Bosh Sahifa
Ziyosfera
Ziyosfera — turli yo‘nalishlardagi maqolalar, ro‘yxatlar, tarixiy sanalar, yangiliklar va tasvirlarni jamlovchi ensiklopedik maskan.
Amir Temur (toʻliq ismi: Amir Temur ibn Amir Taragʻoy ibn Amir Barqul) (1336-yil 9-aprel, Kesh – 1405-yil 18-fevral, Oʻtror) – oʻrta asrlarning davlat arbobi, buyuk sarkarda, qoʻmondon, markazlashgan davlat asoschisi. Eron, Mesopotamiya, Xuroson, Shimoliy Hindiston, Onadoʻli va Markaziy Osiyo hududlarini oʻz ichiga olgan Temuriylar davlatiga asos solgan hamda Temuriylar sulolasining birinchi hukmdori hisoblanadi. Amir Temur Temuriylar uygʻonish davri asoschisi, ilm-fan, meʼmorchilik, sanʼat va adabiyot homiysi. Temur sanʼatning buyuk homiysi ham hisoblangan; u Ibn Xaldun, Hofiz Sheroziy va Hofizi Abru kabi olim va shoirlar bilan muloqotda boʻlgan. Temurning hukmronlik davri Temuriylar renessansiga yoʻl ochgan.
1320-yillarda Movarounnahrda (hozirgi Oʻzbekiston) turkiylashgan moʻgʻul qabilasi barloslar oilasida tugʻilgan. Temur 1370-yilga kelib Gʻarbiy Chig‘atoy ulusi ustidan nazoratni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yerdan boshlab Temur bir qator harbiy yurishlarni amalga oshirib, Oltin O‘rda xonlarini, Misr va Suriya mamluklarini, yuksalib borayotgan Usmonli imperiyasini, shuningdek, Hindistondagi Dehli sultonligini magʻlub etdi va shu tariqa islom olamidagi eng qudratli hukmdorga aylandi. Ushbu fathlar Temuriylar saltanatining barpo etilishiga olib keldi, biroq mazkur imperiya Temurning vafotidan koʻp oʻtmay parchalanib ketdi. Temur bir necha tillarni, jumladan, hozirgi oʻzbek va uygʻur tilining ajdodi boʻlgan chig‘atoy tilini, shuningdek, diplomatik yozishmalarda qoʻllangan moʻgʻul va fors tillarini bilgan. (Davomi...)
46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi — Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan tashkil etiladigan erkaklar va ayollar oʻrtasidagi shaxmat turniri. 2026-yilda Oʻzbekistonning Samarqand shahrida oʻtkazilayotgan ushbu musobaqa Oʻzbekiston tarixida ilk bor shaxmat olimpiadasiga mezbonlik qilinayotgani bilan ahamiyatlidir. Turnirda dunyoning turli mamlakatlaridan shaxmatchilar ishtirok etmoqda. (Davomi...)
- 46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi Samarqand shahrida oʻtkazilmoqda.
- Oʻzbekiston mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan mamlakat boʻylab bayram tadbirlari oʻtkaziladi.
- NASAʼning Artemis 2 missiyasi doirasida astronavtlar bilan Oy atrofida parvoz qiluvchi koinot kemasi parvozga muvaffaqiyatli tayyorlandi.
- Javohir Sindarov shaxmat boʻyicha Nomzodlar turnirida navbatdagi yirik gʻalabani qoʻlga kiritdi.
- Oʻzbekistonda qayta tiklanuvchi energiya hajmini oshirish maqsadida yangi yirik quyosh fotoelektr stansiyasi ishga tushirildi.
- Mahmud Koshgʻariy 1074-yilda yozilgan «Devonu lugʻotit turk» asarida dunyodagi birinchi doiraviy turkiy dunyo xaritasini chizib qoldirganligini?
- Yupiter sayyorasining massasi Quyosh tizimidagi barcha boshqa sayyoralar umumiy massasidan 2,5 baravar ogʻirroq ekanligini?
- Turritopsis dohrnii nomli meduza turi qariganida yana polip (yosh) holatiga qaytish xususiyatiga ega boʻlib, biologik jihatdan «oʻlmas» jonzot sanalishini?
- Buyuk Xitoy devorining barcha tarmoqlari bilan birga umumiy uzunligi 21 000 kilometrdan oshishini?
- 1871 — Chikagodagi yongʻin shahar markazini vayron qildi.
- 1895 — Yaponlar Seul saroyida malika Minni oʻldirdi.
- 1912 — Birinchi Bolqon urushi: Chernogoriya Turkiyaga urush eʼlon qildi.
- 1967 — Ernesto Che Guevara Boliviyada qoʻlga olindi.
- 1980 — Bob Marley soʻnggi konsertini berdi.
- 2005 — Kashmir zilzilasi (tasvirda) kamida 75000 kishi umriga zomin boʻldi.
