Yaman riali
Yaman riali (arabcha: ريال يمني) — Yamanning pul birligi, 1990-yilda mamlakat birlashganidan beri muomalada boʻlib kelyapti. Rasmiy ravishda 100 filsga boʻlingan, ammo shunga oʻxshash nominaldagi tanga hech qachon muomalaga chiqarilmagan.
Tarixi
XVIII—XIX asrlarda rial Yamanda mokko kofe savdosi uchun keng qoʻllangan Mariya Tereza taleri bilan assotsiatsiyalangan[1].
Rivojlanar ekan, Yaman oʻzining qonuniy valyutasini ishlab chiqdi. 1990-yilda Yaman Arab Respublikasi va Yaman Xalq Demokratik Respublikasi birlashgandan soʻng, Shimoliy Yaman riali ham, Janubiy Yaman dinori ham butun mamlakat boʻylab muomalada boʻlib, 26 dinorga 1 rial nisbatida tenglashtirildi va 1993-yilda birinchi yangi tangalar chiqarildi. 1996-yilda dinor muomaladan chiqarildi va rial mamlakatning yagona pul birligiga aylandi va eski banknotalar asta-sekin yangilariga almashtirildi.
Hozirda 5, 10 va 20 rialga teng tangalar, 50, 100, 200, 250, 500 va 1000 rialga teng banknotalar mavjud. Yaman riali banknotlari Rossiya Federatsiyasida " Goznak " Ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati ishlab chiqarish korxonalarida ishlab chiqariladi.
Yaman rialining AQSh dollariga nisbatan qiymati 1990-yillar boshida bir dollar uchun 12,01 rialdan sezilarli darajada pasaydi. 1990-yillarning oʻrtalaridan boshlab Yaman riali erkin konvertatsiya qilinadigan boʻldi. Rial AQSh dollariga nisbatan 20 iyendan 215 iyenaga tushib ketgan boʻlsa-da, bir necha yil davomida rial barqarorligini saqlab qoldi. Biroq, 2010-yildan beri Yaman Markaziy banki bir necha bor intervensiya qilishga majbur boʻldi, bu esa oltin-valyuta zaxiralarining jiddiy qisqarishiga olib keldi. 2013-yil oxirigacha Iqtisodiy razvedka guruhi Saudiya Arabistoni Yaman Markaziy bankiga 1 milliard dollar oʻtkazishi haqidagi xabarlarga qaramay, keyingi yillarda zaxiralar importning taxminan 1,3 oyiga kamayishini kutmoqda[2][3].
Urush tufayli Yaman rialining kursi 1 AQSh dollari uchun 470 va 500 Yaman riali orasida oʻzgarib turdi.
| Seriya 1994-2009 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Rasm | Nominali (riallar) | O'lchamlari (mm) | Asosiy ranglar | Tavsif | Chiqarilgan yillar | ||
| Old tomoni | Orqa tomon | Old tomoni | Orqa tomon | ||||
| 50 | 158×75 | zaytunrang | Maadkaribning bronza haykali | ShibamXadhramaut | 1994-yil | ||
| 100 | binafsha | Qadimgi suv quvurlari, Aden | Sana | 1993-yil | |||
| 100 | qizil, binafsha | Ajdaho qoni, Sokotra | Qishloq xo'jaligi terassalari | 2018-yil | |||
| 200 | yashil | alebastr haykali | El Mukalla | 1996-yil | |||
| 200 | sariq | Zabid qal'asi | Peyzaj | 2018-yil | |||
| 250 | 158×75 | jigarrang
ko'k |
Al Solih masjidi | El Mukalla | 2009-yil | ||
| 500 | 155×80 | ko'k
binafsha |
Dar al-Hajar saroyi | Al-Muhdar masjidi | 2001 2007 2018 | ||
| 1000 | 156×83 | yashil
kulrang |
Sulton Al-Katiriy saroyi | Bob al-Yaman darvozasi | 1998-yil 2004-yil
2006-yil 2009-yil 2012-yil 2018-yil | ||
| Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel. | |||||||
Havolalar
 |
Vikiomborda „Yaman“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |
Manbalar
- ↑ „Ghalib bin Awadh al-Qu'aiti, The Maria Theresa Thaler in Hadhramaut: Some Reflections, The British-Yemeni Society“. 2015-yil 6-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-yanvar.
- ↑ BTI 2014- Yemen Country Report
- ↑ Ghalib bin Awadh al-Qu’aiti, The Maria Theresa Thaler in Hadhramaut: Some Reflections, pub. by: The British-Yemeni Society