Kontent qismiga oʻtish

Yaponiyadagi turklar

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Yaponiyadagi turklar - Yaponiyada yashovchi turklardir . Tarixiy jihatdan bu atama turkiy (ayniqsa, Volga tatarlari) muhojirlari va sobiq Rossiya imperiyasidan kelgan muhojirlarni oʻz ichiga olgan, ularning aksariyati keyinchalik Turkiya fuqaroligini olgan.

Tarixi

XX asrning boshlarida tatarlarning guruhlari Rossiyaning Qozon shahridan Yaponiyaga koʻchib kelishdi[1]. Jamoaga Rossiya fuqarolar urushida oqlar harakati tarafida qatnashgan va 1924-yilda Yaponiyaga kelgan boshqird muhojiri imomi Muhammad-Gabdulxay Qurbongaliyev rahbarlik qildi, keyin Tokioda yashovchi tatarlarni birlashtirish uchun tashkilot tuzdi[1]. Yaponiyadagi tatarlar Qurbongaliyev tashkiloti koʻmagida 1935-yilda Kobeda, 1938-yilda Tokioda boshqa masjid va maktabga asos solgan[1][2]. Yana bir tatar tashkiloti, Tokiodagi Muhammad matbaa idorasi Yaponiyada birinchi Qur’onni hamda arab alifbosida tatar tilidagi " Japan Intelligencer " jurnalini chop etdi. 1940-yillargacha nashr etishda davom etdi[1]. Tatarlarning aksariyati Ikkinchi jahon urushidan keyin koʻchib ketgan[1]. Qolganlar esa 1950-yillarda Turkiya fuqaroligini olgan. Lekin Yaponiyada 600-2000 nafar tatar bor[3]. Ular mahalliy aholi bilan deyarli aralashib ketgan[4].

Turk hamjamiyatining soni kamaygan boʻlsa-da, qolganlar 2000-yilda Tokio Camii va Turk madaniyat markaziga asos soldilar[1][5]. Keyingi oʻn yil ichida Turkiyadan asosan Fatsa hududidan kelgan odamlardan iborat yangi migratsiya toʻlqini paydo boʻldi[6].

Yaponiyadagi turk fuqarolarining bir qismi etnik kurdlar iborat[7].

2015-yilda Turkiyaning Tokiodagi elchixonasi oldida kurdlar va turklar oʻrtasida toʻqnashuv boʻlib oʻtgan, bu elchixonada kurd partiyasi bayrogʻi koʻrsatilganidan keyin turklar va kurdlar oʻrtasida janjal chiqqanidan boshlangani daʼvo qilingan edi[8].

Yaponiyadagi taniqli turklar (Volga tatarlari).

  • Usmon Yusuf (AKA Jonni Yusuf, 1920 — 1982): aktyor
  • Abdul Xannan Safo (AKA Roy Jeyms, 1929 — 1982): Aktyor, 1971-yilda fuqarolikka qabul qilingan
  • Oʻmer Yusuf (AKA Yusef Toruko („Yusuf Turk“), 1930 — 2013): Puroresu hakami va aktyori, Usmon Yusufning ukasi

Galereya

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Hayashi, Shunsuke (2010-yil fevral), „Yapon mohbiri – the sole magazine introducing Japan to Muslim countries of the world“, National Diet Library Newsletter (171), qaraldi: 2010-09-07 {{citation}}: sana kiritilishi kerak boʻlgan parametrga berilgan qiymatni tekshirish lozim: |date= (yordam)
  2. ↑ Kronoloji (Chronology), Tokyo, Japan: Turkish Embassy, 2007-05-18da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 13-aprel 2007-yil{{citation}}: CS1 maint: date format ()
  3. ↑ Predstavitel kulturnoy assotsiatsii „Idel-Ural“ schital, chto kolichestvo tatar v Yaponii v 1930-e godi moglo dostigat 10000 chelovek (ruscha)
  4. ↑ „ムハンマド・クルバンガリー１“. 2003-yil 24-iyunda asl nusxadan arxivlangan.
  5. ↑ A Brief History of the Tokyo Camii, Tokyo Camii and Turkish Cultural Center, 2014-05-28da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 7-sentabr 2010-yil{{citation}}: CS1 maint: date format ()
  6. ↑ „Fatsalı'nın ikinci vatanı Japonya“, Sabah (turkcha), 1-oktabr 2005-yil, qaraldi: 24-fevral 2009-yil{{citation}}: CS1 maint: date format () CS1 maint: unrecognized language ()
  7. ↑ Tsumura, Tadashi. „Japan's Kurds often in limbo, despite significant community“. The Japan Times. Qaraldi: 18-avgust 2016-yil.
  8. ↑ „Turks and Kurds clash in Japan over Turkey elections“. Al Jazeera English (25-oktabr 2015-yil). Qaraldi: 18-avgust 2016-yil.

Qoʻshimcha adabiyotlar

  • Usmanova, Larisa (2007), The Türk-Tatar diaspora in Northeast Asia: transformation of consciousness : a historical and sociological account between 1898 and the 1950s, Rakudasha, ISBN 978-4-9903822-0-9
  • 松長 昭 [Matsunaga Akira] (2009), 東洋書店 [Tōyō Shoten], ISBN 978-4-88595-832-8 {{citation}}: Missing or empty |title= (yordam); Unknown parameter |trans_title= ignored (|trans-title= suggested) (yordam)
"https://ziyosfera.uz/index.php?title=Yaponiyadagi_turklar&oldid=873249" dan olindi