Ogʻriq qoldiruvchi dorilar: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Ogʻriq qoldiruvchi dorilar''' — ogʻriq sezgisini yoʻqotuvchi yoki kamaytiruvchi dorilar. Bularga kimyoviy tuzilishi va taʼsir mexanizmi turlicha boʻlgan dori moddalari moddalari kiradi. [[Ogʻriq qoldiruvchi dorilar|Ogʻriq qoldiruvchi dorilardan]] [[nerv sistemasi]]<nowiki/>ga taʼsir etib, ogʻriqni kamaytiruvchi moddalar ([[Analeptiklar|analgetiklar]]) asosiy oʻrinni egallaydi. [[Narkotik analgetiklar]] va [[nonarkotik analgetiklar]] farq qilinadi. Narkotik analgetiklarga [[morfin]] va uning sintetik oʻrindoshlari ([[promedol]], [[fentanil]] kabilar) kiradi. Narkotik analgetiklar turli ogʻriqlar, jumladan, shikastlanish, kuyish, [[Miokard infarkti|miokard infarktida]] roʻy beradigan kuchli ogʻriqlarni ham qoldiradi. [[Morfin]] [[Markaziy nerv sistemasi|markaziy nerv sistemasiga]] taʼsir koʻrsatib, [[Eshitish organlari|eshituv]], [[qoʻrquv]], [[Taktil sezgi|taktil sezgisini]] oʻtkirlashtiradi, oʻziga xos [[Gallyutsinatsiya|gallyusinatsiyalar]] keltirib chiqaradi. Ogʻriq bilan kechadigan salbiy xissiyotlar (vahima, hayajonlanish, gʻam-gʻussa va boshqalar) ni susaytirib, xavfsizlik, oʻzini yengil his qilish, bamaylixotirlik tuygʻusini paydo qiladi. Narkotik analgetiklar qayta, koʻp marta qabul qilinganda odam unga oʻrganib, qoʻmsaydigan boʻlib qoladi va bu [[Giyohvandlik|narkomaniyaga]] sabab boʻlishi mumkin. Shuning uchun narkotik analgetiklar qatʼiy nazoratda turadi va ular cheklangan holda beriladi. Narkotik analgetiklarni shifokor ruxsatisiz ichish taqiqlanadi. | |||
Nonarkotik analgetiklarga kimyoviy tuzilishi turlicha boʻlgan sintetik moddalar ([[amidopirin]], [[analgin]], [[Atsetilsalitsil kislota|atsetilsalitsilat kislota]], [[paratsetamol]] va boshqalar) kiradi. Bu xil analgetiklarning narkotik analgetiklarga qaraganda ogʻriq qoldiruvchi taʼsiri kuchsizroq boʻlib, asosan, [[nevralgiya]] tusidagi ogʻriqlarda, [[mialgiya]] (muskullar yalligʻlanishi) da, tish va bosh ogʻrigʻida, [[Artralgiya|artralgiyada]] ishlatiladi. Nonarkotik analgetiklar ogʻriq qoldirishi bilan bir qatorda [[isitma]] tushishiga ham ([[isitma tushiruvchi dorilar]]) yordam beradi. Koʻpchilik [[Nonarkotik analgetiklar|nonarkotik analgetiklarning]] yalligʻlanishga qarshi taʼsiri ham bor ([[yalligʻlanishga qarshi dorilar]]). Shifokor ruxsatisiz bu dorilarni qabul qilmaslik lozim. | |||
Analgetiklar guruhiga mansub boʻlmagan bir qancha dori moddalar ham ogʻriq qoldirishi mumkin. Masalan, silliq muskullarni boʻshashtiruvchi dorilar — [[atropin]], [[bangidevona]] preparatlari, [[Papaver somniferum|papaverin]], [[Noshpa|noshpalar]] va boshqa qon tomirlar [[Spazm|spazmida]] ishlatiladigan [[Vazodilatatsiya|tomir kengaytiruvchi]] dorilar shular jumlasidandir. | |||
Shifokorga koʻrinib ogʻriq sababi va xususiyatini bilgandan soʻng ogʻriq qoldiruvchi dorilar ichilsa, yaxshi naf beradi. | |||
