Abu Fukayha
Abu Fukayha (tax. 540 — 620) — islom paygʻambari Muhammadning sahobasi, asl ismi Yasar boʻlgan. Abu Fukayha uning kunyasi. Qurʼonning uch oyati u bilan bogʻliq bir holat haqida nozil qilingan.
Hayoti
Abu Fukayha asl nasabi jihatidan Yamandagi Azd qabilasidan boʻlgan[1]. U Makkada Kinona qabilasidan Safvon ibn Umayya ibn Muharritning qoʻlida qul edi. Egasi uni nomaʼlum bir vaqtda ozod qilgan, biroq shahardagi ijtimoiy mavqei ahamiyatsizligicha qolgan[2]:179.
Uning Abu Tajra ismli bir oʻgʻli, shuningdek, Fukayha hamda Baraka ismli ikki qizi boʻlgan:
- Abu Tajra Abduddor urugʻining mavlosi boʻlib, uning Barra va Habiba ismli ikki qizi boʻlgan[1].
- Baraka Abu Sufyonning mavlosi boʻlgan. U Asad qabilasi aʼzosi, Saʼid ibn al-Os ibn Umayyaning ittifoqchisi Qays ibn Abdullohga turmushga chiqqan. Ularning Umayya ismli bir qizi boʻlgan[2]:147,528[1].
- Fukayha Juma urugʻidan boʻlgan Hattob ibn al-Horisga turmushga chiqqan[2]:146-147,528-530.
Baraka va Fukayha Safvon ibn Umayyaning qizi Fotima bilan birga Habashistonga hijrat qilgan musulmonlar orasida bor edi[2]:146-147,528-530.
Abu Fukayha keksayganida musulmon boʻlgan. U 614–616-yillardagi taʼqiblar paytida mushriklar tomonidan shunday qiynoqqa solinganki, nima deyayotganini bilmay qolgan. Oʻshanda u paygʻambar Muhammadni yomonlab, butlarni maqtagan[3]:190[2]:145. Qiynoqlardan ozod boʻlgach, yigʻlagan koʻyi paygʻambarning huzuriga kelgan. Shunda paygʻambar undan: „Oʻsha paytda qalbingda nimani his qilding?“ deb soʻragan. U esa: „Qalbim iymon bilan xotirjam va iymonda sobit edi“, — deb javob bergan. Shunda paygʻambar unga: „Agar ular seni yana qiynashsa, yana shunday deyaver“, — deb ruxsat bergan. Paygʻambar Muhammad majburlikdan oʻz dinidan qaytgan boʻlsa-da, ammo qalbi iymon bilan xotirjam boʻlgan musulmon aybdor emasligini bildirgan[3]:191.
Abu Fukayhaning nomi 622-yilda Madinaga hijrat qilganlar orasida tilga olinmagan. Ehtimol, u bu sanaga kelib, tabiiy sabablar bilan vafot etgan boʻlishi mumkin.
Tarixiy eslatma
Ommabop qarashlarga koʻra, Abu Fukayhani Abu Bakr sotib olib, ozod qilgan[4][5][6]. Biroq bu maʼlumot toʻgʻri emas. Uning ismi Ibn Isʼhoq tomonidan keltirilgan toʻliq ekani daʼvo qilinadigan Abu Bakr sotib olgan qullar roʻyxatida uchramaydi[2].:144 Aksincha, Ibn Is’hoq aniq qilib Abu Fukayhani uning dastlabki xoʻjayini Safvon ozod qilganini taʼkidlagan.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Muhammad ibn Saad. Kitab al-Tabaqat al-Kabir vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). The Women of Madina, pp. 173-174. London: Ta-Ha Publishers.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Muhammad ibn Ishaq. Sirat Rasul Allah. Translated by Guillaume, A. (1955). The Life of Muhammad. Oxford: Oxford University Press.
- ↑ 3,0 3,1 Muhammad ibn Saad. Kitab al-Tabaqat al-Kabir vol. 3. Translated by Bewley, A. (2013). The Companions of Badr. London: Ta-Ha Publishers.
- ↑ Lessons from the Lives of those who Went Astray
- ↑ „The Comprehensiveness of the Holy Prophet's Life“. 2016-yil 17-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 9-avgust.
- ↑ Premières mesures coercitives