Арафа
Арафа ёки Арафа куни (араб. يوم عرفة), мусулмонлар байрами ва Ҳажнинг иккинчи куни ҳисобланиб 12 ойнинг 9-кунида (Зулҳижжа тақвим бўйича) тахминан Рамазон ойи тугашидан сўнг 70 кун ўтиб нишонланади. Бу кунда Ҳажга борган зиёратчилар Макка шаҳри ёнидаги Арофат тоғига бориб намоз ўқишади.

Тарихи
Арофат кунида Одам Ато ва Момо Ҳавонинг Жаннатдан қувилганидан сўнг ердаги қайта топишишган жойи Арофат тўги ҳисобланади. Яна Одам Атонинг Аллоҳдан гуноҳларини кечиришини сўраб ёлворадиган жой деб ҳам ҳисобланади. Шу сабаб Ҳаж зиёратига борганлар шу воқеани эслаб Ҳаж тугашидан бир кун олдин Арофат тоғига келишади.


Андоза:Қисқача тавсиф Андоза:Дмй саналаридан фойдаланинг Андоза:Инфобох байрами
| Туркум мақолаларнинг бир қисми |
| Ислом |
|---|
|
|
Арафа куни (يوم عرفة (араб тили)) қамарий Ислом тақвимининг Зулҳижжа ойининг тўққизинчи кунига тўғри келадиган Ислом байрами.[1] Бу Ҳажнинг зиёратнинг иккинчи куни. ва ундан кейин Қурбон ҳайити байрами келади.[2] Шу куннинг тонгида мусулмон зиёратчилар Минадан Саудия Арабистонидаги яқин атрофдаги Арафот тоғи деб номланган тепалик ва текисликка ва Арафат текислигига йўл олишади. Ислом пайғамбари Муҳаммад ҳаётининг сўнгги йилида охирги хутбаларидан бирини айнан шу жойдан ўқиган. Баъзи мусулмонлар Қуръон оятининг шу қисмига ишонадилар, бу қисмда Ислом дини Икмалуддин ояти шу куни нозил бўлганлиги ҳақида хабар берилган.[3]
Божхона
Зулҳижжа ойининг 9-куни, пешиндан олдин зиёратчилар Маккадан шарқда жойлашган 20 километр (12 ми) унумсиз текислик бўлган Арафатга етиб келишади.[3] бу ерда улар тафаккур билан ҳушёр туришади: улар дуо қилишади, тавба қилишади ва ўтмишдаги гуноҳлари учун кечирим сўрашади, Худодан раҳмат сўрашади ва Арафат тоғи яқинида Ислом олимларининг ваъзларини тинглашади.[4] Пешиндан қуёш ботгунча давом этадиган бу амал Ҳажнинг энг муҳим маросимларидан бири бўлган "Худо олдида туриш" (вуқуф) номи билан танилган.[5][6] Зиёратчилар Масжид ал-Намира да ибодат қилишади Зуҳр (Зуҳр) ва Аср намозларини пешин вақтида бирга ўқиш.[4] Зиёратчи пешиндан кейин Арафотда ўтказмаса, ҳаж бекор ҳисобланади.[3]
Арафа намози
Ҳусайн ибн Али 9-Зулҳижжа куни Арафот тоғида ҳаж пайтида дуо қилганидек, шиа мусулмонлари ҳаж пайтида Зуҳр намозидан қуёш ботгунча Арафа дуосини ўқийдилар.[7] Бу кун, айниқса, Арафат тоғида турганлар учун ибодат куни деб аталади.[8] Арафа куни Маккага бора олмаганлар Арафа дуосини ўқиш учун масжид каби бошқа муқаддас жойларга борадилар.[9]
Арафа куни рўза тутиш
Зиёратчи бўлмаганлар учун Арафа куни рўза тутиш жуда тавсия этилган суннат бўлиб, у катта мукофотни ўз ичига олади; Аллоҳ икки йиллик гуноҳларни кечиради. Абу Қатодадан ривоят қилинишича, Пайғамбар Муҳаммаддан Арафа куни рўза тутиш ҳақида сўралган ва у шундай жавоб берган:
Бу ўтган ва келгуси йиллар учун каффоратдир.
