Yerqoʻrgʻon

Yerqoʻrgʻon — qad. shahar harobasi (mil. av. IX—VIII asrlar — mil. VI asr). Qarshi shahridandan 10 km shimolda joylashgan. Tarixiy manbalarda Baxl, Bolo, Valaam, Nashebolo deb tilga olingan. Yerqoʻrgʻonda dastlab Turkiston arxeologiya havaskorlari toʻgaragi aʼzolari (L. I. Zimin, I. Kastanye), keyinchalik arxeologlar A. I. Terenojkin (1946), S. K. Kabanov (1946—72 tanaffus bilan), Ya. Gʻulomov (1959—64), M. Ye. Masson (1963—64) tekshirishlar olib borgan. 1973-yildan Oʻzbekiston FA Arxeologiya institutining Qashqadaryo ekspeditsiyam qazish ishlari olib boradi. Yerqoʻrgʻon xarobasi kalʼa va shahristondan iborat boʻlib, umumiy maydoni 150 ga, burjlar bilan mustahkamlangan 2 qator mudofaa devori bilan oʻralgan. Ichki devori (balandligi 8 m gacha) beshburchak tarxli boʻlib, taxminan 40 ga maydonni oʻragan xandaq boʻlgan. Unda qalʼa, saroy majmuasi, ibodatxona, kulollar mahallasi, turar joylar va boshqalar joylashgan. Kulollar mahallasidan bir necha xona, ustaxona qazib ochilgan, uning tagidan eng qadimgi mudofaa devori qoldiqdari topildi (mil. av. VIII—VII asrlar). Ibodatxona sella (sajdagoh), bir necha kichik xona hamda ayvondan iborat boʻlgan. Shahar ikkinchi qator devorlari ichidan daxma, maqbara, temirchilar mahallasi kavlab oʻrganilgan. Qazish vaqtida sopol idish (xum, xumcha, hoʻqacha, kosalar, tova, qozon, togʻora, qadah va boshqalar), diniy marosimlarda ishlatiladigan asboblar, maʼbudalarning sopol haykalchalari, Naxshab tangasi (III—VI asrlar), sugd yozuvi namunalari, muhr nusxasi topilgan.

Adabiyot

• Isamiddinov M. X., Suleymanov R. X., Yerkurgan, T., 1984;
• Suleymanov R. X., Drevniy Naxshab, T., 2000.