Yevgeniya Kisimova

Yevgeniya Kisimova (bulg‘orcha: Евгения Кисимова) (1831–1885) bolgar feminist, xayriyachi va ayollar huquqlari faoli edi. U Bolgariya ayollar harakati tashkiloti Jenska obştina (1869)ning asoschisi va prezidenti boʻlgan. U qizlar maktablarini tashkil etish va ayollar uchun teng taʼlim olish huquqi yoʻlida ishlagan.

Hayoti

Yevgeniya Kisimova boy savdogar Hadji Georgi Kisimovning qizi sifatida Turnovoda tugʻilgan. U maʼrifatparvar va madaniyat arbobi Pandeli Kisimovning singlisi, singlisi Mariya orqali esa shifokor va arxeolog Vasil Beronning kelinoyisi (qaynsinglisi) boʻlgan. U qizlar maktabida taʼlim olgan.

1850-yillarda voyaga yetganida, Kisimova ayollarning uyda yopiqlikda yashashdan tashqari jamiyat hayotida ham ishtirok etishini istardi. Turnovodagi yetakchi oilalardan birida tugʻilgan boʻlib, u madaniy va intellektual hayotning taniqli namoyandalari — Vasil Cholakov, Petko Gorbanov, Petko Slaveykov, Zachary Princely va Stoyan Robovskilar bilan aloqalar oʻrnatgan.

1869-yilda u Bolgariyada birinchi ayollar tashkiloti — Jenska obştinani tuzdi va uning birinchi prezidenti etib saylandi. Tashkilotning maqsadi ayollarni oʻqitish boʻlib, dastlabki amali sifatida shaharda va uning atrofidagi hududlarda qizlar maktablarini ochish hamda ular uchun oʻqituvchilar yollash uchun mablagʻ toʻplashni boshladi. 1870-yilda uyushma yakshanba maktablarini ham yoʻlga qoʻydi. Uyushma stipendiyalar taqdim etdi va ayollarga oliy taʼlim ochiq boʻlgan davlatlarda, avvalo Rossiya va Ruminiyada, chet elda oʻqish imkonini yaratdi. Bir qator bolgar ayol-pionerlarning chet eldagi oʻqishlari aynan shu uyushma tomonidan moliyalashtirilgan, masalan, 1876 va 1879-yillarda Rossiyada oʻqishi uchun homiylik qilingan Eugenia Shekerdzhieva kabi.

Rus-turk urushi (1877–1878) davrida Kisimova yaradorlarni tibbiy parvarish qilish uchun hamshiralarni tashkil etish va taʼminlash, shuningdek, urush qochqinlarini qabul qilish va ularga gʻamxoʻrlik koʻrsatish maqsadida mablagʻ toʻplash uchun Miloserdieni tashkil etgan.

Adabiyotlar

• "Девическото образование в Търново", 1936, с.28
• Кулелиев, Йордан, "Словото на Евгения Кисимова", в. Право, №31, 27 септември 1869
• Речта на Евгения Кисимова, в. Македония, №52, 8 ноември 1869
• Драганова, Т. Известия на ОИМ - В. Търново, кн.3/1996, стр. 85
• Иван Радев, "Историята на Велико Търново XVIII - XIX век", "Слово", В.Т., 2000, стр. 644-647