Kontent qismiga oʻtish

Ad-Darb al-Ahmar

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Bayt ar-Razzoz saroyi va Umm Shaʼbon madrasasi qarshisidagi Darb al-Ahmar koʻchasi.

Ad-Darb al-Ahmar (arabcha: الدرب الأحمر‎‎) Qohiraning tarixiy mahallasidir. U YuNESKOning Tarixiy Qohiraga oid Butunjahon merosi obyekti tarkibiga kiradi[1]. U asosan 10-asrda fotimiylar tomonidan qurilgan qadimiy devorli Qohiraning janubida joylashgan boʻlib, 14-asrda, mamluklar davrida keng koʻlamda shaharlasha boshlagan.

Bugungi kunda ad-Darb al-Ahmar qism (ichki tuman) maqomiga ega boʻlgan maʼmuriy boʻlinma boʻlib, Vasat al-Qohira (Markaziy Qohira) tumani tarkibiga kiradi[2][3][4]. Bu boʻlinma al-Azhar koʻchasining janubida joylashgan hududni, yaʼni asl fotimiylar Qohirasining janubiy yarmi va hozirgi al-Azhar masjidini, shuningdek yaqin atrofdagi al-Azhar bogʻini oʻz ichiga oladi.

Tarixi

Darb al-Ahmar manzarasi (xususan, Bab al-Vazir koʻchasi yaqinidan koʻrinishi), 19-asr oxiri yoki 20-asr boshlarida. Oʻng tomonda 14-asrga oid Aksungur masjidi, chap tomonda esa 16-asr boshlariga oid Xayrbek masjid-maqbarasi joylashgan.
Darb al-Ahmar tumanining chekkasidagi, sobiq zirachilar bozori boʻlgan Suq as-Silah koʻchasining manzarasi. Gumbaz va minora 14-asrga oid Uljay al-Yusufiy madrasasiga tegishlidir.

Qohira shahar devorlarining janubidagi, Bab Zuvayla va qalʼa oraligʻidagi hudud dastlab fotimiylar va ayyubiylar davriga oid qabristonlar joylashgan maydon edi[5](p96). Sulton an-Nosir Muhammadning (1293–1341-yillar oraligʻidagi) hukmronligi davrida shahar aholisining hayot tarzi eng yuqori darajada yaxshilandi va mazkur hudud jadal rivojlana boshladi. Shahar janubga qarab kengaydi va koʻplab mamluk zodagonlari oʻz inshootlarini sulton hokimiyati markazi boʻlgan qalʼaga yaqinroq qurishga intildilar. An-Nosirning oʻzi ham bu rivojlanishni qoʻllab-quvvatladi va hatto qalʼaning shimoli-gʻarbida oʻz amirlari uchun (masalan, amir Qavsunning saroyi[6]) saroylar qurdirdi, xuddi shu paytda u qalʼaning ichida oʻz saroylarini ham qurdirayotgan edi[7](pp133–141)[5](p96). Bab al-Vazir qabristoni ham aynan shu davrda, eski ayyubiylar shahar devorlarining tashqarisida, mahalla yonida vujudga keldi[8].

Manbalar

  1. ↑ „Historic Cairo“ (en). UNESCO World Heritage Centre. Qaraldi: 2023-yil 13-fevral.
  2. ↑ "Cairo Governor Decree 1816/2008". The Official Gazette. 2008. Archived from the original on 2023-02-21. https://web.archive.org/web/20230221014659/https://www.cc.gov.eg/legislation_single?id=189873. Qaraldi: 2026-06-26. Ad-Darb al-Ahmar]]
  3. ↑ مجدي, أحمد „خريطة قسم الدرب الاحمر“ (ar). خطوات في الجغرافيا (2012-yil 17-avgust). Qaraldi: 2023-yil 13-fevral.
  4. ↑ „حى وسط“. cairo.gov.eg. Qaraldi: 2023-yil 13-fevral.
  5. ↑ 5,0 5,1 Williams, Caroline. Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide, 7th, Cairo: The American University in Cairo Press, 2018. 
  6. ↑ „Qasr Amir Qawsun“. Archnet. Qaraldi: 2019-yil 4-noyabr.
  7. ↑ Raymond, André. Le Caire. Fayard, 1993. ISBN 2213029830. 
  8. ↑ El Kadi, Galila; Bonnamy, Alain. Architecture for the Dead: Cairo's Medieval Necropolis. Cairo: The American University in Cairo Press, 2007.  
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Ad-Darb_al-Ahmar&oldid=261900" dan olindi