Ar-Robiʼ ibn Habib al-Farohidiy
Ar-Robiʼ ibn Habib al-Farohidiy | |
|---|---|
الربيع بن حبيب الفراهيدي | |
| Unvoni | Imom |
| Shaxsiy maʼlumotlar | |
| Tavalludi | milodiy 8-asr boshlari (hijriy 1-asr oxiri / hijriy 2-asr boshlari) |
| Vafoti |
taxminan milodiy 786-yil (hijriy 170-yil) Ummon |
| Dini | Islom |
| Mazhab | Ibodiy |
| Mashhur ish(lar)i | Jomiʼ as-Sahih |
Ar-Robiʼ ibn Habib al-Farohidiy (arab tili: الربيع بن حبيب الفراهيدي; koʻpincha shunchaki Imom ar-Robiʼ deb ataladi) — islomning ibodiy maktabi ulamosi, muhaddis va ibodiyllarning ilk yetakchilaridan biri. U butun dunyo ibodiy musulmonlari uchun hadislarning asosiy toʻplami boʻlib xizmat qiladigan Jomiʼ as-Sahih (shuningdek, Musnad ar-Robiʼ ibn Habib yoki Tartib al-Musnad nomlari bilan ham keng tanilgan) asarining dastlabki tuzuvchisi sifatida tanilgan[1].
Ilk hayoti va taʼlimi
Ar-Robiʼ ibn Habib Ummonning Botina mintaqasida hijriy 1-asr oxiri yoki hijriy 2-asr boshlarida (milodiy 8-asr boshlari) tugʻilgan. U arab nasabiga mansub Al-Farohidiy qabilasidan edi.
Diniy ilmlarini oshirish maqsadida Iroqning Basra shahriga borgan, bu shahar yirik ilmiy markaz hamda ibodiylar harakatining dastlabki markazi edi. Basrada u ibodiylarning yetakchi olimi va jamoa tashkilotchisi Abu Ubayda Muslim ibn Abi Karimaga shogird boʻlgan, u ushbu mazhab asoschisi Jobir ibn Zayd vafotidan keyin ibodiylar jamoasi yetakchisi boʻlgan[2]. Abu Ubaydaning qoʻl ostida taʼlim olgan Ar-Robiʼ fiqh, aqida va hadis rivoyati ilmlarini oʻrgangan. Ummon, Yaman hamda Shimoliy Afrika kabi hududlarga ibodiy taʼlimotini yoyish uchun yuborilgan tanlangan olimlar guruhi — „Ilm tashuvchilari“ (Hamalat al-ʼIlm) safiga kirgan.
Ibodiylikdagi yetakchiligi va oʻrni
Abu Ubayda vafotidan soʻng, Ar-Robiʼ ibn Habib Basradagi ibodiylar jamoasining maʼnaviy va intellektual yetakchisi sifatida uning oʻrnini egalladi. U ibodiylikning aqidaviy va huquqiy asoslarini tizimlashtirishda muhim rol oʻynadi.
Uning yetakchiligi Abbosiylar xalifaligining dastlabki davridagi siyosiy beqarorlik bilan bir paytga toʻgʻri keldi. Bu Ar-Robiʼni Iroqda asosan sokin, ilmiy yoʻnalishdagi yondashuvni tutishga undadi; shu bilan birga u boshqa hududlarda mustaqil ibodiy imomliklar barpo etilishini qoʻllab-quvvatladi, jumladan Shimoliy Afrikadagi Rustamiylar sulolasi va oʻz vatani Ummondagi ilk imomliklarni. Oxir-oqibat Basradagi siyosiy bosim kuchaygani sabab, Ar-Robiʼ Ummonga qaytdi va u yerda vafotigacha (taxminan hijriy 170-yil/milodiy 786-yil) soʻnggi yillarini taʼlim berish hamda mahalliy ibodiy rahbarlarga maslahat berish bilan oʻtkazdi[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Hoffman, Valerie J.. The Essentials of Ibadi Islam. Syracuse University Press, 2012. ISBN 978-0815632887.
- ↑ Sadgrove, Philip „From Wādī Mīzāb to Unguja“, . The Transmission of Learning in Islamic Africa. Leiden: Brill Publishers, 2004. ISBN 978-9004137790.