Kontent qismiga oʻtish

An-Nabi Yunus masjidi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Masjid
An-Nabi Yunus masjidi

An-Nabiy Yunus masjidi (arabcha: جَامِع الٓنَّبِي يُوْنُس‎‎), shuningdek Paygʻambar Yunus masjidi va Nabiy Yunus ziyoratgohi nomlari bilan ham tanilgan[a], sunniy jome masjid va ziyoratgoh boʻlgan, biroq 2014-yilda qisman[manba kerak] vayron qilingan. Iroqning Mosul shahri Ninova muhafazasida joylashgan edi. Mosul ozod etilgach, olib borilgan qoʻshimcha qazishma ishlari natijasida masjid ostida Yangi Ossuriya davriga oid saroy xarobalari ham aniqlangan[1].

Tarixiy asosi

Tarixi

Yana qarang: Iroqdagi islom, Iroq tarixi va Mesopotamiya

1349-yilda Hnanisho Ining qoldiqlari Sharq cherkovi aʼzolari tomonidan Mosulda eksgumatsiya qilingan. U Dajlaning sharqiy sohilidagi Yunus monastirida dafn etilgan edi; qabr ochilganda, chinor yogʻochidan yasalgan tobutda yotgan jasadi moʻjizaviy darajada yaxshi saqlangan holatda topilgani aytiladi. Jasaddan oʻzi koʻrgan tarixchi Amrning aytishicha, olomon marhum patriarxni tomosha qilish uchun kelgan, u esa goʻyo shunchaki uxlayotgandek koʻringan.

Qurilishi

Fayl:Neby Yunis near Nineveh LOC matpc.13210.jpg
Majmua, 1932-yil.

Jalal al-Din Ibrahim al-Khatni koʻp oʻtmay monastirni vayron qilgan. U 1365-yilda ushbu joyni jome masjid sifatida qayta qurish jarayonida paygʻambar Yunusning goʻyoki qabri topilganini eʼlon qilgan[2]. An-Nabiy Yunus masjidi vayron qilingan joy ustiga qurilgan[3][4]. Amir Temur 1393-yilda bu yerga kelganida, u sezilarli darajada oʻzgargan edi. Hnanisho endi eslanmasdi, Temurga esa paygʻambar Yunusning oʻzi qabri koʻrsatilgan. „Yunus qabri“ hanuz mavjud boʻlib, ziyoratchilarga qalin, yashil mato bilan ehtirom ila oʻralgan ogʻir chinor yogʻochi tobut koʻrsatiladi; goʻyoki paygʻambar aynan unda dafn etilgan. Baʼzi tarixchilar soʻnggi olti asr davomida musulmon moʻminlar aslida nasroniy patriarxining toshqotgan jasadiga taʼzim qilib kelayotgan boʻlishi mumkinligini taxmin qiladi[5]. Yunusning goʻyoki qabri[6] masjid burchagida joylashgan edi. Sarkofag atrofiga yogʻoch zarih qurilgan.

Yunus qabri bilan bir qatorda, masjid yonida Naqshbandiya shayxi Rashid Lolan uchun zamonaviy ziyoratgoh ham boʻlgan[7]. Bu ziyoratgoh 1960-yillarga taalluqlidir[7].

Hozirgi davr

2014-yilgi vayron etilishi

2014-yil 24-iyulda bino Islomiy davlat tomonidan portlovchi moddalar bilan vayron qilingan[8][9] natijada yaqin-atrofdagi bir nechta uylar shikastlangan. Islomiy davlat „masjid ibodat uchun emas, dindan qaytish uchun joyga aylangan“, deb bayonot bergan[8].

Arxeologik kashfiyotlar

2017-yil mart oyida IS quvib chiqarilgach, masjid qoldiqlari ostidan taxminan 1 km (0.62 mi) uzunlikdagi tunnellar tizimi topildi. Bu tunnellardan mixxat bitiklari aniqlangan boʻlib, ular Yangi Ossuriya imperiyasi hukmdori Asarxaddon davriga mansub. Bu esa joyning Sennacherib (vafoti mil. avv. 681) tomonidan qurilgan saroy boʻlganini koʻrsatadi[10]. 2025-yilda obyektdagi taxtxona (tron zali)da hozirgacha topilganlar ichida eng kattasi boʻlgan 6 metrlik lamassu haykali ochib olindi[11][12].

Galereya

Yana qarang

Izohlar

  1. ↑ Boshqa nomlari: Tell Nabi Yunus, Nabi Yunus, Nabi Yunus va Tell Nebi Yunus.

Manbalar

  1. ↑ Ensor, Josie. „Previously untouched 600BC palace discovered under shrine demolished …“. The Telegraph (2017-yil 28-fevral). 2021-yil 11-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 18-dekabr.
  2. ↑ „I07: Mosque of al-Nabi Yunus“ (2020-yil 20-yanvar). 2020-yil 20-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 9-iyun.
  3. ↑ Lloyd, Anthony. „Inside the Assyrian palace revealed in fight for Mosul“ (en). The Times (2017-yil 20-mart). Qaraldi: 2017-yil 20-mart.
  4. ↑ „Tomb of Jonah (now Nabi Yunis Mosque), Mosul, Iraq“. archive.diarna.org. Qaraldi: 2022-yil 9-iyun.
  5. ↑ Wilmshurst, The Martyred Church, 284
  6. ↑ Manba xatosi: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named madainproject.com
  7. ↑ 7,0 7,1 „I67: Shaykh Rashid Lolan“ (2020-yil 26-yanvar). 2020-yil 26-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 9-iyun.
  8. ↑ 8,0 8,1 Tawfeeq, Mohammed; Ford, Dana. „Extremists destroy Jonah's tomb, officials say“ (en). CNN (2014-yil 24-iyul). Qaraldi: 2023-yil 5-yanvar.
  9. ↑ „Mosul, Iraq: Destruction of Nebi Yunis (Tomb of the Prophet Jonah)“ (Satellite imagery of the site during July and August 2014). American Association for the Advancement of Science (2025). Qaraldi: 2025-yil 28-iyun.
  10. ↑ Al-Juboori, Ali. Y. (2017). "Recently Discovered Neo-Assyrian Royal Inscriptions from the Review Palace and Nergal Gate of Nineveh". Iraq 79: 3–20. ISSN 0021-0889. https://www.jstor.org/stable/26862782. 
  11. ↑ Altuntas, Leman; kayra, oguz „Colossal Assyrian Winged Bull Unearthed in Iraq: Largest Ever at Six Meters“ (English). Arkeonews (2025-yil 20-sentyabr). Qaraldi: 2025-yil 18-dekabr.
  12. ↑ Radley, Dario „Colossal Assyrian winged bull unearthed in Mosul is the largest lamassu ever found“ (en-US). Archaeology News Online Magazine (2025-yil 28-sentyabr). Qaraldi: 2026-yil 5-mart.

Havolalar

Vikiomborda „An-Nabi Yunus masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=An-Nabi_Yunus_masjidi&oldid=1163301" dan olindi