Yashil maqbara

Yashil maqbara (turkcha: Yeshil Türbe) – Turkiyaning Bursa shahrida joylashgan beshinchi Usmoniylar sultoni Mehmed I ning maqbarasi. 1421-yilda sulton Mehmed I vafot etganidan soʻng uning oʻgʻli va vorisi Murod II tomonidan qurdirilgan. Meʼmor Hoji Ivaz posho maqbara va uning roʻparasidagi Yashil masjid loyihasini ishlab chiqqan^[1].

Sultonning tobutidan tashqari u yerda yana 7 ta qabr bor. Ular sulton Mehmedning oʻgʻillari Mustafo, Mahmud va Yusuf, qizlari Selçuk, Oysha va Sitti hamda uning sut onasining qabrlaridir.

Meʼmorchiligi

Bursaning Yeşil mahallasidagi tepalik choʻqqisida, sarv daraxtlari orasida joylashgan bu maqbara majmuaning boshqa qismlaridan balandroqda joylashgan. U olti burchakli reja asosida qurilgan va yarim sharsimon gumbaz bilan yopilgan. Maqbaraning tashqi tomoni yashil-moviy koshinlar bilan qoplangan. Shu sababli ham unga Yashil maqbara deb nom berilgan. 1855-yilda Bursada sodir boʼlgan zilziladagi shikastlanishdan soʻng koshinlarning aksariyati zamonaviy Kütahya koshinlariga almashtirilgan^[2]. Kirish eshigining ikki tomonidagi marmar oʻrindiqlar ustida muqarnasli kichik oʻyiqlar bor. Peshtoqni koʻk, oq va sariq rangdagi gul naqshli Iznik koshinlari bezab turadi.

Ichkarida oʻyma yogʻoch eshiklardan oʻtilgach, markazdagi balandlikda sultonning tobuti, uning atrofida esa yana 7 ta qabr joylashgan. Tobut yozuvlar va sariq, oq hamda koʻk rangdagi gul naqshlari bilan bezatilgan sirlangan koshinlar bilan boy tarzda bezalgan.

Kirish eshigi ustidagi bezak
Devorlardagi bezak
Mehrob va gumbazning bir qismi
Yashil daxmaning tashqaridan koʻrinishi
Daxmaga kirish peshtogʻi
Mehmed I ning qabri
Mehmed I qabrining yuqori qismi
Yashil daxmadagi Mehmed I qabri

Manbalar

↑ ArchNet.org – Biography of Haci Ivaz Pasha (Wayback Machine saytida 2007-03-11 sanasida arxivlangan)
↑ Tile with arabesque decoration [Anatolia (Bursa)] (1998.246) | Works of Art | Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art

Adabiyotlar

„Yashil daxma, Bursa, Turkiya“. ArchNet.org. 2015-yil 16-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 16-fevral.
Baykal, Kazim. Bursa va yodgorliklari. Türkiye Anit Çevre Turizm Degerlerini Koruma Vakfi: 1982, Istanbul. (1950-yildagi asl nashrning tahrir qilingan qayta nashri).
Gudvin, Godfri. Usmonli meʼmorchiligi tarixi. Temza va Xadson: London, 1997 (1971-yilgi nashrning qayta nashri).
Gabriel, Albert. Une Capitale Turque, Brousse, Bursa. Paris, E. de Boccard, 1958.

Havolalar

[1] ArchNet.org – Biography of Haci Ivaz Pasha (Wayback Machine saytida 2007-03-11 sanasida arxivlangan)

[2] Tile with arabesque decoration [Anatolia (Bursa)] (1998.246) | Works of Art | Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art

[1]

[2]