Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Zabur: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
[[Fayl:Ghoul_A.jpg|thumb| Janubiy arablardagi  Zabur yozuvi]]
[[Fayl:Ghoul_A.jpg|thumb| Janubiy arablardagi  Zabur yozuvi]]
'''Zabur''' ( {{Lang-ar|الزبور|az-zabūr}}  ) [[Islom|Islomga]] ko'ra, [[Dovud|Dovudalayhissalomning]] muqaddas kitobi bo'lib, ''Tavrot''  va [[Injil]]  kabi boshqa ilohiy  kitoblar qatorida Alloh tomonidan [[Qurʼon|Qur'ondan]] oldin nozil qilingan muqaddas kitoblardan biridir. [[Musulmon]] an'analariga ko'ra, [[Qurʼon|Qur'onda]] eslatib o'tilgan Zabur Dovudning [[Zabur|Zaburidir]]<ref>{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=FHrTxHmegRYC&pg=PA397 |title=The Crimean Khanate and Poland-Lithuania: International Diplomacy on the European Periphery (15th-18th Century). A Study of Peace Treaties Followed by Annotated Documents |last=Dariusz Kolodziejczyk |year=2011 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-19190-7 |page=397}}</ref>.
'''Zabur''' ( {{Lang-ar|الزبور|az-zabūr}}  ) [[Islom|Islomga]] koʻra, [[Dovud|Dovudalayhissalomning]] muqaddas kitobi boʻlib, ''Tavrot''  va [[Injil]]  kabi boshqa ilohiy  kitoblar qatorida Alloh tomonidan [[Qurʼon|Qurʼondan]] oldin nozil qilingan muqaddas kitoblardan biridir. [[Musulmon]] anʼanalariga koʻra, [[Qurʼon|Qurʼonda]] eslatib oʻtilgan Zabur Dovudning [[Zabur|Zaburidir]]<ref>{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=FHrTxHmegRYC&pg=PA397 |title=The Crimean Khanate and Poland-Lithuania: International Diplomacy on the European Periphery (15th-18th Century). A Study of Peace Treaties Followed by Annotated Documents |last=Dariusz Kolodziejczyk |year=2011 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-19190-7 |page=397}}</ref>.


Islomdan oldingi Arabistonning nasroniy rohiblari va zohidlari islomgacha bo'lgan arab she'riyatida '''''mazmur''''' deb nomlangan matnlar bilan bog'lanishi mumkin.Bu boshqa kontekstlarda palma barglari hujjatlariga ham murojaat qilishi mumkin<ref> name="EI2">{{Ensiklopediya manbasi|last=Horovitz|first=Josef|authorlink=Josef Horovitz|year=1999|title=mazmour|editor-last=Bearman|editor-first=P. J.|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|edition=2nd|volume=XI|pages=372–373|location=Leiden|publisher=Brill}}</ref> .Bu ba'zilar tomonidan psalterlarga ishora sifatida talqin qilingan<ref name="Shahîd1989">{{Kitob manbasi |title=Byzantium and the Arabs in the Fifth Century |last=Shahîd |first=Irfan |authorlink=Irfan Shahîd |date=1989 |publisher=Dumbarton Oaks |isbn=9780884021520 |page=520}}</ref>.
Islomdan oldingi Arabistonning nasroniy rohiblari va zohidlari islomgacha boʻlgan arab sheʼriyatida '''''mazmur''''' deb nomlangan matnlar bilan bogʻlanishi mumkin.Bu boshqa kontekstlarda palma barglari hujjatlariga ham murojaat qilishi mumkin<ref> name="EI2">{{Ensiklopediya manbasi|last=Horovitz|first=Josef|authorlink=Josef Horovitz|year=1999|title=mazmour|editor-last=Bearman|editor-first=P. J.|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|edition=2nd|volume=XI|pages=372–373|location=Leiden|publisher=Brill}}</ref> .Bu baʼzilar tomonidan psalterlarga ishora sifatida talqin qilingan<ref name="Shahîd1989">{{Kitob manbasi |title=Byzantium and the Arabs in the Fifth Century |last=Shahîd |first=Irfan |authorlink=Irfan Shahîd |date=1989 |publisher=Dumbarton Oaks |isbn=9780884021520 |page=520}}</ref>.


