Yaqub Maydashti
Sayyid Yaqūb Māydashtī (1799–1871) – Kirmonshohlik kurd shoiri boʻlib, Kirmonshoh hududining eng buyuk shaxslaridan biri hisoblanadi[1]. Uning sheʼrlarida sevgi[2], din, tasavvuf, satira va jumboq kabi mashhur janrlar qoʻllanilgan[3].
Hayoti
Māydashtī Eronning Kirmonshoh viloyatidagi Qomshe qishlogʻida tugʻilgan va shia musulmoni boʻlgan. U kurd, gorani va fors tillarida soʻzlashgan va Qojarlar sulolasidan boʻlgan hokim Imom Quli Mirzo Imad al-Davlaning xizmatida Kirmonshohda devonbegi boʻlib ishlagan. Bu davrda uning shuhrati fors shoirlari va olimlarinikiga teng edi. Kirmonshohda u hokim uchun rasmiy xatlar yozgan. Sheʼriyatdan tashqari, u grammatika, falsafa, musiqa va astronomiyani yaxshi bilgan[4].
1871-yilda Qomsheda vafot etishidan oldin u Fatima Masuma maqbarasini ziyorat qilish uchun Qumga, shuningdek, Tehronga sayohat qilgan[3].
Uning vafotidan soʻng, kurd shohlari, diniy yetakchilari va boshqa taniqli shaxslarning qabrlari ustiga qoʻyilgan ramz Maydashtiyning qabri ustiga ham oʻrnatilgan[4].
Sheʼriyati
Māydashtī turli kurd lahjalarida yozgan va uning zamondoshi Nalî ijodidan taʼsirlangan. Unga tegishli devonda Laki, Sorani va Kalhori tillaridagi soʻzlar mavjud boʻlib, ularga yangi ifodalar berish maqsadida idiomalardan foydalanilgan. Boshqa kurd shoirlaridan taʼsirlanganidan tashqari, u Fors adabiyotidan ham taʼsirlangan. Dehqanning soʻzlariga koʻra, uning devoni qiyin leksikaga ega va baʼzan idiomatik boʻlib, matnni oʻqishni qiyinlashtiradi[5].
Asarlari
Māydashtīning asarlari[3]:
- Dirîj ö Taren Imşu (Uzun va qorongʻu bu kecha)
- Çarenûs (Taqdirona)
- Wext-i Çepawe (Bayram vaqti)
- Dur-i Pendit (Maslahating marvaridi)
- Xawîran Xalit (Tashvishli joying)
- Çûn 'Umr-i Min (Hayotim kabi)
- Dilber Tu Nepirsî (Dilbar! Soʻrama!)
- Mewla Parestan (Xudoga sigʻinuvchilar ustasi)
- Şîrîn Tewr Takî (Yoqimli qomating)
- Tu Ta Kiy Ne Fikr Sewday Xamenî (Qachongacha behuda xayollar haqida oʻylaysan?)
- Zahid Heramen (Zohid! Bu man etilgan)
- Çiraxim Daxî (Chirogʻim yonib ketdi)
- Hamseran Tew Bî (Yoʻldoshlar! Bu oxiri)
- Şîrîn Exzerî (Jonli va xushchaqchaq!)
- Hûşîm Medhûşem (Aqlim chalkashdi)
Manbalar
- ↑ Mustafa, Dehqan (2016). "Sayyid Ya'qūb Māydashtīning kurdcha sheʼri". Nûbihar: 114. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file-416613.
- ↑ باوانپوری, مسعود; آزادی, سکینه (2017). "نگاهی زیباییشناسانه به شعر سیدیعقوب ماهیدشتی کرمانشاهی از منظر بازتاب عشق به محبوب" (fa). Azad University Scientific-Research 23. http://ensani.ir/file/download/article/1623663550-10399-99-138.pdf.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Mustafa, Dehqan (2016). "Sayyid Ya'qūb Māydashtīning kurdcha sheʼri". Nûbihar: 116. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file-416613.
- ↑ 4,0 4,1 Mustafa, Dehqan (2016). "Sayyid Ya'qūb Māydashtīning kurdcha sheʼri". Nûbihar: 115. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file-416613.
- ↑ Mustafa, Dehqan (2016). "Sayyid Ya'qūb Māydashtīning kurdcha sheʼri". Nûbihar: 117–119. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file-416613.
Adabiyotlar
- Ershad Bahmani (2016). "میراثهای ناشناخته معنوی در ادبیات لکی" (fa). Eron meʼmorchiligi va shahsozligi tarixi boʻyicha toʻrtinchi viloyat kongressi (Luriston). Archived from the original on 2021-12-24. https://web.archive.org/web/20211224122101/https://search.ricest.ac.ir/DL/Digitization/TempDownload/AllPage777067872Limit.pdf. Qaraldi: 2025-09-12.Yaqub Maydashti]]
 | Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berishingiz mumkin. |