An-Nabiy Shis masjidi

An-Nabiy Shis masjidi
	Masjid
	An-Nabiy Shis masjidi; arabcha: جامع النبي شيت‎‎
	Rekonstruksiya qilingan masjid, 2024-yil
Mamlakat	Iroq
Shahar	Mosul
Koordinatalar	36°19′51″N 43°8′0″E / 36.33083°N 43.13333°E
Meʼmoriy uslub	Islom meʼmorchiligi
Binokorlik	XVII asr (maqbara); 1815-yil (asosiy qismi); 1977-yil (asosiy taʼmirlash ishlari)—2014-yilda vayron qilingan
Gumbazlar soni	2
Gumbazlar soni	2
Minoralar soni	1
Minoralar soni	1
Holati	vayron qilingan

An-Nabiy Shis masjidi (arabcha: جامع النبي شيت‎‎) — Iroqning Mosul shahrida joylashgan Usmoniylar davriga oid tarixiy masjid va ziyoratgoh. Shahar janubida joylashgan boʻlib, Mosuldagi yirik masjidlardan biri sanaladi.

Masjid terrorchi IShID guruhi tomonidan portlovchi moddalar bilan vayron qilinib, keyinchalik uning oʻrnida avtoturargoh tashkil etilgach, jamoatchilik eʼtibori tortgan. Masjidning jihozlari ham talon-toroj qilingan. Ushbu hujum, shuningdek, Mosuldagi An-Nabiy Yunus masjidi kabi boshqa tarixiy-madaniy meros obyektlariga qilingan hujumlar Iroqning umumiy tarixiy merosi va oʻzligiga qarshi qaratilgan tajovuz sifatida baholangan^[1]^[2]. Keyinchalik IShID guruhi magʻlub etilganidan soʻng masjid qayta tiklangan^[3].

Kutubxona

Maqbara bilan bir qatorda masjid kutubxonasi va ikki madrasa mavjudligi bilan mashhur edi. Sulaymon posho ikki madrasa taʼsis etgan: biri Islom ilmlarini oʻqitish uchun, ikkinchisi esa qiroat (oʻqish) uchun. Kechki Usmonliylar davrida kutubxonada Qur’onning 33 nusxasi, 131 ta kitob va 236 ta qoʻlyozma hamda 10 nafar kotib boʻlgan. Tillar qatoriga arab tili, Usmonli turkchasi va fors tili kirgan. Posho ikki madrasa uchun 14 ta xona qurdirib, ularning xarajatlari uchun mablagʻ ajratgan. 1900-yilga kelib bu kichik taʼlim muassasasida 29 nafar talaba boʻlgan, mudarrisi esa Shayx Abd al-Gʻafur bin Hasan al-Habbar edi^[4].

Hozirgi davr

2014-yildagi vayron qilish

2014-yil 24-iyulda Iroq va Shom Islom davlati An-Nabiy Shis masjidi ichida portlovchi moddalarni portlatib, uni butunlay vayron qildi^[5]^[6]. Shuningdek, jangarilar ziyoratgohdan ashyolarni olib ketib, nomaʼlum joyga olib borgani iddao qilingan^[2].

2022-yildagi qayta qurish

Masjid Ahmad al-Umariy nazorati ostida Xayriya ishlari uyushmasi tomonidan qayta tiklandi; asosiy mablagʻ Hoji Idris Abd al-Qodir Xattob va uning oʻgʻillari hamda Hoji Abd al-Javod Abd al-Qodir al-Jalabiy va uning oʻgʻillari tomonidan, shuningdek Dr. Abd as-Salom al-Qassob va boshqalarning hissalari hisobiga taʼminlandi. Mass Cement Company zarur sementning katta qismini hadya qildi^[7].

Qayta qurish doirasida masjid toʻliq ovoz kuchaytirish tizimi bilan jihozlandi hamda juma xutbasini ayollar namozgohiga uzatish uchun televizion tizim oʻrnatildi. Shuningdek, masjid boshidan kechirgan voqealarni hujjatlashtirish maqsadida eski masjid toshlaridan, Qur’on oyatlari bitilgan yodgorlik oʻrnatildi. Bu yodgorlik yuqori qavatga olib chiqadigan zinapoya yoniga qoʻyildi va Qur’on oyati bilan oʻralgan. Shu munosabat bilan shoir Dr. Valid as-Sarraf voqeani bayon qiluvchi sheʼr yozib, u chiqish darvozasi devorlaridan biriga bitib qoʻyildi^[7].

