Yusuf ibn Muhammad ibn Yusuf al-Marvaziy
Yusuf ibn Muhammad ibn Yusuf al-Marvaziy (arabcha: يوسف بن محمد بن يوسف المروزي) IX asrda yashagan va Abbosiylar xalifaligining Eron Ozarbayjoni va Arminiya viloyatlariga 851-yildan 852-yil boshlarigacha hokimlik qilgan, biroq u yerda armanlar qoʻzgʻoloni chogʻida oʻldirilgan.
Faoliyati
Yusuf Abu Saʼid Muhammad ibn Yusuf al-Marvaziyning, yaʼni xurosonlik lashkarboshining oʻgʻli edi. Muhammad 851-yil iyunida vafot etgach, xalifa al-Mutavakkil Yusufga otasining lavozimlarini – xavfsizlik boshligʻi va Eron Ozarbayjoni hamda Armaniya hokimi lavozimlarini topshirdi. Shundan soʻng Yusuf Arminiyaga yoʻl oldi va oʻz maʼmuriy amaldorlarini viloyat boʻylab yubordi[1].
Yusuf Armaniyaga yetib kelgach, mamlakat ustidan nazoratni qoʻlga kiritishga intilgan arman shahzodasi Bagrat II Bagratuniy qoʻzgʻoloni bilan shugʻullanishga majbur boʻldi. U Bagratni qoʻlga olib, uni Samarraga xalifa huzuriga yuborish orqali uni zararsizlantira oldi, biroq bu ish arman patrikioilarini qattiq gʻazablantirdi va ular undan qasos olish uchun uni oʻldirishga qasam ichdilar. Patrikioilar Yusuf viloyatning qishloq tumanlariga joylashtirgan garnizonlarni yakson qildilar; shuningdek, ular hokimga hujum qilishlari uchun Sasun togʻ aholisi bilan aloqaga chiqib, ularga dalda va yordam yubordilar[2].
852-yil fevral oxiri yoki mart oyida, kuchli qor yogʻishidan soʻng, armanlar Tarundagi Tarun viloyatida joylashgan Muş yaqinida Yusufni qoʻlga kiritdilar va shaharni qurshab oldilar. Bir necha kun davom etgan qamaldan soʻng Yusuf shahar darvozasi oldiga chiqib, qoʻzgʻolonchilarga qarshi jang qildi, biroq oʻzi ham, uning yonida boʻlganlarning barchasi ham oʻldirildi. Shundan keyin armanlar uning lagerini taladilar, jangda qatnashmaganlar esa yechintirilib, qor ustida yalangʻoch tashlab ketildi; ularning aksariyati sovuqdan tez orada halok boʻldi yoki sovuq urishi tufayli qoʻl barmoqlaridan ayrildilar[3].
Yusufning oʻlimiga javoban, al-Mutavakkil Arminiyaga Bugʻa al-Kabirni yubordi; u qoʻzgʻolonchilarni tor-mor keltirib, viloyat ustidan xalifalik nazoratini qayta tikladi[4].
Manbalar
- ↑ Al-Tabari 1989, ss. 111–112; Al-Ya'qubi 1883, s. 598; Al-Baladhuri 1916, ss. 330–331; Ter-Ghewondyan 1976, s. 42
- ↑ Al-Tabari 1989, ss. 113–115; Al-Ya'qubi 1883, s. 598; Al-Baladhuri 1916, s. 331; Ter-Ghewondyan 1976, ss. 42–43
- ↑ Al-Tabari 1989, ss. 113–115; Al-Ya'qubi 1883, s. 598; Al-Baladhuri 1916, s. 331; Ter-Ghewondyan 1976, s. 43
- ↑ Al-Tabari 1989, ss. 115–116; Al-Ya'qubi 1883, s. 598; Al-Baladhuri 1916, ss. 331–32; Ter-Ghewondyan 1976, ss. 43
Adabiyotlar
- Al-Baladhuri, Ahmad ibn Jabir. The Origins of the Islamic State, Part I. New York: Columbia University, 1916.
- Al-Tabari, Abu Ja'far Muhammad ibn Jarir. The History of al-Ṭabarī, Volume XXXIV: Incipient Decline., Trans. Joel L. Kraemer, Albany, NY: State University of New York Press, 1989. ISBN 0-88706-874-X.
- Ter-Ghewondyan, Aram. The Arab Emirates in Bagratid Armenia. Lisbon: Livraria Bertrand, 1976. OCLC 490638192.
- Al-Ya'qubi, Ahmad ibn Abu Ya'qub. Historiae, Vol. 2. Leiden: E. J. Brill, 1883.
| Oʻtmishdoshi: Abu Saʼid Muhammad ibn Yusuf al-Marvaziy |
Arminiya hokimi 851–852 |
Vorisi: Bugʻa al-Kabir |