Имом ан-Нававий ўзининг "ал-Мажму'" китобида шундай деган: "Бу масаланинг ҳукмига келсак, Имом Шофиъий ва унинг саҳобалари: Арафада бўлмаган киши учун Арафа куни рўза тутиш мустаҳаб (тавсия)[10], дейишган. Арафада ҳозир бўлган зиёратчига келсак, Имом Шофиъий ва унинг издошлари ўзининг "Ал-Мухтасар" китобида: "Унга рўза тутмаслик мустаҳаб (тавсия)", деб эълон қилишган.
Зиёратчиларга бу кунларда рўза тутишни тақиқлаш улар учун катта раҳматдир, чунки рўза тутиш ҳаж амалини бажараётган кишига ортиқча қийинчилик туғдиради. Энг муҳими, Пайғамбар Муҳаммад Арафада Аллоҳнинг ҳузурида туриб, дуо қилганида рўза тутмаган. Бошқа томондан, ҳаж амалини бажармаганлар муборак куннинг савобини олиш учун рўза тутишлари мумкин.[11] Зиёратчилар билан бирдамлик ва Арафада бажариладиган маросимларга рамзий алоқада, зиёратчи бўлмаганлар бошқа жойларда туриш (вуқуф) ва бошқа Арафа маросимларини қайта бажаришлари мумкин. Масалан, 2001-йилда Танзанияда Арафа куни Ислом жамоасининг четлаштирилиши ҳақида шикоятларни билдириш ва Худодан ёрдам сўраб ибодат қилиш учун ишлатилган.[12]
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |
- ↑ Шеикҳо, Моҳаммад Амин. Ҳаж Ҳаж: Тақвонинг бешинчи олий даражаси: 5-жилд. CреатеСпаcе Мустақил нашриёт платформаси, 1783. ИСБН 978-1-4827-8324-7.
- ↑ Бентлей, Давид. „Қурбон ҳайити 2016 – Қурбон ҳайитидан олдин Арафа куни нима ва у нима учун бу қадар муҳим?“. бирмингҳаммаил.cо.ук. Қаралди: 11 сентябр 2016.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Лонг, Давид Э.. Тҳе Ҳажж Тодай: А Сурвей оф тҳе Cонтемпорарй Пилгрим то Макка. СУНЙ Пресс, 1979 — 19-бет. ИСБН 0-87395-382-7.
- ↑ 4,0 4,1 Диний тадқиқотлар истиқболлари: ИИИ жилд. Ибадан: ҲЕБН Публишерс Плc, 2014 — 403-бет. ИСБН 978-9780814472.
- ↑ Нигосиан, С. А.. Ислом: Унинг тарихи, та'лимоти ва амалиётлари. Индиана: Индиана Университй Пресс, 2004 — 111-бет. ИСБН 0-253-21627-3.
- ↑ "иҳрам". Энcйcлопæдиа Британниcа. 2014. ҳттп://www.британниcа.cом/ЭБчеcкед/топиc/282481/иҳрам.<!--->
- ↑ ; Моҳаммед Рустом; Атиф КҳалилЁ'қолган юракни қидириш: Исломда тадқиқотлар Тҳоугҳт. СУНЙ Пресс, 2012 — 39-бет. ИСБН 978-1-4384-3935-8.
- ↑ Стафф Wритер. „Дай оф Арафа“. Ҳаwзеҳ.
- ↑ {{cите} wеб|аутҳор=Стафф Wритер|титле=пеопле праер ат тҳе Публиcатионс ат Карбало оф Эрон|урл=ҳттп://www.фарснеwс.ир/принтабле.пҳп?нн=13900815000768%7Cwебсите=Фарснеwс}}
- ↑ Арафа куни
- ↑ „4 Зулҳижжа, айниқса Арафа куни учун суннат амаллари“. муслим.сг. Қаралди: 2019-йил 26-сентябр.
- ↑ Ван де Бруинҳорст, Герард C. "Сику Я Арафа ва Идд Эл-Ҳажжи: Танзанияда билим, маросим ва янгиланиш." Билим, янгиланиш ва дин: Шарқий Африка қирг'ог'идаги суаҳилилар орасида мафкуравий ва моддий шароитларни қайта жойлаштириш ва о'згартириш. Уппсала: Шимолий Африка институти (2009).