Ansoriy (nisba)
| Ansoriylar الأنصار | |
|---|---|
| Fayl:Eyupsultan. JPG | |
| Hozirgi joylashuv areali va aholi soni | |
| Arab dunyosi, Turkiya, Janubiy Osiyo, Eron | |
| Til | arab tili, turk tili, gujarot tili, urdu tili, fors tili, hind tili, sind tili |
| Dini | islom |
Al-Ansoriy yoki Ansoriy — asosan arab va Janubiy Osiyo mamlakatlarida uchraydigan arab jamoasi. Ular Madinadagi ansorlardan kelib chiqqan. Ansoriylar aslida arab tilida soʻzlashadigan jamoa, biroq Arabistondan tashqarida boshqa hududlarga koʻchib oʻrnashgan avlodlari oʻzlari yashab qolgan mintaqalarning mahalliy tillarida soʻzlashadilar[1]:984.
Tarixi
Ansoriylar — Madinadagi Ansor qabilasining avlodlaridir. Ular butun Yaqin Sharq va Janubiy Osiyo boʻylab uchraydi.
Hozir ham Arabistonda yashayotgan ansoriylarning bir qismi Qatar, Bahrayn va Saudiya Arabistonining boshqa hududlariga koʻchib oʻtgan. Janubiy Osiyodagi ansoriylar son jihatdan koʻp emas. Ular bu yerga Abu Ayyub al-Ansoriyning oʻgʻli Xurosonning musulmonlar tomonidan zabt etilishida qatnashib, Hirotga kelib oʻrnashgan paytda kelganlar[2]. Ular soʻfiy avliyo Abdulloh Ansoriy avlodlaridan boʻlib, 1526-yilda Boburiylar sultoni Bobur davrida Hindistonga koʻchib oʻtganlar[3].
Janubiy Osiyodagi ayrim ansoriylar manzillari Yusufpur, Saharanpur, Laknavdagi Firangi Mahal va Panipatda uchraydi[4].
Mashhur ansoriylar
Oʻrta asrlar
- Abu Ayyub al-Ansoriy, Muhammadning mashhur sahobasi
- Ansor (Muhammadning boshqa sahobalari)
- Said ibn Avs al-Ansoriy (830-yilda vafot etgan), arab tilshunosi va hadisshunos
- Yoqub ibn Ibrohim al-Ansoriy (767-yilda vafot etgan), hanafiy musulmon faqihi va olim
- Abul Qosim az-Zahraviy (936–1013), Albukasis nomi bilan ham tanilgan, Andalusda yashagan arab musulmon tabibi va jarrohi
- Aloiddin Ali ibn Ibrohim al-Ansoriy (1304–1375), Ibn ash-Shotir nomi bilan ham tanilgan, mashhur arab astronomi va asbobsoz
- Xoja Abdulloh Ansoriy (1006–1088), fors-arab soʻfiy mutasavvifi va shoiri, Abu Ayyub al-Ansoriyning avlodlaridan biri
- Shamsiddin al-Ansoriy ad-Damashqiy (1256–1327), suriyalik arab geograf
- Zakariyo al-Ansoriy (1420–1520), misrlik soʻfiy mutasavvif
Zamonaviy davr
- Xoja Muhammad Latif Ansoriy (1887–1979-yillarda yashagan), olim va Xoja Abdulloh Ansoriy, yaʼni Abu Ayyub al-Ansoriy avlodlaridan
- Murtazo Ansoriy (1781–1864), Eronning Dezful shahridan chiqqan shia faqihi
- Muhammad Miyon Mansur Ansoriy (1879–1946), hindistonlik ozodlik kurashchisi, 1904–1916-yillardagi Ip xatlari harakati qahramoni, diplomat, faqih, siyosatshunos; Deoband (Hindiston), Qobul (Afgʻoniston), Anqara (Turkiya)
- Abudulloh Gʻoziy (1936–2021), hind-amerikalik olim, oʻquv dasturlari tuzuvchisi, muallif; Chikago, Illinoys, AQSh
- Rashid Ahmad Gangohiy (1839–1905), hindistonlik ulamo, faqih, mudarris, 1857-yilgi mustaqillik urushi ishtirokchisi; Gangoh, Uttar-Pradesh, Hindiston
- Abdurahmon al-Ansoriy (1935–2023), saudiya arabistonlik arxeolog
- Homid Ansoriy — hindistonlik siyosatchi va Hindiston tashqi xizmatining nafaqadagi xodimi (IFS); 2007–2017-yillarda Hindistonning 12-vitse prezidenti boʻlgan[5].
- Muxtor Ansoriy (1963–2024), Uttar-Pradeshdan chiqqan, sudlangan hindistonlik jinoiy avtoritet va siyosatchi edi[5].
Islomdagi naʼtlar
- Tala al-Badru Aylana (arab tili: طلع البدر علينا) — anʼanaviy islomiy qoʻshiq boʻlib, nashid sifatida mashhur; Ansorlar uni hijratning 622-yili yakunlangach, Yasribga kelgan paytida Muhammadni qarshilab aytganlar. Bu naʼt yaralganiga hozirda 1400-yildan oshgan boʻlib, islomdagi eng qadimiy naʼtlardan biridir.
Yana qarang
- Hindistonda islom
- Banu Xazraj
- Banu Avs
- Alaviya
- Tala al-Badru Aylana
- Ansor (islom)
- Sahobalar oʻrtasidagi birodarlik
Manbalar
- ↑ K. S. Singh, People of India Uttar Pradesh, Volume XLII Part Two. Manohar Publications
- ↑ Seerat Mezban e Rasool (SAW) Hazrat Abu Ayub Ansari (R.A) By: Talib Hashmi, Lahore; Taha pub; 2005
- ↑ „Ghazipur: A Gazetteer, being Volume XXIX of the District Gazetteers of the United Provinces of Agra and Oudh“. INDIAN CULTURE.
- ↑ „ANSARIS OF YUSUFPUR“ (2013-yil 10-noyabr).
- ↑ 5,0 5,1 Mahmud Ansari 2013 https://archive.org/details/ANSARISOFYUSUFPUR
Adabiyotlar
- Ghazi, Muhammad Tariq Al-Ansari. „Tazkar ul Ansar“ (ISBN 1-56316-922-3) Biographical Encyclopedia (2018). Iqra Education Foundation, Mumbai, India (www.iqraindia.org).
Agar muayyan kishiga yoʻnaltirmoqchi boʻlgan ichki havola sizni ushbu sahifaga olib kelgan boʻlsa, havolaga oʻsha kishining ismi(lar)ini qoʻshish orqali uni oʻzgartirishingiz mumkin.