Zośka Vieras
| Zośka Vieras | |
|---|---|
| Зоська Верас | |
 Vieras, 1914-yil | |
| Tavalludi |
Liudvika Sivickaja 30-sentyabr 1892-yil |
| Vafoti |
8-oktyabr 1991-yil (99 yoshda) Vilnyus, Litva |
| Kasbi | yozuvchi, shoir |
Ludvika Sivickaja-Vojcik (belaruscha: Людвіка Сівіцкая-Войцік; 1892-yil 30-sentyabrda tugʻilgan – 1991-yil 8-oktyabrda vafot etgan), Zośka Vieras (belaruscha: Зоська Верас), Belarus yozuvchisi va Belarus milliy tiklanish harakatining tashabbuskorlari va faol ishtirokchilaridan biri[1].
Oilasi va yoshlik yillari
Vieras 1892-yil 30-sentyabrda Medzhybizh qishlogʻida (hozirgi Ukrainaning Khmelnytskyi tumani) zodagon oilada tugʻilgan. Bobosi Ihnat Kulakoŭskiy taniqli oʻqituvchi va Belorusning qadimgi tarixini oʻrganuvchi tadqiqotchi edi. Shuningdek, Daniya, Vilna, Varshava va Sankt-Peterburgdagi bir nechta ilmiy jamiyatlarning aʼzosi boʻlgan[2]. Vierasning otasi Anton Sivicki Grodno (hozirgi Belarus hududi)da tugʻilgan boʻlib, harbiy xizmat sohasida faoliyat yuritgan. Uning kitobga boʻlgan muhabbati va milliy qarashlari keyinchalik Vierasning dunyoqarashiga katta taʼsir koʻrsatgan[2][3].
1908-yilda otasining vafotidan soʻng, Vieras onasi bilan Grodno shahriga koʻchib oʻtib, 1912-yilda qizlar uchun moʻljallangan maxsus oʻquv yurtini tugatgan. Grodno Belarus Yoshlar Klubi faol ishtirokchisi, kutubxonachisi va kotibi boʻlgan[4]. Keyinchalik Varshavada bogʻdorchilik va asalarichilik boʻyicha 10 oylik kursni hamda 6 haftalik harbiy hamshiralik kursini tamomlagan (1914). Botanikaga boʻlgan qiziqishiga qaramay Vieras rasmiy ravishda taʼlim olishni davom ettirmagan, chunki uning salomatligi yomonlashgan va oʻsha vaqtda Birinchi jahon urushi boshlangan[5].
Minskdagi hayoti
1915-yildan 1918-yilgacha Vieras Minskda yashagan va bir nechta Belarus milliy tashkilotlarining kotibi sifatida ishlagan, jumladan:
– Belarus urush qurbonlariga yordam berish jamiyatining Minsk boʻlimi (1915–1917) – Birinchi jahon urushi qurbonlariga yordam berish bilan shugʻullangan xayriya tashkiloti boʻlib, Minskda Belarus milliy harakatining markazlaridan biri hisoblangan[6][7].
– Belarus Milliy Komiteti – 1917-yilda Belarus milliy tashkilotlari tomonidan tuzilgan boʻlib, uning vazifasi Rossiya Vaqtinchalik Hukumatiga muvofiq ravishda Belarusning Rossiya Federativ Respublikasi tarkibidagi avtonomiya prinsiplarini ishlab chiqish edi[8][9].
– Markaziy Rada (Kengash) Belarus milliy tashkilotlari – 1917-yil iyulidan oktyabriga qadar Belarus milliy tashkilotlarining faoliyatini muvofiqlashtirgan[8][10].
– Belarus Sotsialistik Majlisi – Rossiya imperiyasining Belarus hududida faoliyat koʻrsatgan inqilobiy partiya[8][11].
Manbalar
- ↑ „Vieras Zośka“. slounik.org. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ 2,0 2,1 Галіна. „Зоська Верас“ (be). 2023-yil 28-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ „Зоська Верас. З аўтабіяграфіі“ (be) (2012-yil 2-mart). 2012-yil 2-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ „Зоська Верас: жанчына, якая стварала беларускае Гродна“ (be). Hrodna.life (2020-yil 19-yanvar). Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ „Зоська Верас. З аўтабіяграфіі“ (be) (2012-yil 2-mart). 2012-yil 2-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ „Биография, Верас Зоська. Біяграфія.“ (be). vsesdali.com. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ Syamenchik, M.Ya. Gramadzka-palіtichnae jissyo oʻ Mensku (sakavіk-krasavіk 1917 g.) [Public and Political Life in Minsk (March–April 1917), by M. J. Siamienčyk], Minsk, 1994 (in Belarusian)
- ↑ 8,0 8,1 8,2 „Сівіцкая-Войцік Людвіка Антонаўна“ (be) (2011-yil 12-fevral). 2011-yil 12-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 16-yanvar.
- ↑ Z pratakola z’ezda belaruskіx natsiyanalnix arganіzatsiy u Mіnsku 25–27 sakavіka 1917 g. / Smalyanchuk Alyaksandr Fyodaravіch [From the Minutes of the Congress of Belarusian National Organisations held in Minsk, 25–27 March 1917 / Smaliančuk Aliaksandr Fiodaravič], Spadchina [Heritage]. 1990. № 4. P. 30–31 // Gіstoriya Belarusі kansa XVIII – pachatku XX st. u dakumentax і materiyalax : xrestamatiya. [History of Belarus in the end of 18th – beginning of 20th cent. in documents and materials], Vilna: European Humanities University. P. 274—276. – ISBN 9955-9878-2-0. (in Belarusian)
- ↑ S. Rudovіch, Chas vibaru: Prablema samaviznachennya Belarusі oʻ 1917 godze [Time of Choice: The Problem of Self-Identification of Belarus in 1917, by S. Rudovič], Minsk, 1994, p. 133. (in Belarusian)
- ↑ Jan Zaprudnik, „Belarus: At a Crossroads“ (1993, ISBN 0-8133-1794-0), p. 79