Yaqin Sharq va Janubiy Osiyodagi ko'plab xristianlar orasida ''mazmur'' so'zi ( [[Hindistoniy|Hindustani]] {{Lang|ur|مزمور}} <small>( [[Nastaʼliq|Nastaʿliq]] )</small>, {{Lang|hi|ज़बूर}}<small>( [[Devanagari|Devnagari]] )</small> ) Ibroniycha Injilda Dovudning Zaburlari uchun ishlatiladi.
Yaqin Sharq va Janubiy Osiyodagi koʻplab xristianlar orasida ''mazmur'' soʻzi ( [[Hindistoniy|Hindustani]] {{Lang|ur|مزمور}} <small>( [[Nastaʼliq|Nastaʿliq]] )</small>, {{Lang|hi|ज़बूर}}<small>( [[Devanagari|Devnagari]] )</small> ) Ibroniycha Injilda Dovudning Zaburlari uchun ishlatiladi.


== Etimologiya ==
== Etimologiya ==
Arabcha {{Transl|ar|[[wiktionary:زبور|zabūr]]}} so‘zi “kitob”, “yozilgan” yoki “yozuv” degan ma’noni anglatadi <ref>{{Kitob manbasi |url=https://archive.org/details/ArabicEnglishLexicon.CopiousEasternSources.EnlargedSuppl.Kamoos.Lane.Poole.1863 |title=An Arabic-English lexicon |last=Lane |first=Edward William |authorlink=Edward William Lane |publisher=Williams and Norgate |year=1868–1893 |location=London |pages=1210–1211 |oclc=248351096}}</ref> .. Dastlabki manbalarda  qadimgi janubiy arablarning xurmo barglaridagi yozuviga ishora qilishi mumkin<ref name="EI2">{{Ensiklopediya manbasi|last=Horovitz|first=Josef|authorlink=Josef Horovitz|year=1999|title=mazmour|editor-last=Bearman|editor-first=P. J.|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|edition=2nd|volume=XI|pages=372–373|location=Leiden|publisher=Brill}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHorovitz1999">[[Iosif Xorovits|Horovitz, Josef]] (1999). "mazmour". In Bearman, P. J. (ed.). ''Encyclopedia of Islam''. Vol.&nbsp;XI (2nd&nbsp;ed.). Leiden: Brill. pp.&nbsp;372–373.</cite></ref>.
Arabcha {{Transl|ar|[[wiktionary:زبور|zabūr]]}} soʻzi “kitob”, “yozilgan” yoki “yozuv” degan maʼnoni anglatadi <ref>{{Kitob manbasi |url=https://archive.org/details/ArabicEnglishLexicon.CopiousEasternSources.EnlargedSuppl.Kamoos.Lane.Poole.1863 |title=An Arabic-English lexicon |last=Lane |first=Edward William |authorlink=Edward William Lane |publisher=Williams and Norgate |year=1868–1893 |location=London |pages=1210–1211 |oclc=248351096}}</ref> .. Dastlabki manbalarda  qadimgi janubiy arablarning xurmo barglaridagi yozuviga ishora qilishi mumkin<ref name="EI2">{{Ensiklopediya manbasi|last=Horovitz|first=Josef|authorlink=Josef Horovitz|year=1999|title=mazmour|editor-last=Bearman|editor-first=P. J.|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|edition=2nd|volume=XI|pages=372–373|location=Leiden|publisher=Brill}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHorovitz1999">[[Iosif Xorovits|Horovitz, Josef]] (1999). "mazmour". In Bearman, P. J. (ed.). ''Encyclopedia of Islam''. Vol.&nbsp;XI (2nd&nbsp;ed.). Leiden: Brill. pp.&nbsp;372–373.</cite></ref>.


