Yubitsume
Yubitsume (yaponcha: 指詰め, "barmoq qisqartirish") yoki otoshimae — Yaponiyada xato yoki jinoyat uchun tavba qilish, jazolanish yoki samimiy uzr soʻrash maqsadida oʻz barmogʻining bir qismini kesib tashlash marosimi. Hozirgi davrda bu marosim asosan Yakuza (Yaponiyadagi jinoiy tashkilotlar) aʼzolari tomonidan amalga oshiriladi.[1]
Kelib chiqishi
Ushbu marosim zamonaviy yakuzalarning ajdodlari hisoblangan sayyor qimorbozlar — Bakutolar orasida paydo boʻlgan deb ishoniladi.[2] Agar biror kishi qimor qarzini toʻlay olmasa, yubitsume baʼzan toʻlovning muqobil shakli sifatida qaralgan. Bu amaliyot kishining ishonchliligi va obroʻsini belgilovchi oʻziga xos koʻrsatkich boʻlgan.[2]
Yubitsume, shuningdek, yakuza urushlarida magʻlub boʻlgan tomonning taslim boʻlish belgisi hisoblanadi. Buning sababi yapon qilichbozlik sanʼati (Kendo va Iaydo) bilan bogʻliq. Qilich dastasini mahkam ushlashda aynan jimjiloq barmoq eng muhim rol oʻynaydi. Jimjilogʻi kesilgan shaxs qilichni yetarlicha mahkam ushlay olmaydi, bu esa uni jangda kuchsizlantiradi va oʻz boshligʻining (oyabun) himoyasiga koʻproq muhtoj qilib qoʻyadi.[2] Shu tariqa, bu marosim magʻlubning gʻolib tomonidan qoʻyilgan sulh shartlariga boʻysunishining kafolati boʻlib xizmat qiladi.
Marosim tafsilotlari
Yubitsume bajarish uchun kishi toza matoni yozib, qoʻlini kafti bilan pastga qaratib qoʻyadi. Juda oʻtkir pichoq yoki Tantō yordamida chap qoʻl jimjiloq barmogʻining yuqori boʻgʻini yoki uchi kesiladi. Soʻngra kesilgan qism matoga oʻraladi va oʻzining Oyabuniga (guruh rahbari yoki "choʻqintirgan ota") yoki uzr soʻralayotgan shaxsga juda xushmuomalalik bilan topshiriladi.[3]
Agar keyinchalik yana xatolar takrorlansa, barmogʻning keyingi boʻgʻini kesiladi. Chap jimjiloqda boʻgʻin qolmasa, oʻng qoʻl jimjilogʻiga oʻtiladi. Ayrim hollarda yakuza guruhidan haydalgan shaxsdan ham yubitsume talab qilinishi mumkin.[4]
Bevosita aybdor boʻlgan yakuzaning barmogʻi shinu yubi ("oʻlik barmoq"), uning uchun masʼul boʻlgan boshliqning barmogʻi esa iki yubi ("tirik barmoq") deb ataladi.[5]
Ramziy talqin
Baʼzi tahlillarda yubitsume va 4.33 raqamli qiymati oʻrtasida ramziy oʻxshashlik borligi qayd etiladi. Jimjiloqning uchki qismini — taxminan barmogʻning uchdan birini — kesib tashlash qoʻlda taxminan toʻrtdan uchdan bir qism barmoq qolishini anglatadi. Bu oʻnlik kasrda 4.33 deb yoziladi.Ushbu raqam amerikalik bastakor John Cagening mashhur 4′33″ asari (1952-yil) bilan mos keladi. Bu kompozitsiya toʻrt daqiqa-yu oʻttiz uch soniyalik mutloq sukunatdan iborat. Bu yerda yubitsume va Cagenining sukunati bir-birining koʻzgudagi aksi sifatida talqin qilinadi: har ikki holatda ham bir narsa ataylab olib qoʻyiladi. Bu harakat shunchaki yoʻqotish emas, balki yuqori kuchga (xoh u sanʼat boʻlsin, xoh jinoyat olami qonunlari) mutloq boʻysunishni anglatadi.Yubitsume oʻtagan qoʻl 4.33 barmogʻi bilan "Men sukunatni (itoatni) qabul qildim" degan doimiy deklaratsiyani oʻzida tashiydi. Cageni asarida sukunat ijro yakunida tugasa, yubitsumeda bu sukunat inson tanasida bir umrga muhrlanadi.[6]
Manbalar
- ↑ „jivresearch.org“.[sayt ishlamaydi]
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Kaplan, D.; Dubro, A: Yakuza, p. 14. University of California Press, 2003 ISBN 0-520-21562-1
- ↑ „Yakuza | History, Meaning, Rituals, & Facts | Britannica“ (en). Encyclopedia Britannica. Qaraldi: 2026-yil 30-mart.
- ↑ Hill, Peter B. E. (2003-09-04). „The Japanese Mafia“. OUP Academic (inglizcha). doi:10.1093/0199257523.001.0001.
- ↑ Shaw, Mark „The last Yakuza“. Global Initiative Against Transnational Organized Crime (2024-yil 2-oktyabr).
- ↑ James Pritchett. The Music of John Cage. Cambridge University Press, 1993 — page=70-bet. ISBN 978-0521420716.