Aslam as-Silohdor masjidi
| Masjid | |
Aslam as-Silohdor masjidi
| |
 | |
| Mamlakat |  Misr
|
| Shahar | Qohira |
| Joylashuvi | ad-Darb al-Ahmar |
| Koordinatalar | 30°02′26″N 31°15′43″E / 30.040528°N 31.261975°E |
| Asoschi | Aslam al-Bahoiy as-Silohdor |
| Binokorlik | 1344—1345 |
| Gumbazlar soni | 1 ta |
| Gumbazlar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
Aslam as-Silohdor masjidi Misrning Qohira shahri, ad-Darb al-Ahmar mahallasida joylashgan XIV asr masjidi va maqbarasidir.
Tarixi
Masjid Aslam al-Bahoiy tomonidan bunyod etilgan dafn majmuasining bir qismidir. U an-Nosir Muhammad hukmronligi davrida qipchoq kelib chiqishiga mansub mamluk amiri (lashkarboshi yoki yirik amaldor) edi[1]. U oʻz faoliyatini sulton Qalavunning mamlugi sifatida boshlagan va asta-sekin lavozimda koʻtarilib borgan[2]. An-Nosir Muhammad uni oʻzining qurolbardori (as-silohdor) va yirik lashkarboshilaridan biri etib tayinlagan[1]. Aslam keyinchalik xiyonatda ayblanib, 1323-yildan 1333-yilgacha qamoqqa tashlangan[2], soʻngra an-Nosir hukmronligining oxirlarida yana lavozimiga qaytarilgan. An-Nosirdan keyingi sultonlar davrida u amirlar kengashida oʻrin egallash darajasiga koʻtarilgan[1]. Aslam al-Bahoiy 1346-yilda, al-Muzaffar Hajjiy hukmronligi davrida vafot etgan[2].
Aslamning dafn majmuasi milodiy 1344–1345-yillarga (hijriy 745–746-yillar) taalluqlidir[1]. Binoning ikki asosiy yozuvi (inshoot yozuvi) bor: biri shimoli-gʻarbiy peshtoqda, ikkinchisi esa janubi-gʻarbiy peshtoqda. Janubdagi yozuvga koʻra, qurilish Jumodul avval oyi, hijriy 745-yil (1344-yil sentabr–oktyabr)da boshlangan va Rabiʻul avval oyi, hijriy 746-yilda (1345-yil iyul) tugallangan, gʻarbiy yozuvda esa tugallanish sanasi Rajab oyi hijriy 746-yil (1345-yil oktyabr–noyabr) deb koʻrsatiladi[2]. Ikki tugallanish sanasi oʻrtasidagi toʻrt oylik tafovut qoʻshimcha bir inshootning qurib bitkazilishiga yoki bino bezaklarining nihoyasiga yetkazilishiga taalluqli ekanini anglatishi mumkin[2].
Majmua ilgari Fotimiylar va Ayyubiylar davrida qabriston tarkibiga kirgan yerda qurilgan. U Ayyubiylar davrida qurilgan sharqiy shahar devoridagi darvoza Bob al-Mahruq yaqinida joylashgan. Majmuaning reja tuzilishi va yoʻnalishi hozirgacha qisman saqlanib qolgan ommaviy maydon yonida barpo etilganini koʻrsatadi[1][3]. Hozir majmuaning bir burchagini egallab turgan Aslamning maqbarasi, ehtimol, birinchi boʻlib qurilgan va dafn bogʻi yoki devor bilan oʻralgan hovli (havsh) bilan birga boʻlgan. Hozirgi masjid esa, taxminan, shundan soʻng qurilib, majmua kengaytirilgan[1][3]. Majmuaga kirgan, ammo bugunga kelib saqlanib qolmagan bir qancha boshqa inshootlar ham boʻlgan; ularga rob (uy-joy majmuasi), hod (hayvonlar uchun suv oʻrni), sabil va istabl (otxonalari boʻlgan turar joy) kirgan[1][3]. Masjidga juma masjidi maqomi berilgan boʻlsa-da, u oʻsha davr juma masjidlariga xos boʻlgan gumbazsimon ustunli zal va hajvli hovli (ichki koʻcha-hovli) rejasiga ega emas[2].
Binoning holati vaqt oʻtishi bilan yomonlashib borgan[4]. U 1900-yilda Komite tomonidan taʼmir qilingan[1][3]. 2000-yilga kelib, bino yana restavratsiyaga muhtoj holatga kelib qolgan. 2006–2009-yillar oraligʻida[4] bino Misrdagi Amerika Tadqiqot Markazi (ARCE) tomonidan Ogʻa Xon madaniyat birlashmasi (AKTC) hamkorligida restavratsiya qilindi[1][4].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Williams, Caroline. Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide, 7th (en), Cairo: The American University in Cairo Press, 2018 — 121–122-bet.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Behrens-Abouseif, Doris. Cairo of the Mamluks: A History of Architecture and its Culture (en). The American University in Cairo Press, 2007 — 185–187-bet. ISBN 9789774160776.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 O'Kane, Bernard. The Mosques of Egypt (en). American University of Cairo Press, 2016 — 103–107-bet. ISBN 9789774167324.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 „Aslam al-Silahdar Mosque“ (en). ARCE. Qaraldi: 2024-yil 25-yanvar.