G'arb olimlarining ko'pchiligi {{Transl|ar|zabūr}} so'zini "zabur" ma'nosida arabcha {{Transl|ar|zabūr}}, "yozuv" so'zining [[Ivrit tili|ibroniycha]] "zabur" so'zi, {{Transl|he|mizmōr}} ( {{Lang-he|מִזְמוֹר}}  bilan birikmasi sifatida ko'radi.) yoki uning [[Oromiy tili|oromiy]] ekvivalenti {{Transl|syr|mazmūrā}} ( {{Lang-syr|ܡܙܡܘܪܐ}} ). <ref name="EI2">{{Ensiklopediya manbasi|last=Horovitz|first=Josef|authorlink=Josef Horovitz|year=1999|title=mazmour|editor-last=Bearman|editor-first=P. J.|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|edition=2nd|volume=XI|pages=372–373|location=Leiden|publisher=Brill}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHorovitz1999">[[Iosif Xorovits|Horovitz, Josef]] (1999). "mazmour". In Bearman, P. J. (ed.). ''Encyclopedia of Islam''. Vol.&nbsp;XI (2nd&nbsp;ed.). Leiden: Brill. pp.&nbsp;372–373.</cite></ref>
Gʻarb olimlarining koʻpchiligi {{Transl|ar|zabūr}} soʻzini "zabur" maʼnosida arabcha {{Transl|ar|zabūr}}, "yozuv" soʻzining [[Ivrit tili|ibroniycha]] "zabur" soʻzi, {{Transl|he|mizmōr}} ( {{Lang-he|מִזְמוֹר}}  bilan birikmasi sifatida koʻradi.) yoki uning [[Oromiy tili|oromiy]] ekvivalenti {{Transl|syr|mazmūrā}} ( {{Lang-syr|ܡܙܡܘܪܐ}} ). <ref name="EI2">{{Ensiklopediya manbasi|last=Horovitz|first=Josef|authorlink=Josef Horovitz|year=1999|title=mazmour|editor-last=Bearman|editor-first=P. J.|encyclopedia=Encyclopedia of Islam|edition=2nd|volume=XI|pages=372–373|location=Leiden|publisher=Brill}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHorovitz1999">[[Iosif Xorovits|Horovitz, Josef]] (1999). "mazmour". In Bearman, P. J. (ed.). ''Encyclopedia of Islam''. Vol.&nbsp;XI (2nd&nbsp;ed.). Leiden: Brill. pp.&nbsp;372–373.</cite></ref>


Bu ma'noda {{Transl|ar|zabūr}} unvonining muqobil, kamroq qabul qilingan kelib chiqishi shundaki, u [[Ivrit tili|ibroniycha]] {{Transl|he|zimrah}} ( {{Lang-he|זִמְרָה}}  ning buzilishidir.) "qo'shiq, musiqa  yoki {{Transl|he|sippūr}} ma'nosini anglatadi ( {{Lang-he|סִפּוּר|}}  ), "hikoya" degan ma'noni anglatadi. <ref>{{Kitob manbasi |url=https://archive.org/embed/foreignvocabular030753mbp |title=The Foreign Vocabulary of the Qur'ān |last=Jeffery |first=Arthur |authorlink=Arthur Jeffery |publisher=The Oriental Institute |year=1938 |location=Baroda, India |pages=148–149 |oclc=28304469}}</ref>
Bu maʼnoda {{Transl|ar|zabūr}} unvonining muqobil, kamroq qabul qilingan kelib chiqishi shundaki, u [[Ivrit tili|ibroniycha]] {{Transl|he|zimrah}} ( {{Lang-he|זִמְרָה}}  ning buzilishidir.) "qoʻshiq, musiqa  yoki {{Transl|he|sippūr}} maʼnosini anglatadi ( {{Lang-he|סִפּוּר|}}  ), "hikoya" degan maʼnoni anglatadi. <ref>{{Kitob manbasi |url=https://archive.org/embed/foreignvocabular030753mbp |title=The Foreign Vocabulary of the Qur'ān |last=Jeffery |first=Arthur |authorlink=Arthur Jeffery |publisher=The Oriental Institute |year=1938 |location=Baroda, India |pages=148–149 |oclc=28304469}}</ref>


