Abdulloh ibn Ahmad

Abdulloh ibn Ahmad 922—923-yillarda hukmronlik qilgan Seyiston amiri.

Abdulloh 922-yil 8-oktyabr kuni kechasi Zaranjda Ahmad ibn Qudamga qarshi qoʻzgʻolon boshlab, amir maqomiga erishdi. Zaranj aholisining katta qismi Abdullohni qoʻllab-quvvatlashi natijasida Ahmad shaharni tark etishga majbur boʻldi. Ahmad ar-Ruxxoj va Bust tomon yoʻl oldi. Abdulloh Ahmadni choʻl boʻylab taʼqib qilmoqchi edi. Biroq Ahmad yoʻldagi barcha quduqlarni zaharlaganidan xabar topdi. Uzoqroq yoʻlni bosib oʻtganiga qaramay, Abdulloh 923-yil yanvarda Ahmadga yetib olib, uni jangda magʻlub etdi va asirga oldi.

Ahmadni magʻlub etganidan koʻp oʻtmay, Abdullohning hokimiyati xavf ostida qoldi. Chunki avvaliga uni qoʻllab-quvvatlagan xalq asta-sekin undanyuz oʻgira boshladi. Ahmadning Bust va Zaranj aholisiga nisbatan qattiq soliq siyosati hamda Zaranjni tark etib, Bustga koʻchib oʻtish qarori oxir-oqibat 923-yil may oyida Zxaranj aholisining qoʻzgʻolon koʻtarishiga sabab boʻldi. Oʻn yildan ortiq vaqt davomida birorta ham Safforiy Seyiston ustidan hukmronlik qilmagan boʻlsa-da, xalq oʻz rahbari sifatida Safforiylardan Abu Jaʼfar Ahmadni tanladi.

Abdullohning oʻgʻli Aziz Zaranjni qaytarib olishga urinib koʻrgan boʻlsa-da, ayyarun orasida bir muddat tartibsizlik hukm surganiga qaramay, ularning Safforiylarga nisbatan sadoqati tufayli shaharni Azizdan muvafaqqiyatli himoya qilishga erishdi. Shundan soʻng, Abdullohning ishlari tezda barbod boʻldi. Abdullohning ar-Ruxxojdagi vakili Abu Jaʼfarga sadoqatini eʼlon qilgach, Bust aholisi ham Safforiylarni qoʻllab-quvvatlashini eʼlon qildi. Abdulloh Seyiston chegaralarida oʻz mavqeini saqlab turdi. Biroq jangda Abu Jaʼfar tarafdorlaridan magʻlubiyatga uchradi. Somoniylar Xurosoni tomonga qochishga harakat qildi. Biroq 923-yil 26-oktyabr tunda qoʻlga olinib, Zaranjga keltirildi. Ushbu maʼlumot manbalarda Abdulloh haqidagi soʻnggi maʼlumot boʻlib, shundan soʻng, ehtimol u qamoqqa tashlangan yoki oʻldirilgan. Oʻgʻli Aziz 925-yil oxirigacha Abu Jaʼfarga qarshilik koʻrsatib, oxir-oqibat otasi kabi magʻlubiyatga uchragan.

Adabiyotlar

• Bosworth, C. E. The History of the Saffarids of Sistan and the Maliks of Nimruz (247/861 to 949/1542-3). Costa Mesa, California: Mazda Publishers, 1994.