Zarih Sidi az-Zavq
Zarih Sidi az-Zavq (arabcha: ضريح سيدي الذوق) Qohiradagi Bab al-Futuh darvozasi ichida joylashgan kichik maqbaradir[1]. U Mamluklar davriga taalluqlidir[2] va unda dafn etilgan shaxsning kimligi haqida turli hikoyalar va afsonalar mavjud. Mahalliy aholi vakillarining aksariyati bu maqbarani muqaddas deb biladi[1].
Taʼrif
Butun maqbara betonlardan qurilgan boʻlib, qabrni koʻrish uchun ichkariga kirishga moʻljallangan yogʻoch eshikka ega. Maqbaraning ustida yashil rangga boʻyalgan beton gumbaz bor, gumbaz tepasida esa oltin rangga boʻyalgan hilol oʻrnatilgan. Bu Madinadagi Paygʻambar masjidining Yashil gumbaziga oʻxshaydi. Eshik ustida „Allohni biluvchi orif, Sidi az-Zavq ziyoratgohi“ deb yozilgan lavha joylashgan.
Sidi az-Zavq haqidagi afsona
Birinchi rivoyat
Afsonaning birinchi rivoyatida aytilishicha, Sidi Hasan al-Zavq oʻz xalqining suyukli, dono insoni boʻlgan[3][4][2]. U koʻpincha kelib chiqqan nizolarni hal qilishga aralashar va odatda bunga muvaffaq boʻlardi. Ammo bir kuni u mojaroni hal qila olmadi va nizo qonli mushtlashuv bilan yakunlandi[3][4][2]. Sidi Zavq norozilik sifatida qishloqni tark etishga qaror qildi, biroq kutilmaganda yiqilib vafot etdi. Uning izdoshlar uni qishloq darvozasi yoniga koʻmishdi[3][4][2].
Ikkinchi rivoyat
Bu afsonaning ikkinchi rivoyatida Sidi Zavq asl kelib chiqishi marokashlik boʻlgan savdogar sifatida tasvirlanadi[5]. U Misrga hijrat qilib, u yerda qolib ketgan. Oradan koʻp oʻtmay, u surunkali kasallikka chalinadi[6][7]. Farzandlari uni oxir-oqibat ona yurtida dafn etish uchun Marokashga qaytishini soʻraganlarida, u bu taklifni rad etadi[6][7]. Shunda ular uni majburan Marokashga yoʻlga chiqaradilar; u safarga chiqqan, biroq Bab al-Futuh darvozasi ichkarisiga qadam qoʻyishi bilanoq kasalligidan vafot etadi[6][7][5].
Uchinchi rivoyat
Afsonaning uchinchi rivoyati voqealarni Mamluklar davriga oid koʻrinishda hikoya qiladi[8][5]. Bu rivoyatga koʻra, Sidi Zavq hukumat amaldori boʻlgan. Sulton hukumat amaldorlaridan shikoyat qilib, ularni qamoqqa olish bilan tahdid qilgan[8]. Oʻzini haqoratlangan his etgan Sidi Zavq Misrdan ketishga qaror qiladi, ammo Bab al-Futuh darvozasidan kirib borishi bilan vafot etadi[8].
Ommaviy madaniyatda
„Maʼno (taʼb) Misrdan chiqmaydi“ degan ibora Misrda keng tarqalgan ibora boʻlib, u Sidi Zavqni oʻlim Misrdan chiqib ketishdan qanday toʻxtatgani haqidagi afsonaviy hikoyadan kelib chiqqan[9][2][3].
Bahs-munozaralar
1940-yillarda maqbara ostida 15 metr chuqurlikda qazish ishlari olib borilgan, biroq hech qanday inson suyaklari topilmagan[2].
Yana qarang
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 „Sidi Zouk's Tomb“.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 „سيدي الذوق.. حارس باب الفتوح“ (ar). صحيفة الخليج. Qaraldi: 2024-yil 24-mart.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 „"الذوق مخرجش من مصر".. حكاية أصغر ضريح فى القاهرة وقصة المقولة الشهيرة“. اليوم السابع (2019-yil 17-may). Qaraldi: 2024-yil 24-mart.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 „قصة ضريح سيدي الذوق“ (ar). الأرزاق بالله (2022-yil 15-iyun). Qaraldi: 2024-yil 24-mart.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 „The story of Sidi Zouk's Tomb“.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 فايز, وائل „"الذوق ماخرجش من مصر».. سر المثل الشهبي الشهير و«صاحب المقام"“ (ar). الوطن (2022-yil 8-may). Qaraldi: 2024-yil 24-mart.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 „" الذوق مخرجش من مصر "مثل شعبي يحكي قصة مغربي عاش في القاهرة الفاطمية - ihata“ (2017-yil 8-iyul). Qaraldi: 2024-yil 24-mart.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 „أشهر الأضرحة والمقامات| „سيدي الذوق“.. أصغر ضريح لكبير فتوات „المماليك“ (7-30)“ (ar-eg). دار الهلال. Qaraldi: 2024-yil 24-mart.
- ↑ الموجز „معلومات مثيرة عن العارف بالله صاحب مقام " سيدى الذوق" | قضايا وتحقيقات | الموجز“ (ar). www.elmogaz.com (2020-yil 4-avgust). Qaraldi: 2024-yil 24-mart.