Zan TV
| Zan TV | |
|---|---|
 Telekanal logosi | |
| Mamlakat |
 Afgʻoniston |
| Namoyish hududi |
Afgʻoniston |
| Til(lar)i | Dariy tili va Pushtu tili |
| Boshqaruv markazi | Kobul |
| Efirga chiqqan | 2017-yil |
| Egasi | Hamid Samar |
| Sayt | zantvnetwork.com |
Zan TV (Women TV / تلویزیون زن – dariy tilida)[1] – Afgʻonistondagi telekanal boʻlib, unda deyarli faqat ayollar ishlaydi hamda dasturlari asosan Afgʻonistondagi ayollar bilan bogʻliq masalalarga bagʻishlangan[1]. Telekanal 2017-yilda Kobul shahrida media tadbirkori Hamid Samar tomonidan tashkil etilgan. Zan TV Afgʻonistonda ayollar tomonidan yuritiladigan va asosan ayollar masalalariga bagʻishlangan ilk telekanal hisoblanadi[2][3][4].
Tarixi
Zan TV tashkil etilgan paytda telekanalda ishga qabul qilingan ayollarning taxminan yarmi allaqachon malakaga ega edi, qolganlari esa ish jarayonida kasb sirlarini oʻrganishni rejalashtirgan. Bunga sabab shuki, Afghanistandagi koʻplab ommaviy axborot vositalari va telekompaniyalar tarixan ayollarni ishga kam qabul qilgan, shu bois ularda media sohasida tajriba orttirish imkoniyatlari cheklangan edi. Telekanal xodimlari orasida yangiliklar dasturlari direktori Nasrine Nava, kundalik koʻrsatuv boshlovchisi Yasamin Yarmal[4], siyosiy muxbir Xalida Rashid[5], yangiliklar boshlovchilari Shabana Noori va Basira Joya[1][6], shuningdek jurnalist hamda telekanalning siyosiy dasturlari prodyuseri Mehria Azali ham boʻlgan[7].
Telekanal ishga tushirilganidan uch oy oʻtib, asoschisi Hamid Samar ertalabki dasturlarni taxminan 90 ming tomoshabin kuzatayotganini maʼlum qilgan. Britaniyaning The Guardian gazetasi telekanal tashkil etilgan paytda shunday yozgan: „Bu tashabbus mamlakat uchun keskin yangilikdir, chunki bu yerda televideniye sanoati asosan erkaklar tomonidan boshqariladi va atigi 16 yil avval ayollar uchun jurnalistika bilan shugʻullanish hamda hatto taʼlim olish ham taqiqlangan edi[4].“ Shu bilan birga, ayrim jurnalistlar oʻz xavfsizligidan xavotir bildirishgan, baʼzilari esa oila aʼzolari va jamiyat tomonidan tanqidga uchragan[1].
2019-yilda Zan TV muxbiri Najva Alimiy inson huquqlari himoyachilariga beriladigan, Sweden hukumati tomonidan taʼsis etilgan Per Anger Prize mukofotiga sazovor boʻlgan[8].
Kanadalik kinorejissyor Brishkay Ahmed telekanal va uning xodimlari haqida 2021-yilda suratga olingan In the Rumbling Belly of Motherland („Vatan onasining gumburlagan bagʻrida“) nomli hujjatli filmda hikoya qilgan[9].
Dasturlari
Zan TV yangiliklar dasturlari hamda turli koʻrsatuvlarni efirga uzatadi. Ular qatoriga pazandachilik, koʻngilochar va muhokama (tok-shou) dasturlari kiradi. Telekanal ayniqsa Afghanistandagi yosh ayollarni qiziqtiradigan mavzularga eʼtibor qaratadi. Jumladan, islom kontekstidagi feminizm, reproduktiv huquqlar[4], oilaviy zoʻravonlik[1], ayollar mehnati va oila hayoti kabi masalalar yoritiladi[4]. Shuningdek, afgʻon ayol siyosatchilar va faollar bilan suhbatlar ham namoyish etiladi. Ular orasida Fareeda Kuchi Balxi va Selay Ghaffar ham bor[4]. Dasturlarda Taliban hukmronligi davrida taqiqlangan ayrim mavzular – masalan, kosmetika yoki Ayollar sporti haqida ham materiallar beriladi[1][4]. Biroq telekanal jurnalisti va prodyuseri Mehria Azalining taʼkidlashicha, telekanal faoliyati afgʻon madaniyati va amaldagi qonunlar doirasida olib boriladi[7].
2021-yildan keyin
2021-yil avgust oyida Tolibon Afghanistanda hokimiyatni qoʻlga kiritishi bilan Zan TV vaqtincha efir uzatishni toʻxtatdi. Taliban tomonidan afgʻon ayollarining faoliyati va ommaviy axborot vositalariga qoʻyilgan cheklovlarga qaramay, Zan TV faoliyatini davom ettirdi. Telekanal afgʻon ayollarining ovozi boʻlishga intilib, Maryam Naiby boshqaruvi ostida va Hamid Samarning qoʻllab-quvvatlashi bilan ish olib bordi.
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Jones, Sophia „A Look Inside the First All-Female TV News Station in Afghanistan“ (en-us). Glamour. Qaraldi: 2021-yil 11-iyul.
- ↑ Doucet, Lyse. „The Afghan women determined not to lose out in Taliban talks“. BBC News (2019-yil 19-aprel). Qaraldi: 2021-yil 10-iyul.
- ↑ Murray, Jenni. A History of the World in 21 Women: A Personal Selection, 2018. ISBN 1786074117.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 „Inside Zan TV: Afghanistan’s first all-female station“ (en). The Guardian (2017-yil 7-avgust). Qaraldi: 2021-yil 11-iyul.
- ↑ „Afghanistan’s Female Journalists Risk Their Lives to Tell the News“. Great Big Story. 2020-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 7-iyul.
- ↑ „The Taliban say Afghan female TV anchors must cover their faces on air“. KUOW. National Public Radio. Associated Press (2022-yil 20-may).
- ↑ 7,0 7,1 Ghezali, Sonia. „Elles prennent leur plume et parlent aux Afghanes“ (fr). Radio France Internationale (2017-yil 2-iyun). Qaraldi: 2021-yil 11-iyul.
- ↑ „2019: Najwa Alimi“. levandehistoria.se. The Living History Forum. Qaraldi: 2021-yil 11-iyul.
- ↑ Gail Johnson and Janet Smith, „Film reviews: documentary Ascension gives glimpses into working life in contemporary China, at KDocsFF“. Stir, February 18, 2022.