== Adabiyotlar == | |||
[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2006 | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{OʻzME}} | |||
[[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] | |||
{{med-stub}} | |||
[[Turkum:Dorilar]] | |||
[[Turkum:Analgetiklar]] | |||
2026-yil 20-noyabr, 22:28 dagi (joriy) koʻrinishi
Ogʻriq qoldiruvchi dorilar — ogʻriq sezgisini yoʻqotuvchi yoki kamaytiruvchi dorilar. Bularga kimyoviy tuzilishi va taʼsir mexanizmi turlicha boʻlgan dori moddalari moddalari kiradi. Ogʻriq qoldiruvchi dorilardan nerv sistemasiga taʼsir etib, ogʻriqni kamaytiruvchi moddalar (analgetiklar) asosiy oʻrinni egallaydi. Narkotik analgetiklar va nonarkotik analgetiklar farq qilinadi. Narkotik analgetiklarga morfin va uning sintetik oʻrindoshlari (promedol, fentanil kabilar) kiradi. Narkotik analgetiklar turli ogʻriqlar, jumladan, shikastlanish, kuyish, miokard infarktida roʻy beradigan kuchli ogʻriqlarni ham qoldiradi. Morfin markaziy nerv sistemasiga taʼsir koʻrsatib, eshituv, qoʻrquv, taktil sezgisini oʻtkirlashtiradi, oʻziga xos gallyusinatsiyalar keltirib chiqaradi. Ogʻriq bilan kechadigan salbiy xissiyotlar (vahima, hayajonlanish, gʻam-gʻussa va boshqalar) ni susaytirib, xavfsizlik, oʻzini yengil his qilish, bamaylixotirlik tuygʻusini paydo qiladi. Narkotik analgetiklar qayta, koʻp marta qabul qilinganda odam unga oʻrganib, qoʻmsaydigan boʻlib qoladi va bu narkomaniyaga sabab boʻlishi mumkin. Shuning uchun narkotik analgetiklar qatʼiy nazoratda turadi va ular cheklangan holda beriladi. Narkotik analgetiklarni shifokor ruxsatisiz ichish taqiqlanadi.
Nonarkotik analgetiklarga kimyoviy tuzilishi turlicha boʻlgan sintetik moddalar (amidopirin, analgin, atsetilsalitsilat kislota, paratsetamol va boshqalar) kiradi. Bu xil analgetiklarning narkotik analgetiklarga qaraganda ogʻriq qoldiruvchi taʼsiri kuchsizroq boʻlib, asosan, nevralgiya tusidagi ogʻriqlarda, mialgiya (muskullar yalligʻlanishi) da, tish va bosh ogʻrigʻida, artralgiyada ishlatiladi. Nonarkotik analgetiklar ogʻriq qoldirishi bilan bir qatorda isitma tushishiga ham (isitma tushiruvchi dorilar) yordam beradi. Koʻpchilik nonarkotik analgetiklarning yalligʻlanishga qarshi taʼsiri ham bor (yalligʻlanishga qarshi dorilar). Shifokor ruxsatisiz bu dorilarni qabul qilmaslik lozim.
Analgetiklar guruhiga mansub boʻlmagan bir qancha dori moddalar ham ogʻriq qoldirishi mumkin. Masalan, silliq muskullarni boʻshashtiruvchi dorilar — atropin, bangidevona preparatlari, papaverin, noshpalar va boshqa qon tomirlar spazmida ishlatiladigan tomir kengaytiruvchi dorilar shular jumlasidandir.
Shifokorga koʻrinib ogʻriq sababi va xususiyatini bilgandan soʻng ogʻriq qoldiruvchi dorilar ichilsa, yaxshi naf beradi.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2006
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Tibbiyotga oid uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |