Aisso
Ayxun yoki Aisso — 826—827-yillarda Barselona, Ausona va Jironada qoʻzgʻolonga boshchilik qilgan zodagon. Uning shaxsi aniq emas.
Aisso yo taxtdan agʻdarilgan graf Beràning sobiq leytenanti boʻlgan got edi, yo arab (Oysun ibn Sulaymon ibn Yaqzon al-Arabiy) — Frank qoʻshinlari tomonidan Jironada asir olinib, Axenda qamalgan Sulaymon al-Arabiyning oʻgʻli, deb hisoblanadi[1].
Septimaniyalik Bernat Barselona grafi etib tayinlangach, Aisso yangi grafga qarshi qoʻzgʻolonga qoʻshildi. Faqat Ausona grafligidagi Roda de Ter qal’asi qarshilik koʻrsatdi va qoʻzgʻolonchilar tomonidan vayron qilindi. Koʻplab got zodagonlari Aisso hamda Beràning oʻgʻli, Rasez va Konflent graflari Guillemó (yoki Guillemundus) ga qoʻshildilar.
Aisso Kataloniyaning markazidagi tayanchidan turib Serdan grafligi va Vallés mintaqasiga reydlar uyushtirdi. Yosh graf Bernat imperatordan, shuningdek ayrim mahalliy got zodagonlari yoki „Hispani“dan (826) yordam soʻradi va oldi.
Bu qarshilikka duch kelgan Aisso franklar bilan tenglashadigan yagona kuch — Kordova amiriga murojaat qildi. U Abdurahmon II dan yordam soʻrash uchun ukasi boshchiligida elchilik yubordi. Amir oʻz generali Ubaydullohni (Abu Marvon nomi bilan ham tanilgan) yubordi; u 827-yil may oyida Saragosaga yetib keldi. U yerdan uning qoʻshinlari Barselona grafligi hududiga kirib, oʻsha yoz oxirlarida Barselona shahriga yetib bordi. Shahar muvaffaqiyatsiz qamal qilindi, biroq atrof hududlar talon-toroj etildi. Soʻng qoʻshin Jironaga yoʻl olib, u yer 827-yil 10-oktyabrda hujumga uchradi.
Taquvodor Lyudovik I musulmonlar reydi haqida eshitgach, oʻgʻli Akvitaniyalik Pepin Iga hamda graflar Turlik Gyugo va Orleanlik Matfredga qoʻshin toʻplashni buyurdi. Biroq safarbarlik sust kechdi va qoʻshin tuzilguniga qadar Abu Marvon allaqachon janubga qaytayotgan edi. Isyonchilar 826-yilda ular bilan birga qochib ketdilar. Aisso ehtimol Kordovada panoh topgan, u yerda keyinchalik fitnadan shubhalangan amirning buyrugʻi bilan oʻldirilgan[manba kerak]. Guillemó ham umrining qolgan qismini Kordovada surgunda oʻtkazdi.
Manbalar
- ↑ Jordi Auladell. „Aissó i Guillemó, una revolta nacional a la Catalunya Vella del segle IX“ (ca). Fundació d'Estudis Històrics de Catalunya (2009-yil 9-iyul). 2016-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 3-dekabr.