Ziriy ibn Manad
Ziriy ibn Manad yoki Ziriy ibn Mennad (971-yilda vafot etgan) Jazoir markaziy Magʻribida Ziriylar sulolasining asoschisi boʻlgan.
Ziriy ibn Mennad Sanhajah konfederatsiyasining Taqalata tarmogʻi sardori boʻlgan, unga Markaziy Magʻribda (Jazoir) joylashgan Kutama barbarlari kirgan[1]. Fotiymiylar ittifoqchisi sifatida u xalifa al-Mansur bi-Nasrulloh tomonidan Abu Yazid (943–947) qoʻzgʻolonini bostirishda yordam bergan va mukofot sifatida gʻarbiy viloyatlarning hokimligi berilgan. Bu hudud taxminan zamonaviy Jazoirning Sahrodan shimoliy qismiga toʻgʻri keladi.
Ziriy 935-yilda kelajakdagi Jazoir shahri joylashadigan hududning janubida oʻz qarorgohi boʻlgan Achirni qurdirdi. U qal’a qurish uchun M’sila va Tubnadan gʻisht teruvchilar va duradgorlarni chaqirdi, qal’a barpo boʻlgach, u olimlar, savdogarlar va huquqshunoslar bilan toʻldi. U tanga zarb qila boshladi va qoʻshiniga naqd pul bilan maosh toʻlashni yoʻlga qoʻydi[2]. Uning oʻgʻli Buluggin ibn Ziriy Jazoir, Miliana va Médéa (Lamdiya) shaharlarini barpo etdi hamda qoʻzgʻolon chogʻida vayron etilgan aholi punktlarini qayta tikladi.
959-yilda Ziriy Marokashdagi Fesni zabt etdi. Uyiga qaytishda u Fes amiri hamda Sijilmasaning „xalifasi“ Ibn Vasulni qafasda juda tahqirlovchi tarzda yurtiga olib bordi[3][4][5].
Ziriy ibn Manad 971-yil iyun–iyul oylarida M’sila hukmdori (Jaʼfar ibn Ali al-Andalusiy al-Magʻroviy)ga qarshi jangda halok boʻldi[6]. Uning oʻrniga hokim sifatida oʻgʻli Buluggin ibn Ziriy tayinlandi, u 972-yilda Fotiymiylar oʻz saroylarini Misrga koʻchirganlarida Ifriqiyaning (972–984) noibi boʻldi.
Manbalar
- ↑ Britannica Educational Publishing. The History of Northern Africa. Britannica Educational Publishing, 1 October 2010 — 47-bet. ISBN 978-1-61530-397-7.
- ↑ Robert Fossier. The Cambridge Illustrated History of the Middle Ages. Cambridge University Press, 29 May 1997 — 197-bet. ISBN 978-0-521-26645-1.
- ↑ Heinz Halm. Der Nahe und Mittlere Osten. BRILL, 1996 — 399-bet. ISBN 90-04-10056-3.
- ↑ Messier, Ronald A.; Miller, James A. (2015). The Last Civilized Place: Sijilmasa and Its Saharan Destiny. University of Texas Press. ISBN 9780292766655
- ↑ Pellat, Charles (1991). „Midrār“. In Bosworth, C. E.; van Donzel, E. & Pellat, Ch. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume VI: Mahk–Mid. Leiden: E. J. Brill. ISBN 978-90-04-08112-3
- ↑ Akyeampong, Emmanuel Kwaku; Gates, Henry Louis. Dictionary of African Biography. OUP USA, 2012 — 9-bet. ISBN 978-0-19-538207-5.