Abat Rizaýewa
| Abat Rizaýewa | |
|---|---|
| Tavalludi |
1944-yil |
| Fuqaroligi |
 SSSR  Turkmaniston |
| Taʼlimi | M.I. Kalinin nomidagi Turkmaniston davlat universiteti |
| Kasbi | Pedagog |
| Partiyasi | KPSS, Turkmaniston demokratik partiyasi |
| Mukofotlari |
    |
Abat Saxatovna Rizaýewa (talaffuzi: Abat Saxatovna Rizayeva; 1944-yil, Tejen, Ashxobod viloyati, Turkmaniston SSR, SSSR) — turkman davlat arbobi[1].
Tarjimayi holi
1944-yilda Turkmanistonning Ashxobod viloyati Tejen shahrida tugʻilgan. 1965-yilda M. I. Kalinin nomidagi Turkmaniston davlat universitetining filologiya fakultetini rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan[2]. 1965—1966-yillarda oliy taʼlim muassasasini tamomlagandan soʻng Turkmaniston LKSMning tuman qoʻmitasi instruktori boʻlgan[2]. 1966—1977-yillarda maktabgacha va maktab taʼlimi organlarida, yaʼni Ashxoboddagi 57-sonli bogʻchada (tarbiyachi; katta tarbiyachi), 34-sonli oʻrta maktabda (sinfdan tashqari va maktabdan tashqari tarbiyaviy ishlar tashkilotchisi, direktor) ishlagan[1]. 1977-yildan partiya ishida faoliyat olib bora boshlagan, 1977—1980-yillarda Turkmaniston Kommunistik partiyasining Ashxobod Proletar tumani qoʻmitasi kotibi, 1980—1986-yillarda Turkmaniston Kompartiyasi Ashxobod shahar kengashi ijroiya qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, 1986—1988-yillarda Turkmaniston Kompartiyasi Markaziy qoʻmitasining madaniyat boʻlimi mudiri boʻlib ishlagan[2]. Turkmaniston SSR Oliy Kengashining 11-chaqiriq deputati etib saylangan. 1990—1992-yillarda Turkmaniston kasaba uyushmalari federatsiyasi raisi boʻlgan[1]. Turkmanistonlik huquq himoyachisi Natalya Shabunsning soʻzlariga koʻra, Turkmaniston mustaqillikka erishgandan keyin Rizaýewa milliy kadrlar siyosatini olib borish tarafdori boʻlgan, „Bizga faqat turkman mutaxassislari kerak!“ degan[3]. 1991-yil aprel oyida Turkmaniston Kompartiyasi Markaziy qoʻmitasi byurosi aʼzosi etib saylangan va bu lavozimda avgustgacha ishlagan. 1992-yildan Turkmaniston demokratik partiyasi kotibiyati aʼzosi[1]. 1994-yil 9-martdan 26-dekabrgacha Turkmaniston Ministrlar kabineti raisining oʻrinbosari, 1994—1999-yillarda Turkmaniston Majlisi raisining oʻrinbosari boʻlib faoliyat olib borgan. Mamlakat parlamentining rasmiy rahbarlaridan biri boʻlgan Rizaýewa 1999-yil boshida Human Rights Watch xalqaro tashkiloti vakillari bilan uchrashuvda Turkmaniston aholisi koʻp partiyaviylik gʻoyasini qabul qilmasligini aytgan[4]. 1999-yil 24-maydan 2001-yil 16-yanvargacha Turkmaniston taʼlim vaziri boʻlib ishlagan. 2000-yil sentyabr oyida Abat Rizaýewa prezident Saparmurod Niyozov tomonidan maktab tarix darsligini tanqid qilib, Rizaýewani ikki oylik maoshidan mahrum qilgan, darslikda Goʻkdepe jangi turkmanlarning magʻlubiyati sifatida tasvirlangan, Niyozovning soʻzlariga koʻra, „jangning darslikda bunday tasvirlanishi milliy ruhni ham, turkmanlarning buyuk oʻtmishi bilan faxrlanishni ham aks ettirmaydi“[5][6]. Keyinchalik Rizaýewa Gurbansoltan eje nomidagi Turkmaniston xotin-qizlar ittifoqi raisi boʻlgan. 2001-yil 16-yanvarda ishdagi kamchiliklari uchun ishdan boʻshatilgan[7]. Isteʼfoga chiqqanidan keyin ishga joylashish huquqidan mahrum boʻlgan. Shu bilan birga, prezident Niyozov bir necha bor Rizaýewani Turkmaniston SSRning sobiq rahbarlari bilan axloqsiz munosabatlarda ayblagan[8]. Ayrim ommaviy axborot vositalarining xabarlariga koʻra, Abat Rizaýewa Niyozovning sevimli ayollari qatorida boʻlgan va Ministrlar kabineti raisining oʻrinbosari lavozimida ishlagan paytda hukumat idoralari apparatida ishlatish uchun mamlakat oliy taʼlim muassasalaridagi jozibali qizlarni tanlab olgan, keyinchalik bu qizlarni Turkmanboshi bilan tanishtirgan[9].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Ризаева Абат Сахатовна“ (ruscha). centrasia.org. 2026-yil 26-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 7-aprel.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „Ризаева Абат Сахатовна“ (ruscha). knowbysight.info. 2026-yil 7-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 7-aprel.
- ↑ Наталья Шабунц. „Волк и семеро козлят. В Туркмении приближаются президентские выборы“. Фергана.Ру (2012-yil 20-yanvar). 2026-yil 7-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 7-aprel.
- ↑ Права человека в Туркменистане (обзор событий за январь-апрель 1999 г.). М.: Правозащитный центр «Мемориал». Информационный центр по правам человека в Центральной Азии, 1999 — 4-bet. (Wayback Machine saytida 2020-06-30 sanasida arxivlangan)
- ↑ Гульфира Черногаева. Туркмены победили русских. Всемирная история от президента Ниязова // Газета "Коммерсантъ". — 2000. — № 183. — С. 7.
- ↑ „Туркменских министров оштрафовали за идеологически вредный учебник“. lenta.ru (2000-yil 29-sentyabr). 2026-yil 7-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 7-aprel.
- ↑ „Кадровые перестановки в правительстве“. Интернет-газета Turkmenistan.Ru (2001-yil 17-yanvar). 2020-yil 30-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 28-iyun.
- ↑ „Кадровая селекция Туркменбаши. Краткие сведения о вице-премьерах страны и о том, что с ними стало...“. Гундогар (2002-yil 11-oktyabr). 2026-yil 7-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 7-aprel.
- ↑ Б. Моллаев. „Гаремы Сапармурада Туркменбаши (компромат)“. Догры Ел (2002-yil 14-sentyabr). 2026-yil 7-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 7-aprel.