Al-Mujohidiy masjidi
| Masjid | |
Al-Mujohidiy masjidi
| |
 | |
Al-Mujohidiy masjidi (arabcha: جامع المجاهدي) — Iroqning Mosul shahrida joylashgan tarixiy masjid. Tarixi XII asrga borib taqaladi va shundan beri koʻplab taʼmirlash ishlarini boshdan kechirgan. Turli hikoyalariga asoslangan koʻplab nomlarga ham ega boʻlganligi bilan tanilgan. Masjid Mosul shahrining markaziy qismida, Corniche koʻchasida, Dajla daryosi boʻyidagi qirgʻoqqa qaragan holda roʻparasida joylashgan. Masjid 2015-yilda Iroq va Shom Islom Davlati tomonidan vayron qilingan. 2024-yil holatiga koʻra, qayta qurish jarayonida.
Etimologiyasi
Masjid XIV asrgacha uni bunyod ettirgan hukmdor va homiy Mujohiddin Qoymaz sharafiga Al-Mujohidiy masjidi (arabcha: جامع المجاهدي) nomi bilan tanilgan. Masjid, shuningdek, Ar-Rabod masjidi (arabcha: جامع الربض) nomi bilan ham mashhur boʻlgan boʻlib, bu nom soʻzma-soʻz tarjima qilinganda „shahar chekkasidagi masjid“ degan maʼnoni anglatadi. Bunga sabab masjid Mosul shahrining chekka hududlarida yashovchi aholining jamoa boʻlib namoz oʻqishga boʻlgan ehtiyojini qondirganidir, chunki An-Nuriy Katta masjidi hamda Umaviylar masjidi jamoat namozi vaqtida haddan tashqari gavjum boʻlgan. Shu sababli, Mosul shahar devorlaridan tashqarida joylashgan Al-Mujohidiy masjidi juma namozi uchun uchinchi muqobil masjid hisoblangan[1][2].
Tarixi
Masjidning bunyod etilishi 1151-yilga borib taqaladi. Birinchi juma namozi 1154-yilda qurilish ishlari yakunlanishidan oldin oʻqilgan, chunki Mujohiddin avval jamoatxona (namozxona)ni qurib bitkazgan. Masjid qurilishi tugallangan paytda bugungidan ham kattaroq boʻlgan. Mujohiddin masjidga yaxshi eʼtibor qaratgan, uni taʼmirlab turgan hamda boshqa masjidlarda uchramaydigan islom xattotligi bezaklarini bezagan. Boshqa bezaklar ganch yordamida ishlangan boʻlib, bunday bezaklarning eng nafis namunalaridan baʼzilari mehrob tepasidagi edi. Jamoatxona ustini yopib turgan gumbaz koʻkimtir-yashil rangga boʻyalgan. Masjid mashhur tarixchi Ali ibn al-Asir tomonidan yirik va eng goʻzal masjidlardan biri sifatida tilga olingan[3]. 1184-yilda mashhur geograf Ibn Jubayr ham ushbu masjidni ziyorat qilgan, u yerda namoz oʻqib, masjidning meʼmoriy yutugʻini maqtagan[2].
Tatar va moʻgʻul bosqinlari davrida masjid eʼtiborsiz qoldirilib, yemirilish oqibatida zarar koʻrgan. Biroq 1718-yildan boshlab Usmoniylarning voliyi Ali posho masjidni qayta taʼmirlashni boshlagan. Bu holat XX asr oxirigacha [Vaqf va diniy ishlar vazirligi tomonidan davom ettirilgan. XXI asrda masjid yetarli darajada parvarish qilinmagani sababli yana zarar koʻra boshlagan, masjid imomi va voizi Toriqiy Hamdun bu haqida ogohlantirgan. Iroq urushidan soʻng masjid yana faol faoliyat yuritib, Nineviyadagi Vaqf va Sunna direksiyasi hamkorligida Qurʼon yod olish musobaqasi kabi tadbirlar oʻtkazilgan[4]. Biroq 2014–2015-yillarda masjid Iroq va Shom Islom Davlati tomonidan portlovchi moddalar yordamida vayron qilingan[2].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ دليل الجوامع والمساجد التراثية والأثرية — ديوان الوقف السني في العراق. p.135
- ↑ 2,0 2,1 2,2 داعش" يفجّر مسجداً يعود للقرن 9 للهجرة في الموصل. Al-Arabiya. Retrieved January 6, 2018.
- ↑ ابن الأثير — حوادث سنة 575هـ
- ↑ تكريم القراء والمجودين العراقيين في جامع الخضر بالموصل. Masajed Iraq. Retrieved January 6, 2018.