Abdulloh ibn Muhammad al-Xoqoniy
| Abdulloh ibn Muhammad al-Xoqoniy عبدالله بن محمد الخاقاني | |
|---|---|
| Tavalludi | |
| Vafoti |
taxminan 926/927 Bagʻdod, Abbosiylar xalifaligi |
| Kasbi | Abbosiylar vaziri va saroy amaldori |
| Faoliyat yillari | 924-yil iyun – 925-yil noyabr |
| Otasi | Muhammad ibn Ubaydulloh al-Xoqoniy |
Abulqosim Abdulloh ibn Muhammad al-Xoqoniy (arabcha: أبو القاسم عبدالله بن محمد الخاقاني) – Abbosiylar xalifaligi vaziri Muhammad ibn Ubaydulloh al-Xoqoniyning oʻgʻli, 912–913-yillarda otasi vazir boʻlgan davrda hukumatni boshqargan, 924–925-yillarda esa oʻzi vazir boʻlgan.
Hayoti
Abdulloh 924–925-yillarda vazir sifatida xizmat qilgan Muhammad ibn Ubaydulloh al-Xoqoniyning oʻgʻli, 851—861 va 870—877-yillarda vazir boʻlgan Ubaydulloh ibn Yahyo ibn Xoqonning nabirasi boʻlgan[1]. Otasi vazir boʻlgan davrda ukasi Abdulvohid bilan birga[1] kotiblik qilgan[2]. Otasi saroyda oʻz mavqeini mustahkamlash bilan band boʻlgan bir paytda davlat boshqaruvi, asosan, Abdulloh zimmasida edi. Shunga qaramay, zamondosh tarixchilarning taʼkidlashicha, Abdulloh ham, otasi ham sustkash va loqayd, boshqaruvda layoqatsiz boʻlishgan[3]. Tarixchi Ibn Miskavayhning yozishicha, davlat boshqaruvi shu darajada tartibsiz boʻlganki, birgina viloyatga 20 kun ichida 7 nafar hokim tayinlangan[3].
Birinchi vazirlik davridagi muvaffaqiyatsizlikka qaramay, Abdulloh 924-yil iyun oyida Ali ibn al-Furotning oʻrniga yana vazir lavozimiga tayinlandi[1]. Ali ibn al-Furot oʻtgan yili qarmatlar tomonidan Basraga hujum qilinishi va haj karvonining vayron qilinishi ortidan obroʻsizlanib, qatl etilgan edi[3]. Abdulloh Abbosiylar hukumatini oʻsha davrdagi jiddiy muammolardan xalos eta olmadi[1] va 925-yil noyabr oyida bosh qoʻmondon Muʼnis al-Muzaffarning talabiga binoan lavozimidan chetlatildi. Oʻsha paytda Mu’nis amalda xalifalik noibi edi. Odatga koʻra, Abdulloh qamoqqa olindi va jarima toʻlashga majbur boʻldi. Qamoqdan ozod etilgach, 926/927-yillarda vafot etdi[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Sourdel 1971.
- ↑ van Berkel 2013.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Kennedy 2013.
Adabiyotlar
- Bowen, H. (1993). "Muʾnis al-Muẓaffar". in Bosworth, C. E.. Encyclopaedia of Islam. Volume VII: Mif–Naz (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. p. 575. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_5520. ISBN 978-90-04-09419-2. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Mu%CA%BEnis+al-Mu%E1%BA%93affar&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- Kennedy, Hugh „The Reign of al-Muqtadir (295–320/908–32): A History“, . Crisis and Continuity at the Abbasid Court: Formal and Informal Politics in the Caliphate of al-Muqtadir (295-320/908-32). Leiden: Brill, 2013 — 13–47-bet. ISBN 978-90-04-25271-4.
- Sourdel, D. (1971). "Ibn K̲h̲āḳān". in Lewis, B.. Encyclopaedia of Islam. Volume III: H–Iram (2nd nashri). Leiden: E. J. Brill. p. 824. doi:10.1163/1573-3912_islam_COM_0329. OCLC 495469525. https://referenceworks.brillonline.com/search?s.q=Ibn+K%CC%B2h%CC%B2%C4%81%E1%B8%B3%C4%81n&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-2&search-go=Search.
- van Berkel, Maaike „The Vizier“, . Crisis and Continuity at the Abbasid Court: Formal and Informal Politics in the Caliphate of al-Muqtadir (295-320/908-32). Leiden: Brill, 2013 — 65–86-bet. ISBN 978-90-04-25271-4.