== Qur'onda zikr qiling ==
== Qurʼonda zikr qiling ==
Qur'onda Zabur '''uch marta'''  tilga olingan. Qur'onning o'zida Zabur haqida hech narsa aytilmagan, faqat u Dovudga nozil qilingani va ''Zaburda "Mening bandalarim er yuziga merosxo'rdirlar"'' deb yozilganidan boshqa narsa aytilmagan  <ref name="Al-Anbiya">{{Qurʼon|21|105}}</ref>.
Qurʼonda Zabur '''uch marta'''  tilga olingan. Qurʼonning oʻzida Zabur haqida hech narsa aytilmagan, faqat u Dovudga nozil qilingani va ''Zaburda "Mening bandalarim er yuziga merosxoʻrdirlar"'' deb yozilganidan boshqa narsa aytilmagan  <ref name="Al-Anbiya">{{Qurʼon|21|105}}</ref>.
Albatta, biz senga vahiy qildik, biz Nuhga va undan keyingi payg'ambarlarga vahiy qilganimizdek. Va biz Ibrohim nozil, Ismoil, Ishoq, Yoqub, avlodlari, Iso, Ayub, Yunus, Horun, va Sulaymon, va Dovudga biz kitobni berdi [ya'ni Zabur].
Albatta, biz senga vahiy qildik, biz Nuhga va undan keyingi paygʻambarlarga vahiy qilganimizdek. Va biz Ibrohim nozil, Ismoil, Ishoq, Yoqub, avlodlari, Iso, Ayub, Yunus, Horun, va Sulaymon, va Dovudga biz kitobni berdi [yaʼni Zabur].
- Qur'on 4:163, Sahih xalqaro tarjima
- Qurʼon 4:163, Sahih xalqaro tarjima
Va Robbingiz eng osmon va er yuzida kim biluvchidir. Va biz ba'zi payg'ambarlarni boshqalardan (turli yo'llar bilan) ustun qildik va Dovudga [Zabur nomli  kitobni] berdik.
Va Robbingiz eng osmon va er yuzida kim biluvchidir. Va biz baʼzi paygʻambarlarni boshqalardan (turli yoʻllar bilan) ustun qildik va Dovudga [Zabur nomli  kitobni] berdik.
- Qur'on 17: 55, Sahih xalqaro tarjima
- Qurʼon 17: 55, Sahih xalqaro tarjima


== Zaburga ulanish ==
== Zaburga ulanish ==
Qur'onda Zabur [[Zabur|Zaburga]] ishora qiladi <ref name="oxford dic islam">{{Kitob manbasi |title=Psalm |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195125580.001.0001/acref-9780195125580-e-1887?rskey=gnwgrW&result=4 |publisher=Oxford Reference Online - Oxford University Press |format=Online |date=2003 |isbn=978-0-19-512558-0 |quote=Arabic zabur. In the Quran the Psalms of David are said to be revelation sent to David, who is considered a prophet (4:163; 17:55; 21:105). God is considered the author of the psalms. Surah 21:105 is a direct counterpart of the biblical Psalm 37:29.}}</ref> . Qur'on 21:105oyatida "Zabur"da "Yer mening solih bandalarimga meros bo'lib qolgan" degan ibora borligini anglatadi .Zabur 37- sura 29-oyatiga o'xshaydi, unda "Solihlar yerni meros qilib oladi va unda abadiy qoladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Psalms 37:29 |url=https://www.sefaria.org/Psalms.37.29?lang=bi&with=all&lang2=en |ish=www.sefaria.org}}</ref> <ref name="oxford dic islam" /> ".
Qurʼonda Zabur [[Zabur|Zaburga]] ishora qiladi <ref name="oxford dic islam">{{Kitob manbasi |title=Psalm |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195125580.001.0001/acref-9780195125580-e-1887?rskey=gnwgrW&result=4 |publisher=Oxford Reference Online - Oxford University Press |format=Online |date=2003 |isbn=978-0-19-512558-0 |quote=Arabic zabur. In the Quran the Psalms of David are said to be revelation sent to David, who is considered a prophet (4:163; 17:55; 21:105). God is considered the author of the psalms. Surah 21:105 is a direct counterpart of the biblical Psalm 37:29.}}</ref> . Qurʼon 21:105oyatida "Zabur"da "Yer mening solih bandalarimga meros boʻlib qolgan" degan ibora borligini anglatadi .Zabur 37- sura 29-oyatiga oʻxshaydi, unda "Solihlar yerni meros qilib oladi va unda abadiy qoladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Psalms 37:29 |url=https://www.sefaria.org/Psalms.37.29?lang=bi&with=all&lang2=en |ish=www.sefaria.org}}</ref> <ref name="oxford dic islam" /> ".


Ahrens [[Anbiyo surasi|“al-Anbiya]] 105-oyat”  “Zabur”dan (1930y) iqtibos keltiradi, degan fikrni qo‘llab-quvvatlaydi <ref>K. Ahrens, Christliches im Qoran, in ZDMG, lxxxiv (1930), 29</ref> . U Qur’oni karimdagi oyatda '''“Zaburda solih bandalarim yer yuziga merosxo‘r bo‘lishlarini eslatishdan keyin yozdik”,''' deyiladi.Uning xulosasicha bu oyat ibroniy Injiliga va aniqrog'i, Dovudga xos bo'lgan 37-zaburga yaqin va kamdan-kam lingvistik parallellikni anglatadi ( [[wikisource:Bible (American Standard)/Psalm#37:9|9]] [[wikisource:Bible (American Standard)/Psalm#37:11|,11]] [[wikisource:Bible (American Standard)/Psalm#37:29|, 29]] -oyatlar).
Ahrens [[Anbiyo surasi|“al-Anbiya]] 105-oyat”  “Zabur”dan (1930y) iqtibos keltiradi, degan fikrni qoʻllab-quvvatlaydi <ref>K. Ahrens, Christliches im Qoran, in ZDMG, lxxxiv (1930), 29</ref> . U Qurʼoni karimdagi oyatda '''“Zaburda solih bandalarim yer yuziga merosxoʻr boʻlishlarini eslatishdan keyin yozdik”,''' deyiladi.Uning xulosasicha bu oyat ibroniy Injiliga va aniqrogʻi, Dovudga xos boʻlgan 37-zaburga yaqin va kamdan-kam lingvistik parallellikni anglatadi ( [[wikisource:Bible (American Standard)/Psalm#37:9|9]] [[wikisource:Bible (American Standard)/Psalm#37:11|,11]] [[wikisource:Bible (American Standard)/Psalm#37:29|, 29]] -oyatlar).


== Hadislarda ==
== Hadislarda ==
[[Imom al-Buxoriy|Muhammad al-Buxoriy]] sahih deb hisoblagan bir hadisda shunday deyilgan:
[[Imom al-Buxoriy|Muhammad al-Buxoriy]] sahih deb hisoblagan bir hadisda shunday deyilgan:
'''<u>Abu Hurayradan: Payg'ambara.s ayatdi: "Zaburni (ya'ni Zaburni) o'qish Dovud uchun oson bo'ldi. U minadigan hayvonlarini egarlashni buyurgan va Zaburni egarlashdan oldin o'qishni tugatgan. Va u qo'l mehnati daromadidan boshqa hech qachon ovqat yemasdi."</u>'''
'''<u>Abu Hurayradan: Paygʻambara.s ayatdi: "Zaburni (yaʼni Zaburni) oʻqish Dovud uchun oson boʻldi. U minadigan hayvonlarini egarlashni buyurgan va Zaburni egarlashdan oldin oʻqishni tugatgan. Va u qoʻl mehnati daromadidan boshqa hech qachon ovqat yemasdi."</u>'''
'''<u>— Sahih Al-Buxoriy, 4: 55: 628</u>'''
'''<u>— Sahih Al-Buxoriy, 4: 55: 628</u>'''


== Ketuvim ==
== Ketuvim ==
[[Apologetlar|Xristian apologi]]- Karl Gottlib Pfander Qur'onning Zaburga havolasi aslida Ibroniy Yozuvlarining '''Yozuvlar''' yoki [[Ketubim|'''Ketuvim''']] deb nomlanuvchi 3bo'limiga ishora qiladi,ya'ni Zabur va boshqa ibroniy adabiyoti va she'riyat to'plamlarini o'z ichiga olgan yahudiylarning muqaddas kitoblarining kengroq guruhi <ref>C. G. Pfander, The Balance of Truth, pg. 51</ref>...
[[Apologetlar|Xristian apologi]]- Karl Gottlib Pfander Qurʼonning Zaburga havolasi aslida Ibroniy Yozuvlarining '''Yozuvlar''' yoki [[Ketubim|'''Ketuvim''']] deb nomlanuvchi 3boʻlimiga ishora qiladi,yaʼni Zabur va boshqa ibroniy adabiyoti va sheʼriyat toʻplamlarini oʻz ichiga olgan yahudiylarning muqaddas kitoblarining kengroq guruhi <ref>C. G. Pfander, The Balance of Truth, pg. 51</ref>...