Yana qarang

Iroqdagi masjidlar roʻyxati

Manbalar

↑ Goerke, Andreas; Guidetti, Mattia. Constructing and Contesting Holy Places in Medieval Islam and Beyond (en). BRILL, 2024-05-13 — 363-bet. ISBN 978-90-04-52532-0.
↑ ^2,0 ^2,1 „ISIS destroys Prophet Sheth shrine in Mosul“ (en). Al Arabiya English (2014-yil 26-iyul). Qaraldi: 2026-yil 6-iyun.
↑ Kamal, Adel „Is Mosul Truly the City of Forty Prophets?“ (en-US). NIRIJ (2025-yil 6-may). Qaraldi: 2026-yil 6-iyun.
↑ Āl Faraj, Qusay. Public libraries in Mosul from the 18th century to the 20th century (ar). Al-Manhal, 2012-01-01 — 49–50-bet. ISBN 9796500041100.
↑ „تنظيم الدولة ينسف مرقد النبي شيت بالعراق“ (ar). الجزيرة نت. Qaraldi: 2025-yil 20-sentyabr.
↑ „بعد تفجير مسجدي النبي يونس والإمام عون .. داعش تفجر مسجد النبي شيث“ (ar). CNN Arabic (2014-yil 25-iyul). Qaraldi: 2025-yil 20-sentyabr.
↑ ^7,0 ^7,1 Al-Falluji, Jamal Shakir „Mosque of the Prophet Seth PBUH in Mosul“. Google Docs (2025). Qaraldi: 2026-yil 6-iyun.

Adabiyotlar

Nováček, Karel; Mühl, Simone; Fobbe, Seán; Matthews, Roger; Koliński, Rafał; Nieuwenhuijse, Olivier (31 July 2017). Iroqda madaniy merosni qasddan yo‘q qilish — inson huquqlarining buzilishi sifatida: BMTning madaniy huquqlar sohasidagi Maxsus ma’ruzachisi uchun taqdimnoma (Report). Myunxen, Germaniya: RASHID International e.V.. https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/Issues/CulturalRights/DestructionHeritage/NGOS/RASHID.pdf.

Havolalar

„Jomiʼ An-Nabiy Shis, Mosul, Iroq“. ArchNet. Qaraldi: 2025-yil 7-fevral.

[1] Goerke, Andreas; Guidetti, Mattia. Constructing and Contesting Holy Places in Medieval Islam and Beyond (en). BRILL, 2024-05-13 — 363-bet. ISBN 978-90-04-52532-0.

[:0-2] 2,0 ^2,1 „ISIS destroys Prophet Sheth shrine in Mosul“ (en). Al Arabiya English (2014-yil 26-iyul). Qaraldi: 2026-yil 6-iyun.

[:1-3] Kamal, Adel „Is Mosul Truly the City of Forty Prophets?“ (en-US). NIRIJ (2025-yil 6-may). Qaraldi: 2026-yil 6-iyun.

[4] Āl Faraj, Qusay. Public libraries in Mosul from the 18th century to the 20th century (ar). Al-Manhal, 2012-01-01 — 49–50-bet. ISBN 9796500041100.

[5] „تنظيم الدولة ينسف مرقد النبي شيت بالعراق“ (ar). الجزيرة نت. Qaraldi: 2025-yil 20-sentyabr.

[6] „بعد تفجير مسجدي النبي يونس والإمام عون .. داعش تفجر مسجد النبي شيث“ (ar). CNN Arabic (2014-yil 25-iyul). Qaraldi: 2025-yil 20-sentyabr.

[:2-7] 7,0 ^7,1 Al-Falluji, Jamal Shakir „Mosque of the Prophet Seth PBUH in Mosul“. Google Docs (2025). Qaraldi: 2026-yil 6-iyun.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]