlar golfi, besh kishilik futbol, goalbol va judo sport turlarida qo‘llaniladi. Ayrim sportlarda, masalan adaptiv eshkak eshish, yengil atletika va suzishda unga mos toifalar mavjud.

B2 klassifikatsiyasi 1970-yillarda IBSA tomonidan yaratilgan va Xalqaro Paralimpiya Qo‘mitasi (IPC) funksional va dalillarga asoslangan tizimga o‘tishga harakat qilgan bo‘lsa-da, toifa deyarli o‘zgarmagan. Klassifikatsiya odatda xalqaro miqyosda IBSA tomonidan amalga oshiriladi, ammo ayrim sport turlarida milliy federatsiyalar tomonidan ham bajariladi. Masalan, yengil atletika va velosportda o‘z federatsiyalari klassifikatsiyalaydi.

Ushbu klassifikatsiyadagi sportchilar turli sport turlarida har xil jihozlardan foydalanadi. Bular qatoriga ko‘ruvchi yo‘lboshchilar, yo‘l ko‘rsatuvchi relslar, ovoz chiqaruvchi to‘plar va qarsak tayoqchasi kiradi. Ayrim sportlarda yo‘lboshchi taqiqlangan bo‘lsa, velosport va chang‘ida esa majburiy hisoblanadi[2].

Ta’rifi

IBSA B2 klassifikatsiyasini "1,50 dan 2,60 gacha LogMAR ko‘rish o‘tkirligi va/yoki ko‘rish maydoni 10 darajadan kam" sifatida belgilaydi[1]. Kanada Paralimpiya Qo‘mitasi esa bu klassifikatsiyani "taxminan 3–5% funksional ko‘rish" deb ta’riflagan[3]. Ko‘rlar golfida esa "qo‘l shaklini taniy olishdan tortib 2/60 gacha ko‘rish o‘tkirligi yoki ko‘rish maydoni 5 darajadan kam" sifatida tariflanadi[4].

Tarixi

Ushbu tasniflash koʻzi ojizlar sportining rivojlanish tarixiga borib taqaladi. Oʻsha paytlarda koʻrish qobiliyati nisbatan kamroq zaif boʻlgan sportchilar koʻrish qobiliyati ancha past boʻlgan raqiblariga nisbatan ustunlikka ega, degan qarash mavjud edi. Raqobatni koʻrish qobiliyatining turli darajalarida tenglashtirish uchun IBSA (Xalqaro Koʻzi Ojizlar Sport Assotsiatsiyasi) tomonidan tasniflash tizimi ishlab chiqilgan[5]. 1976-yilda Nogironlar uchun Xalqaro sport tashkiloti (ISOD) koʻzi ojizlar uchun tasniflash tizimini ishlab chiqdi. Shu bilan birga, IBSA va milliy koʻzi ojizlar sport assotsiatsiyalari oʻz tasniflash tizimini ishlab chiqardi, IBSA tizimi 1980-yilga kelib koʻrish oʻtkirligiga asoslangan holda yoʻlga qoʻyildi. IBSAning koʻzi ojizlar sporti uchun tasniflash tizimi rivojlangani sababli, ISOD tizimi koʻzi ojizlar sport musobaqalarida keng tarqalishga erisha olmagan[6][5][7].

IBSA tasniflash tizimi yoʻlga qoʻyilganidan beri oʻzgarmay kelgan[7], garchi Xalqaro Paralimpiya qo‘mitasi (IPC) tibbiy asoslangan tasniflashdan koʻra koʻproq funksional nogironlikka va dalillarga asoslangan tizimga oʻtishga harakat qilgan boʻlsa ham bu tasnifga oʻzgartirish kiritilmagan[8]. 2003-yildan boshlangan „sportga yoʻnaltirilgan aniq, ishonchli, izchil va ishonchli klassifikatsiya tizimlarini ishlab chiqish va joriy etishni qoʻllab-quvvatlash va muvofiqlashtirish“ maqsadlariga asoslangan[9]. 2007-yilda IPC Bosh Assambleyasida ushbu toifa koʻzi ojizlar sinfi tarkibida tasdiqlandi, ammo boshqa nogironlik turlarida boʻlgan oʻzgarishlarga qaramay, u baribir tibbiy asoslangan boʻlib qoldi. Oʻsha paytda IBSA boshqa nogironlik guruhlari va sport turlarida qoʻllanilayotgan funksional tizimga oʻtishga tayyor emas edi[10].

Baʼzi hollarda, Paralimpiya oʻyinlariga kirmaydigan, IBSA bilan bogʻliq boʻlmagan sport turlari oʻz tasniflash tizimini ishlab chiqqan. Bu holat ko‘zi ojizlar golfida kuzatilgan. 1990-yilda oʻxshash tasniflash tizimi mavjud boʻlib, u Koʻzi ojizlar va zaif koʻruvchilar uchun Avstraliya ochiq golf turnirida ishlatilgan. Oʻsha paytda toʻrtta tasniflash turi mavjud boʻlib, ular IBSA tasnifiga mos kelgan[4].

1990-yilda Avstraliya ot sporti federatsiyasida nogiron sportchilar, jumladan, koʻzi ojizlar uchun maxsus tasniflash tizimi yoʻq edi. Aʼzolik ehtiyojini eʼtiborga olgan holda, baʼzi qoidalar tabiiy ravishda rivojlanib, turli nogironlik turlariga, jumladan, koʻzi ojiz chavandozlarga moslashtirilgan tasniflashga oʻxshash koʻrinishga kelgan. Masalan, koʻzi ojiz chavandozlar belgilangan belgiga yetganida, ularga ovozli signal yordamida bu haqida xabar berishga ruxsat berilgan[4].

Jihozlar

Fayl:Viviane Forest and Chloe Lauzon-Gauthier.ogv Fayl:Jon Santacana and Miguel Galindo.ogv Ushbu toifadagi ishtirokchilar foydalanadigan jihozlar orasida yoʻlboshchilar, yoʻl koʻrsatish panolari, ovoz chiqaruvchi toʻplar va shapaloq urib ovoz chiqaruvchi tayoqchalari boʻlishi mumkin. Ushbu toifadagi koʻzi ojiz oʻqchilar kamondan otishda teginish orqali moʻljallash moslamasidan foydalanadilar va kamon nishonidan foydalanishlari mumkin emas[11].

Ushbu toifadagi odamlar uchun koʻruvchi yoʻlboshchidan foydalanish sport turiga qarab belgilanadi[12]. Yoʻlboshchilar para-alp va para-nord chang‘isida qatnashadi. B2 va B3 sinfidagi changʻichilarning yoʻlboshchilari odatda B1 sinfidagilarnikidan boshqacha joylashadi, chunki bu sinfdagi sportchilar ozgina koʻra olishadi va yoʻlboshchidan talab qilinadigan yordam deyarli koʻzi ojiz changʻichilarnikidan farq qiladi. Yoʻlboshchi sportchining oldida changʻida oʻtib, oldindagi yoʻl holati haqida vizual ishoralar bilan xabar berishi mumkin[13]. Velosportchilar uchun esa yoʻlboshchi old oʻrindiqda oʻtirib, tandem velosipedni boshqaradi[12][14][15].

S12 sinfidagi suzuvchilar uchun, basseynning chetiga yetganda ularni urib ogohlantirish uchun „tepper“ (uruvchi yordamchi) basseyn chetida turishi mumkin[6]. Suzuvchi oʻz „tepper“ini oʻzi olib kelishi kerak[16], biroq „tepper“dan foydalanish majburiy emas[17]. Koʻzi ojizlar uchun kriketda esa, B2 sinfidagi zarbachilar yuguruvchidan foydalanish imkoniyatiga ega[18].

Sport turlari

Yengil atletika

B2 tasnifi yengil atletikada ishlatiladi[19] va bunda ekvivalent atletika tasnifi „T12“ hisoblanadi. Ushbu sinfdagi sportchilar odatda yugurish yoʻlagidagi chiziqlarni koʻra olishadi[20] 2008-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ushbu sinf uchun tasniflashni IPC amalga oshirgan[21].