== Manbalar: ==
== Manbalar: ==

2026-yil 21-noyabr, 13:20 dagi (joriy) koʻrinishi

Ghoul A
Janubiy arablardagi Zabur yozuvi

Zabur ( arabcha: الزبور‎‎ ) Islomga koʻra, Dovudalayhissalomning muqaddas kitobi boʻlib, Tavrot va Injil kabi boshqa ilohiy kitoblar qatorida Alloh tomonidan Qurʼondan oldin nozil qilingan muqaddas kitoblardan biridir. Musulmon anʼanalariga koʻra, Qurʼonda eslatib oʻtilgan Zabur Dovudning Zaburidir[1].

Islomdan oldingi Arabistonning nasroniy rohiblari va zohidlari islomgacha boʻlgan arab sheʼriyatida mazmur deb nomlangan matnlar bilan bogʻlanishi mumkin.Bu boshqa kontekstlarda palma barglari hujjatlariga ham murojaat qilishi mumkin[2] .Bu baʼzilar tomonidan psalterlarga ishora sifatida talqin qilingan[3].

Yaqin Sharq va Janubiy Osiyodagi koʻplab xristianlar orasida mazmur soʻzi ( Hindustani مزمور ( Nastaʿliq ), ज़बूर( Devnagari ) ) Ibroniycha Injilda Dovudning Zaburlari uchun ishlatiladi.

Arabcha zabūr soʻzi “kitob”, “yozilgan” yoki “yozuv” degan maʼnoni anglatadi [4] .. Dastlabki manbalarda qadimgi janubiy arablarning xurmo barglaridagi yozuviga ishora qilishi mumkin[5].

Gʻarb olimlarining koʻpchiligi zabūr soʻzini "zabur" maʼnosida arabcha zabūr, "yozuv" soʻzining ibroniycha "zabur" soʻzi, mizmōr ( ibroniycha: מִזְמוֹר‎ bilan birikmasi sifatida koʻradi.) yoki uning oromiy ekvivalenti mazmūrā ( suryoniycha: ܡܙܡܘܪܐ ). [5]

Bu maʼnoda zabūr unvonining muqobil, kamroq qabul qilingan kelib chiqishi shundaki, u ibroniycha zimrah ( ibroniycha: זִמְרָה‎ ning buzilishidir.) "qoʻshiq, musiqa yoki sippūr maʼnosini anglatadi ( ibroniycha: סִפּוּר‎ ), "hikoya" degan maʼnoni anglatadi. [6]

Qurʼonda zikr qiling

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qurʼonda Zabur uch marta tilga olingan. Qurʼonning oʻzida Zabur haqida hech narsa aytilmagan, faqat u Dovudga nozil qilingani va Zaburda "Mening bandalarim er yuziga merosxoʻrdirlar" deb yozilganidan boshqa narsa aytilmagan [7]. Albatta, biz senga vahiy qildik, biz Nuhga va undan keyingi paygʻambarlarga vahiy qilganimizdek. Va biz Ibrohim nozil, Ismoil, Ishoq, Yoqub, avlodlari, Iso, Ayub, Yunus, Horun, va Sulaymon, va Dovudga biz kitobni berdi [yaʼni Zabur]. - Qurʼon 4:163, Sahih xalqaro tarjima Va Robbingiz eng osmon va er yuzida kim biluvchidir. Va biz baʼzi paygʻambarlarni boshqalardan (turli yoʻllar bilan) ustun qildik va Dovudga [Zabur nomli kitobni] berdik. - Qurʼon 17: 55, Sahih xalqaro tarjima

Zaburga ulanish

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qurʼonda Zabur Zaburga ishora qiladi [8] . Qurʼon 21:105oyatida "Zabur"da "Yer mening solih bandalarimga meros boʻlib qolgan" degan ibora borligini anglatadi .Zabur 37- sura 29-oyatiga oʻxshaydi, unda "Solihlar yerni meros qilib oladi va unda abadiy qoladi[9] [8] ".

