Al-Munzir ibn Amr
| Al-Munzir ibn Amr | |
|---|---|
| Taxallus(lar)i | Aʼnaq al-Mavt (oʻlim sari shoshiluvchi) |
| Vafoti | tax. 625 |
| Fuqaroligi | Muhammad |
| Jang/urush |
|
Al-Munzir ibn Amr al-Ansoriy (arabcha: المنذر بن عمرو) — islom paygʻambari Muhammadning sahobasi. Banu Xazraj qabilasining Banu Saida urugʻidan chiqqan ansorlarning taniqli sardori. Madinada islomni dastlabkilardan boʻlib qabul qilganlardan boʻlib, Aqabadagi ikkinchi bayʼatda sadoqat qasamyodini ichgan 70 kishidan biri[1]. Nihoyatda jasoratli shaxs boʻlganligi bois Aʼnaq al-Mavt (أعنق ليموت — „oʻlim sari shoshiluvchi“)[2] nomi bilan tanilgan va musulmonlarning ilk muhim harbiy yurishlarida qoʻmondonlik vazifalarini bajargan. 625-yilda kechgan Uhud jangida paygʻambar Muhammad tomonida turib jangga kirgan va piyoda qoʻshinlarning chap qanoti qoʻmondoni etib tayinlangan.
Tarjimai holi
Yoshligi va nasabi
Al-Munzir Banu Xazraj qabilasining Banu Saida urugʻidan Amr ibn Xunaysning oʻgʻli boʻlgan. Uning nasabi Lavzan ibn Abd Vudd orqali Xazraj qabilasi ajdodi (asl bobosi)ga borib taqaladi. Onasi Banu Salama urugʻidan Hind binti al-Munzir boʻlgan. Eʼtiborlisi, al-Munzir islom dini paydo boʻlishidan avval ham savodli kishi boʻlib, arab yozuvida yoza olgan. Bu esa oʻsha davrda Arabistonda nisbatan kam uchraydigan koʻnikma hisoblangan[1].
Islomni qabul qilishi va faolligi
Al-Munzir Madinada (oʻsha paytda Yasrib) islom dinini birinchilardan boʻlib qabul qilganlar safida boʻlgan. Islomni qabul qilgach, u Saʼd ibn Uboda va Abu Dujana bilan birga Banu Saida urugʻiga tegishli butlarni yoʻq qilgan[3]. Keyinchalik u Aqabadagi ikkinchi bayʼat chogʻida 12 Nuqabo (qabila vakillari)dan biri etib tanlangan va oʻz sadoqati va jonini paygʻambar Muhammadga bagʻishlashga bay’at qilgan. Hijratdan soʻng paygʻambar Muhammad al-Munzir bilan muhojir Abu Zar Gʻiforiy oʻrtasida birodarlik rishtasini bogʻlagan[1].
Harbiy faoliyati
Al-Munzir 624-yilda musulmonlar bilan Quraysh qabilasi oʻrtasidagi ilk yirik toʻqnashuv boʻlgan Badr jangida ishtirok etgan[4]. Keyingi yili sodir boʻlgan Uhud jangida esa unga paygʻambar Muhammad tomonidan piyoda qoʻshinlari chap qanotini boshqarish ishonib topshirilgan. Bu uning ilk musulmon harbiy iyerarxiyasidagi yuksak mavqeini koʻrsatadi[5].
Bir Maʼuna yurishi va vafoti
625-yil oxirlarida (hijriy 4-yil) paygʻambar Muhammad al-Munzirni 70 nafar otliqdan iborat guruh boshligʻi etib, Najd tomon yuborgan. Bu guruh, asosan, Qur’onni yaxshi biladigan va tilovat qiladigan qori sahobalardan tashkil topgan edi[6]. Ushbu safar Abu Bara ismli qabila boshligʻining iltimosiga binoan amalga oshirilgan boʻlib, u musulmon elchilariga omonlik kafolati bergan edi[7].
Biroq karvon Bir Maʼuna qudugʻiga yetganda xiyonatga uchragan va Amir ibn at-Tufayl boshchiligidagi Banu Sulaym qabilalari tomonidan qurshab olingan. Hujumning dastlabki zarbasidayoq musulmonlarning aksariyati shahid boʻlgan. Guruh qoʻmondoni al-Munzir esa urush oxirigacha omon qolgan sahobalardan edi. Rivoyatlarga koʻra, hujumchilar unga taslim boʻlish evaziga omonlik kafolati va himoyalariga olishni taklif qilgan, ammo al-Munzir mushrikning omonligini qabul qilmasligini bildirib, taklifni rad etgan va shahid boʻlguniga qadar jang qilgan[2]. Aynan mana shu jangda oʻlimdan choʻchimay, qatʼiyat va jasorat bilan kurashgani sababli u Aʼnaq al-Mavt („oʻlim sari shoshiluvchi“) nomini olgan[8].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Ibn Sa'd 2013, s. 433.
- ↑ 2,0 2,1 McDonald 1987, s. 151.
- ↑ Ibn Sa'd 2013, s. 478.
- ↑ Ibn Kathir 2000, s. 190.
- ↑ McDonald 1987, s. 121.
- ↑ Calder, Mojaddedi & Rippin 2013, s. 52.
- ↑ Lyall 2011, s. 84.
- ↑ McDonald 1987, s. 154.
Adabiyotlar
- The History of al-Ṭabarī, Volume VII: The Foundation of the Community: Muḥammad at Madina, A.D. 622–626, SUNY Series in Near Eastern Studies.. Albany, New York: State University of New York Press, 1987. ISBN 978-0-88706-344-2.
- Ibn Sa'd, Muhammad. Kitab at-Tabaqat al-Kabir, Volume III: The Companions of Badr. London: Ta-Ha Publishers, 2013. ISBN 978-1842001332.
- Lyall, Charles. The Diwans of ʿAbīd ibn al-Abraṣ, of Asad, and ʿĀmir ibn aṭ-Ṭufail, of ʿĀmir ibn Ṣaʿṣaʿah. Leiden: Brill, 2011. ISBN 978-1-61640-539-7.
- Ibn Kathir. The Battles of the Prophet (Ghazawat al-Rasul). El-Mansoura, Egypt: Dar Al-Manarah for Translation, Publishing & Distribution, 2000. Qaraldi: 2026-yil 27-aprel.
- Calder, Norman; Mojaddedi, Jawid; Rippin, Andrew. Classical Islam: A Sourcebook of Religious Literature, Illustrated, Routledge, 2013. ISBN 9780415505079.