Kontent qismiga oʻtish

Adile Sulton

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Adile Sulton

1907-yilda Adile Sulton (chapdan birinchi)
Tugʻilishi 1887-yil 1-fevral
Çırağan saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi
Vafoti 6-dekabr 1973-yil(1973-12-06)
(86 yoshda)
Parij, Fransiya
Turmush oʻrtogʻi
  • Faik bey
    (turm. 1911; ajr. 1913)
  • Moralizoda Salohiddin Ali bey
    (turm. 1914; uning v. 1918)
Farzandlari Ikkinchi nikoh
Nilufar Xonimsulton
Toʻliq nomi
turkcha: Adile Sulton
usmonli turkcha: عادله سلطان‎‎
Sulola Usmoniylar
Otasi Shahzoda Mehmed Salohiddin
Onasi Tevhide Zotigul xonim
Dini Islom, sunniylik

Adile Sulton (usmonli turkcha: عادله سلطان‎‎; 1887-yil 1-fevral – 1973-yil 6-dekabr) – Usmoniylar malikasi, Usmoniylar malikasi sultoni Murod V ning oʻgʻli Shahzoda Mehmed Salohiddin va Tevhide Zotigul xonimning qizi.

Yoshligi

Adile Sulton 1887-yil 10-fevralda Çırağan saroyida tugʻilgan[1]. Otasi Shahzoda Mehmed Salohiddin boʻlib[2], u Murod V va Reftarıdil Kadınning oʻgʻli edi. Onasi Tevhide Zotigul xonim[2] Ibrohimbeyning qizi boʻlgan[3]. Uning Celile Sulton va Rukiye Sulton ismli ikki opasi, oʻlik tugʻilgan Shahzoda Mehmed ismli ukasi hamda Emine Atiye Sulton ismli singlisi bor edi. Adile Sulton yoshlik yillarini 1876-yilda Abdulhamid II tomonidan taxtdan agʻdarilgan Murod V va uning butun oilasi uchun qamoq vazifasini bajargan Çırağan saroyidagi qamoqda oʻtkazgan. Qamoq Murod V 1904-yilda vafot etishi bilan yakunlangan[3][4].

Nikohlari

Uning birinchi eri Faik bey edi[5]. Ular 1910-yil 15-mayda Göztepe saroyida turmush qurishgan, farzand koʻrmagan va 1913-yilda ajrashishgan[1]. Adile Sulton ikkinchi bor Moralizoda Salohiddin Ali bey bilan oila qurgan[6]. U Moralizoda Mehmed Ali bey[7] va Zehra Aliye xonimning oʻgʻli boʻlgan[8]. Adile Sulton va Ali bey 1914-yil 3-aprelda Göztepe saroyida nikohdan oʻtishgan[1][9]. Ularning yagona farzandi Nilufar Xonimsulton[10] 1916-yil 4-yanvarda tugʻilgan. Adile 1918-yil dekabrida Ali bey vafot etgach, beva qolgan[1].

Xayriya faoliyati

Taxminan 1911-yilda Adile Sulton homiyligida Kadikoʻy Fuqaroparvar Jamiyati xonimlar shoʻbasi tashkil etilgan. U yetimlar, bevalar hamda keksa va nogiron ayollarga oziq-ovqat, dori-darmon va kiyim-kechak bilan yordam koʻrsatgan. Shuningdek, u ikkita maktab bolalarini kiyim-bosh bilan taʼminlagan va har kuni yuzdan ortiq kishiga bir kosa shoʻrva hamda bir boʻlak nondan iborat nonushta ulashgan. U, shuningdek, Mudofaa-i Milliye Jamiyati Kadikoʻy xonimlar shoʻbasi (Kadikoʻy Milliy mudofaa tashkilotining ayollar boʻlimi) homiysi boʻlgan[11].

Surgundagi hayoti

1924-yil martida sulola oila aʼzolari surgun qilingach, Adile Sulton va qizi Fransiyaga koʻchib oʻtib, Oʻrta yer dengizi boʻyidagi Nice shahrida yashagan[12]. 1931-yilda uning qizi Haydarobod nizomi Mir Usmon Ali Xonning kichik oʻgʻli Muazzam Jahga[13] turmushga chiqqan. Shundan soʻng Adile u bilan birga Hindistonga borgan[14]. Nilufar 1952-yilda Muazzam bilan ajrashib, Fransiyaga qaytgan va Parijda Adile bilan bir kvartirada yashagan[14].

Vafoti

Adile Sulton 1973-yil 6-dekabrda Fransiyaning Parij shahrida vafot etgan[1][2] va Bobigny qabristoniga dafn etilgan[15].

Mukofotlari

  • Javohirli Majidiy ordeni[6]
  • 1-darajali Saxovat ordeni[6]
  • Dengiz floti oltin medali[6]

Farzandlari

Ism Tugʻilgan Vafot etgan Izohlar
Moralizoda Salohiddin Ali bey bilan nikohidan (1914-yil 3-aprelda turmush qurishgan)[1]:
Nilufar Xonimsulton 1916-yil 4-yanvar 1989-yil 12-iyun Göztepe saroyida tugʻilgan. Farzandsiz, ikki marta turmush qurgan. Fransiyaning Parij shahrida vafot etgan va oʻsha yerda dafn etilgan.

Ajdodlari

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Adra, Jamil. Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005, 2005 — 19–20-bet. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Brookes, Douglas Scott. The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem. University of Texas Press, 2010 — 278-bet. ISBN 978-0-292-78335-5. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Eldem, Edhem. The harem seen by Prince Salahaddin Efendi (1861-1915). Searching for women in male-authored documentation, 2018 — 22–23, 34-bet. 
  4. ↑ Koçu, Reşat Ekrem; Sağlam, Osman Ferid. Musavver nevsâl-i Osmanî (Turkish). Marmara University, 1911 — 66–67-bet. OCLC 850834461. 
  5. ↑ Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1328 Sene-i Maliye, 67. Sene. Selanik Matbaası, 1912 — 56-bet. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene. Hilal Matbaası, 1918 — 72–73, 76–77-bet. 
  7. ↑ „Makber'den Çankaya'ya“ (tr). takvim.com.tr (2012-yil 19-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 22-aprel.
  8. ↑ Mehmet Nermi Haskan. Yüzyıllar boyunca Üsküdar. Üsküdar Belediyesi, 2001 — 689-bet. ISBN 978-975-97606-2-5. 
  9. ↑ Vâsıb & Osmanoğlu 2004, s. 51.
  10. ↑ Bardakçı 2017, s. 125.
  11. ↑ Os, Nicolina Anna Norberta Maria van. Feminism, Philanthropy and Patriotism: Female Associational Life in the Ottoman Empire. Leiden University Institute for Area Studies (LIAS), Faculty of Humanities, Leiden University, 31 October 2013 — 328 and n. 89-bet. 
  12. ↑ Vâsıb & Osmanoğlu 2004, s. 95.
  13. ↑ Bardakçı 2017, s. 123.
  14. ↑ 14,0 14,1 Khan, Elisabeth „Ottoman Princesses in India (2). Part two: Princess Niloufer, the first…“. Medium (2019-yil 23-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 22-aprel.
  15. ↑ PAZAN, İbrahim „HANEDAN NEREDE ÖLDÜ NEREYE GÖMÜLDÜ?“ (tr). ibrahimpazan.com (2014-yil 18-dekabr). Qaraldi: 2021-yil 22-aprel.

Adabiyotlar

"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Adile_Sulton&oldid=262851" dan olindi