Ahrens “al-Anbiya 105-oyat” “Zabur”dan (1930y) iqtibos keltiradi, degan fikrni qoʻllab-quvvatlaydi [10] . U Qurʼoni karimdagi oyatda “Zaburda solih bandalarim yer yuziga merosxoʻr boʻlishlarini eslatishdan keyin yozdik”, deyiladi.Uning xulosasicha bu oyat ibroniy Injiliga va aniqrogʻi, Dovudga xos boʻlgan 37-zaburga yaqin va kamdan-kam lingvistik parallellikni anglatadi ( 9 ,11 , 29 -oyatlar).

Muhammad al-Buxoriy sahih deb hisoblagan bir hadisda shunday deyilgan: Abu Hurayradan: Paygʻambara.s ayatdi: "Zaburni (yaʼni Zaburni) oʻqish Dovud uchun oson boʻldi. U minadigan hayvonlarini egarlashni buyurgan va Zaburni egarlashdan oldin oʻqishni tugatgan. Va u qoʻl mehnati daromadidan boshqa hech qachon ovqat yemasdi." — Sahih Al-Buxoriy, 4: 55: 628

Xristian apologi- Karl Gottlib Pfander Qurʼonning Zaburga havolasi aslida Ibroniy Yozuvlarining Yozuvlar yoki Ketuvim deb nomlanuvchi 3boʻlimiga ishora qiladi,yaʼni Zabur va boshqa ibroniy adabiyoti va sheʼriyat toʻplamlarini oʻz ichiga olgan yahudiylarning muqaddas kitoblarining kengroq guruhi [11]...

  1. ↑ Dariusz Kolodziejczyk. The Crimean Khanate and Poland-Lithuania: International Diplomacy on the European Periphery (15th-18th Century). A Study of Peace Treaties Followed by Annotated Documents. BRILL, 2011 — 397-bet. ISBN 978-90-04-19190-7. 
  2. ↑ name="EI2">Horovitz, Josef (1999). "mazmour". in Bearman, P. J.. Encyclopedia of Islam. XI (2nd nashri). Leiden: Brill. 372–373 b. 
  3. ↑ Shahîd, Irfan. Byzantium and the Arabs in the Fifth Century. Dumbarton Oaks, 1989 — 520-bet. ISBN 9780884021520. 
  4. ↑ Lane, Edward William. An Arabic-English lexicon. London: Williams and Norgate, 1868–1893 — 1210–1211-bet. OCLC 248351096. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Horovitz, Josef (1999). "mazmour". in Bearman, P. J.. Encyclopedia of Islam. XI (2nd nashri). Leiden: Brill. 372–373 b. Horovitz, Josef (1999). "mazmour". In Bearman, P. J. (ed.). Encyclopedia of Islam. Vol. XI (2nd ed.). Leiden: Brill. pp. 372–373.
  6. ↑ Jeffery, Arthur. The Foreign Vocabulary of the Qur'ān. Baroda, India: The Oriental Institute, 1938 — 148–149-bet. OCLC 28304469. 
  7. ↑ [Qurʼon [6 21 105 21:105]]
  8. ↑ 8,0 8,1 Psalm (Online), Oxford Reference Online - Oxford University Press, 2003. ISBN 978-0-19-512558-0. „Arabic zabur. In the Quran the Psalms of David are said to be revelation sent to David, who is considered a prophet (4:163; 17:55; 21:105). God is considered the author of the psalms. Surah 21:105 is a direct counterpart of the biblical Psalm 37:29.“ 
  9. ↑ „Psalms 37:29“. www.sefaria.org.
  10. ↑ K. Ahrens, Christliches im Qoran, in ZDMG, lxxxiv (1930), 29
  11. ↑ C. G. Pfander, The Balance of Truth, pg. 51