Abu Hamza al-Muxtor
Abu Hamza al-Muxtor ibn Avf al-Azdiy as-Salimiy[1] – Ibodiy qoʻzgʻoloni davrida Makka va Madina ustidan hokimiyatni qoʻlga kiritgan Ibodiy xorijiy isyonchi yetakchisi.
Hayoti
Al-Muxtor Basralik boʻlib, at-Tabariy tarixiga koʻra Umaviylar xalifaligining muxolifi boʻlgan: „U har yili Makkaga borib, odamlarni [xalifa Marvon II] va Marvoniylarga qarshi chiqishga chaqirar edi“[1]. U Abu Ubayda Muslim ibn Abu Karima boshchiligidagi Basradagi Ibodiy xorijiylar harakatining taniqli aʼzosi boʻlgan .Abu Ubayda uni qozi Abdulloh ibn Yahyo al-Kindiyning nufuzi oshib borayotgan Hadramavt viloyatiga yuborgan. Al-Muxtor va boshqa vakillarga Abdullohni Umaviylarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishga undash vazifasi topshirilgan[2].
Abdulloh 746 yilda qoʻzgʻolon koʻtarib, Hadramavt va Yamanni tezda qoʻlga oldi[2]. 747-yilning oʻrtalarida, haj safari paytida, Abdulloh 900-1000 kishini al-Muxtorga ishonib topshirdi va uni Islomning ikki muqaddas shahri hisonlanmish Makka va Madinani egallashga yubordi[2]. Al-Muxtor 747-yilning avgustida Makkani jang qilmasdan[1] egalladi. Lekin Madinaga mahalliy kuchlarga duch keldi va ularni 747-yil oktyabrida katta yoʻqotishlar bilan uni magʻlub etdi[1].
Ibodiylar qoʻzgʻolonining kengayishi Umaviylar xalifasi Marvon II ni xavotirga soldi. U 748-yil yanvarda oʻzining lashkarboshchisi Abdulmalik Atiyyani 4000 askar bilan qoʻzgʻolonni bostirish uchun yubordi. Umaviy lashkarboshchisi Madina yaqinida Abu Hamzani magʻlub etib oʻldirdi va Hijoz ustidan nazoratni qayta oʻrnatdi[2].
Adabiyotlar
- Francesca, Ersilia. Ṭālib al-Ḥaḳḳ, 2004 — 785–786-bet. DOI:10.1163/1573-3912_islam_SIM_8920.
- Landau-Tasseron, Ella „Arabia“, . The New Cambridge History of Islam, Volume 1: The Formation of the Islamic World, Sixth to Eleventh Centuries. Cambridge: Cambridge University Press, 2010 — 397–447-bet. ISBN 978-0-521-83823-8.
- The History of al-Ṭabarī, Volume XXVII: The ʿAbbāsid Revolution, A.D. 743–750/A.H. 126–132, SUNY Series in Near Eastern Studies.. Albany, New York: State University of New York Press, 1985. ISBN 978-0-87395-884-4.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Williams 1985.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Francesca 2004.