Qo‘shimcha

B2 toifasi boshqa ko‘plab sportlarda ham qo‘llaniladi. Sportchiga yo‘lboshchi kerakmi yoki yo‘qligi sport turiga bog‘liq.

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 „Classification“. Xalqaro Ko‘rlar Sport Federatsiyasi. Qaraldi: 14-aprel-2014.
  2. ↑ ; Douglas B. McKeag; Steven P. Van CampSports Medicine. Lippincott Williams & Wilkins, 1998 — 197-bet. ISBN 978-0-7817-1222-4. Qaraldi: 14-aprel-2013. 
  3. ↑ „Winter Sport Classification“. Kanada Paralimpiya Qo‘mitasi (2012). 9-iyul-2013da asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 3-oktyabr-2012.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 ; Australian Confederation of Sports for the DisabledThe development of a policy: Integration Conference 1990 Adelaide, December 3-5, 1990.. Willoughby, N.S.W.: Australian Confederation of Sports for the Disabled, 1990. OCLC 221061502. 
  5. ↑ 5,0 5,1 ; Caroline J. MacEwenSports Vision. Butterworth-Heinemann, 1995 — 45-bet. ISBN 978-0-7506-1578-5. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel. 
  6. ↑ 6,0 6,1 ; Walter ThompsonHandbook of Sports Medicine and Science, The Paralympic Athlete. John Wiley & Sons, 13 July 2011. ISBN 978-1-4443-4828-6. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel. 
  7. ↑ 7,0 7,1 „Sight Classification Form“. United Kingdom: British Blind Sport (2009). 2016-yil 9-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel.
  8. ↑ „Classification History“. Bonn, Germany: International Paralympic Committee. Qaraldi: 2012-yil 30-iyul.
  9. ↑ „Paralympic Classification Today“. International Paralympic Committee (2010-yil 22-aprel).
  10. ↑ „Classification“. International Blind Sports Federation. Qaraldi: 2014-yil 9-may.
  11. ↑ „Shooting Categories“. United Kingdom: British Blind Sport Archery (2013). 2014-yil 16-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel.
  12. ↑ 12,0 12,1 ; Lynn Snyder-MacklerPhysical Therapies in Sport and Exercise. Elsevier Health Sciences, 2007 — 530–531-bet. ISBN 978-0-443-10351-3. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel. 
  13. ↑ i Marcet, Pau Serracanta „Blind Skiing“, . Trends and issues in Winter Paralympic sport : proceedings of Winter Paralympic Experts Congress -4th Paralympic Congress — organized by the IPC and NAPOC March 7-8, 1998 Nagano, Japan. Nagano, Japan: Nagano Paralympic Organizing Committee, 1998 — 19–22-bet. 
  14. ↑ „Cycling“. Paralympics Great Britain (2012). Qaraldi: 2013-yil 14-aprel.
  15. ↑ „Guide to visually impaired Paralympics classification“. United Kingdom: Action for Blind People. 2014-yil 15-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel.
  16. ↑ ; G. William Gayle; Shawn F. StevensAdapted Aquatics Programming: A Professional Guide. Human Kinetics 10%, 2007 — 264-bet. ISBN 978-1-4504-0723-6. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel. 
  17. ↑ „Swimming“. New Zealand: Blind Sport New Zealand. 2014-yil 15-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel.
  18. ↑ ; David KeatingAssistive Technology for the Vision-Impaired and Blind. Springer, 2008 — 690-bet. ISBN 978-1-84628-867-8. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel. 
  19. ↑ Gray, Alison. Against the odds : New Zealand Paralympians. Auckland, N.Z.: Hodder Moa Beckett, 1997 — 18-bet. ISBN 1-86958-566-6. OCLC 154294284. 
  20. ↑ Rob Matthews. Running Blind. HarperCollins Australia, 1 February 2010 — 48-bet. ISBN 978-0-7304-0082-0. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel. 
  21. ↑ „Beijing 2008 Paralympic Games Classification Guide“. China: International Paralympic Committee. 2012-yil 26-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 14-aprel. 
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=B2_(toifa)&oldid=308067" dan olindi